Volg Yory op Facebook Twitter Pinterest YouTube LinkedIn

Missie | Team Yory | Contact | Nieuwsbrief

Nederlands NL English EN Français FR Deutsch DE Bahasa Indonesia ID

Als je achternaam Crombecq is, had je voorouder dan een kromme bek?

De meeste genealogen willen al snel te weten komen wat hun achternaam betekent, in mijn geval is dat Crombecq.

Als je achternaam Crombecq is, had je voorouder dan een kromme bek?
Bron: Pixabay, Crooked Forest, Nowe Czarnowo, Polen

Het zoeken naar een verklaring en de oorsprong van je achternaam is op zich een leuke bezigheid. Rosita Olivier schreef er al eerder dit artikel over. In Nederland kan je terugvallen op onlinebronnen zoals Nederlandse Familienamenbank en Behoud van Oud.

In België is het “Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk” van Debrabandere een belangrijke bron. Maar je moet niet altijd geloven wat er wordt geschreven… 

Kromme bek?

Crombeeck, Crombeeckx, Crombeck, Crombeek, Crombex, Crompeck, Crombeco. Het zijn allemaal varianten van op de familienaam Crombecq die ik in teksten en op enveloppes terugvond en ook een tijd verzameld heb. Niemand schrijft de naam juist, tenzij er specifiek attentie wordt aangegeven. Als je daar als Crombecq niet tegen kunt, dan heb je een levenslang probleem. 

Had mijn voorouder een kromme bek? Volgens Debrabandere zou dat zomaar kunnen: 

Crombecq(ue), Krumbeck, Crobeck: 

  1. BN naar de kromme bek, scheve mond. Vgl. Mnl. crombecte, krombekkig. 1386 Jacob Crombec, Ktr. (DEBR. 1970).
  2. Zie ook Van Krombeke.

Maar is dat wel zo? Er is een zekere logica in de familienaam, als men een beetje teruggaat in de tijd en over de taalgrens. 

Wat is de juiste schrijfwijze?

Crombecq is alvast een naam die opvalt, niet alleen door zijn inhoud en spelling, ook door zijn zeldzaamheid. In België zijn er nog een 15-tal Crombecq’s en die zijn allemaal verwant. De gemeenschappelijke voorouder is Joseph-Egide Crombecq, leerlooier en getogen in Leuven

JosephEgide was de achterkleinzoon van Louis Crombecq. Louis verdiende in Leuven zijn brood als koopman door het verhandelen van goederen. Hij had met zijn vrouw Joanna Maria Vander Buecken 18 kinderen. Het is deze familie die de spelling van de naam heeft laten betonneren in de parochieregisters. Zij waren het beu dat priesters systematisch de familienaam verbasterden tot Crombeeck, Crombeir, Crombeecq, Crombecque, Crombeeq, en nog vele andere varianten.

‘What’s in a name? That is what we ask ourselves in childhood when we write the name that we are told is ours.
James Joyce


Op 14 december 1754 verkreeg Louis’ schoonzoon, Guilielmus Joannes Vranckx, toen burgemeester van Leuven, een decreet1, uitgevaardigd door de Aartsbisschop van Mechelen, met het bevel de foutieve schrijfwijzen van de naam Crombecq in de parochieregisters recht te zetten. Sindsdien vinden we nagenoeg geen andere schrijfwijzen meer terug.

De familie moet echt wel op correcte schrijfwijze van die familienaam gestaan hebben, want het gebeurt zeer zelden dat je in parochieregisters dergelijke correcties aantreft.

Wat is het nu, Crombecq, Crombeen of Crombé?

Louis Crombecq, Ludovicus in de parochieregisters, is afkomstig van het graafschap Vlaanderen. Hoewel geboren in Oudenaarde waren zijn ouders Gaspar Crombé en Maria Delvael alsook zijn grootouders Jacobus Crombé en Anthonia Herpelynck lid van de Gentse burgerij.

De doopakte van Louis Crombecq zou kunnen gelezen worden als Ludovicus Crombeen waarmee misschien ook een mogelijke oorsprong van de vele Crombeen’s in Vlaanderen kan verklaard worden. In Gent vinden we geen enkele Crombecq terug. Ouders en grootouders staan er geboekt als Crombé.

Als je achternaam Crombecq is, had je voorouder dan een kromme bek?
De doopakte van Louis Crombecq

Toch is er een vermoeden dat ook die namen niet juist gespeld werden. Een nonkel van Louis Crombecq, George Crombé, week uit naar Nederland en stichtte daar de dynastie Cromberge. Waarbij de r en de g wel eens een andere lezing zou kunnen zijn van c en q.

Het oudste Gentse spoor leidt naar Louis’ grootvader Jacobus (of Jacques) Crombé. Op een paar geïsoleerde families na zijn alle sporen van de familienaam Crombecq gedurende de laatste 5 eeuwen te herleiden naar één stamvader met een andere naam: Jacobus Crombé. 

Komen de Crombé’s van Krombeke?

Van Jacobus Crombé vermoeden we dat hij verwant is met de Oudenaardse families Crombecq van de 16de eeuw die op hun beurt afkomstig zijn van Templeuve-en-Pévèle in Frans-Vlaanderen.

