Epidemieën in de geschiedenis van Nederland

Het leven van onze voorouders is flink bepaald door de epidemieën in de geschiedenis.

epidemieen wikimedia

Velen kregen niet alleen te maken met deze dodelijke ziektes, maar kregen ook te maken met rampen, overstromingen, droogte, stormen, branden, strenge winters en hittegolven.

De een overleefde het niet, de ander nauwelijks. Onze voorouders hebben duidelijk geluk gehad, anders waren jij en ik niet geboren.

Naast alle rampen die onze voorouders hebben meegemaakt, waren epidemieën toch wel doodsoorzaak nummer 1.

Vergelijk met jouw stamboom

Als je opmerkt dat bepaalde voorouders in dezelfde periode overleden zijn, of dat je gezinnen tegenkomt die veel doodgeboren baby’s kregen, leg dit dan naast je overzicht.

Het geef je inzage in de redenen van hun overlijden en hoe het leven toen was.

Helaas spreken we ook over een periode waarin armoede een grote rol speelde, wat een slechte combinatie is met epidemieën.

‘Wetenschap kan mensen uit armoede opheffen en ziekte genezen. Dat zal op zijn beurt de burgerlijke onrust verminderen.’
– Steve Hawking

De pest was de grootste

Vooral de pest was de grootste massamoordenaar. Deze ziekte zorgde ervoor dat ca. een derde van de Europese bevolking rond 1350 was overleden.

In Europa duurde het tot ongeveer 1600 voordat het bevolkingspeil van voor de epidemie weer bereikt was. Ook de elite had hier mee te maken, maar had betere voorzieningen in de stad dan het arme volk.

Tijdens de epidemieën stroomden de kerken vol

In de Middeleeuwen werd de pest vooral gezien als de straf van God. De priesters riep de bevolking op tot boetedoening en hun leefwijze in naar Gods regels te veranderen.

Dan zou alles goed komen. Tegelijkertijd worden er meer wonderen gerapporteerd (huilende Mariabeelden), en neemt het geloof in demonen sterk toe.

Na de grote bevolkingsverhuizingen halverwege de Middeleeuwen, emigreerden men daarna nauwelijks. Het grootste gedeelte van de bevolking was redelijk honkvast op een vast woonadres of omgeving in een dorp of stad.

Als de feiten laten zien dat jouw verre voorouders een gezin had waar meer dan de helft van de kinderen op jonge leeftijd stierven, dan is de kans groot dat er een epidemie heerste.

In die periodes zie je ook veel pesthuwelijken, waarbij weduwnaren en weduwes met elkaar huwde en veel via de notaris lieten vastleggen.

Als je naar bidprentjes verzamelingen kijkt, dan kan het zijn dat er in bepaalde periodes meer bidprentjes zijn verschenen. Dit kwam omdat het aantal slachtoffers hoger was.

Overzicht van epidemieën in de tijd van onze voorouders

Jaar
Epidemie
1347-1351
Zwarte Dood, ook wel builenpest in heel Europa. Naar schatting bezweken 30-60% van de bevolking.
1555‑1712
Pest, Diverse uitbraken in steden, vaak door onhygiënische toestanden.
1557
Pest in o.a. Breda, Delft, Leiden.
1571-1597
Pest in Belgie, in Antwerpen, Gent.

Vanaf 1600 – Epidemieen in de geschiedenis

Jaar
Epidemie
1603
Pest in Leiden (NL), en Brugge (Belgie).
1623-1626
Tyfus (of pest) epidemie in Amsterdam, 10% van de bevolking overlijdt. Ook pest in Arnhem, Katwijk, Antwerpen (Belgie).
1629
Pest in Den Bosch.
1632-1633
Pest in Brugge en Antwerpen, België.
1635-1637
Pest in Amsterdam, Haarlem, Dordrecht, Kampen, Utrecht, Woerden, Nijmegen.
1655-1657
Pest in Gouda, Leiden, Utrecht, Antwerpen (Belgie).
1663-1666
Pest in Amsterdam, met 30.000 doden (15% van de bevolking), West-Friesland, Brielle, Delft, Sappermeer, Tiel, Brugge (Belgie).
1712
Pest in Utrecht.