En daar zien we iets speciaals. In Frans-Vlaanderen (nu Nord en Pas-de-Calais) zijn er massaal veel Crombecqs, ook vandaag nog. Het zwaartepunt ligt tegenover West-Vlaanderen, tegenover een dorpje aan de Heidebeek. 

De Heidebeek heeft een zeer natuurlijke sterk meanderende loop, geaccentueerd door een rij van bomen en struweel, met een natuurlijk oeverprofiel. Deze beek vormt de staatkundige grens tussen België en Frankrijk. Aan deze kromme, maar in die tijd bevaarbare beek ontwikkelde zich een dorp dat Krombeke “bocht in een beek” werd genoemd2

Krombeke was vanaf de 9de eeuw een heerlijkheid

Heerlijkheid: rechten met betrekking tot een bepaald gebied met daaraan verbonden inkomsten (onder andere belastingen) en verplichtingen (bescherming, ordehandhaving). Oorspronkelijk bezit van een overheid, maar in handen geraakt van een privé-persoon. Deze beschikte erover als over zijn eigen bezit. De term werd ook gebruikt voor het gebied waarbinnen deze rechten werden uitgeoefend. Het verschijnsel heerlijkheid ontstond in de negende eeuw en bleef tot het einde van het Ancien Régime bestaan.

De eigenaars van de heerlijkheid waren de heren van Krombeke3. Zij woonden in het nu verdwenen kasteel, aan de toen bevaarbare Heidebeek, aan een losplaats waar voornamelijk hout (uit de nabijgelegen bossen) en fruit werd geladen en verscheept. Fait divers: de laatste ‘heer’ van Krombeke was Isabelle-Pauline de Gand de Mérode; ze werd in 1794 onthoofd in Parijs.

Krombeke is de huidige spelling, maar oudere schrijfwijzen zijn Crumbeke (aldus vermeld in het jaar 875), later geschreven als Crombeca in 1218, Crombeke in 1266 en Crombecque in 1525, nu dus Krombeke, deelgemeente van Poperinge.

De Crombecq’s komen van Krombeke, waarschijnlijk toch…

In Frankrijk vinden we ook relatief veel ‘de Crombecque’ terug. Wat je zou kunnen interpreteren als Van Krombeke, wat dan weer doet vermoeden dat de familienaam is afgeleid van een plaatsnaam. Crombecque zou dus wel eens de verfransing kunnen zijn van Krombeke zoals Bambecque, Moerbecque, Steenbecque… ook de verfransing is van Bambeke, Moerbeke en Steenbeke.

Het zou dus kunnen dat een stamvader van Krombeke afkomstig was (de Crombecque) en zich genesteld heeft ten zuiden van het dorp in het historische graafschap Vlaanderen. En daar een omvangrijke dynastie heeft gesticht.

Eentje is terug naar Vlaanderen gekomen en heeft de Vlaamse oorsprong in ere hersteld. En misschien zijn een aantal Crombé’s en Crombeens ook wel terug te voeren tot de heerlijkheid Krombeke. Andere bronnen zullen dit moeten bevestigen of ontkrachten, maar het is alleszins een leuk verhaal om te vertellen.

Een achternaam betekent eigenlijk niet zo veel. Tien generaties terug heb je zo’n 1.000 voorouders en met een beetje geluk hebben die allemaal een andere achternaam.

Bronnen en verwijzingen

CBG Familienamen Stichting ‘Behoud van ‘t Oud’ Onroerend erfgoed Krombeke Open Archieven – Crombeck

Dit artikel is een variant op een eerder artikel “Crombecq: what’s in a name” verschenen in de Vlaamse Stam, 2020-1, pagina 84, te raadplegen op PetCro Genealogie.

Zaten jouw voorouders in het NL leger?
Foto’s scannen bij het FelixArchief
Stam jij ook af van Karel de Grote?
Bezoek eens een famillement

U heeft zojuist gelezen: Als je achternaam Crombecq is, had je voorouder dan een kromme bek?

Referenties
  1. Zie het decreet op FamilySearch  ↩
  2. Plattegrond van de Heidebeek  ↩
  3. De heren van Krombeke, PDF  ↩
Ontvang de nieuwsbrief

Ontvang de nieuwsbrief


Ieder kwartaal
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Wil je ook de nieuwsbrief ontvangen?


Zo gebruik je de akte checklist
Peter-Crombecq-wikipedia.jpg

De vrij unieke naam Crombecq gaf in 2003 aanleiding tot de zoektocht naar naamgenoten op het internet. Die zoektocht werd al snel een genealogische safari met onverwachte en verrassende ontdekkingen. Stilaan breidde het onderzoek zich ook uit naar de voorouders van nabije en verre familieleden en werden puzzelstukjes van de geschiedenis van vele families bijeengesprokkeld. Soms kristalliseert de passie voor genealogisch onderzoek uit in kortverhalen of meer diepgaande artikels die ook andere genealogen zouden kunnen interesseren. En dat is waarom ik die kennis graag deel ;-).

Via mijn bedrijf PetCro Genealogie maak ik ook de stambomen op voor derden.

Zoek je voorouders op MyHeritage

NL_FTFCbanners_480320_01.png

Zoek je voorouders op Open Archieven

Lees ook...