Vanaf 1700 – Epidemieen in de geschiedenis

Jaar
Epidemie
1700
Rond deze tijd werd de nieuwe Gregoriaanse kalender gefaseerd ingevoerd.
1721
Pest in ‘s-Gravenhage.
1736
‘Loop’ ziekte in Kampen.
1767-1768
Kindersterfte in Enkhuizen.
1770-1771
Pokken en pest in geheel Nederland (‘rotkoorts’).
1774
‘Gal- of kwijlkoorts’ in Overflakkee.
1778-1779
Roodvonk in Rotterdam e/o.
1779-1784
Dysenterie (diarree) in Gelderland, Den Bosch, Utrecht, Groningen (ook ‘persloop’).
1789
Kinkhoest in Utrecht.
1797-1808
Pokken in Rotterdam, Groningen.

Vanaf 1800 – Epidemieen in de geschiedenis

Jaar
Epidemie
1808
Miltvuur in Gelderland en Brabant.
1808
Roodvonk in Nederland.
1809
Pokken in Amsterdam.
1813-1814
Tyfus, bij het Beleg van Maastricht overlijden 1600 mannen aan de tyfus.
1815
Tyfus en tetanus in Nederland.
1815-1818
Pokken in Breda, Utrecht en Rotterdam.
1823
Tuberculose in heel Nederland (door winterkou).
1826-1828
Pokken in Friesland en Groningen.
1829
Malaria in Groningen, ofwel ‘Groninger ziekte’, veroorzaakt door warme zomer na overstromingen.
1831-1833
Cholera epidemie in heel Nederland.
1831-1833
Pokken in Gouda.
1835
Roodvonk in Utrecht.
1837
Mazelen in Utrecht.
1841
Pokken in Leiden.
1848-1849
Cholera in Nederland met landelijk 20.000 doden (1% van de bevolking).
1853-1855
Cholera in Rotterdam, Amsterdam, Groningen.
1856
Tyfus in Groningen.
1857
Malaria in Zeeland (‘Zeeuwse koorts’)
1857-1859
Roodvonk in Zeeland.
1859
Tyfus en Cholera in Groningen.
1859
Difterie in Friesland.
1863
Tyfus in Friesland.
1864-1865
Pokken in Woudsend, Friesland.
1865-1866
Cholera in heel Nederland, vooral in de grote steden, ook delen van Europa.
1870-1873
Pokken in Nederland, ca. 20.000 doden, (waarvan 75% kinderen). Ook door Frans-Pruissische oorlog.
1883
Tyfus in Leiden.
1884
Mazelen en Difterie in Amsterdam en Zeeland. Roodvonk ook in Amsterdam.
1885
Cholera in Nederland, vooral in ‘s-Gravenhage.
1887
Meningitis en Tuberculose in Nederland.
1887 – 1910
Tuberculose in geheel Nederland.
1888
Malaria in Kampen.
1892
Cholera in Den Bosch.
1892
Difterie in Maastricht.
1893-1894
Pokken in Rotterdam.
1894
Cholera in Amsterdam.

Vanaf 1900 – Epidemieen in de geschiedenis

Jaar
Epidemie
1900-1909
Malaria in Noord Nederland.
1909
Cholera in Rotterdam.
1910-1911
Mazelen in Amsterdam.
1914-1918
Tyfus onder militaire vluchtelingen van Eerste Wereldoorlog.
1918-1920
Spaanse griep met 30.000 doden, vooral twintigers en dertigers. Binnen Europa 20-40 miljoen doden.
1923-1965
Malaria in Noord Nederland.
1930
Roodvonk in Voorschoten.
1936
Roodvonk in Rotterdam.
1938-1939
Kinderverlamming, vooral in Amsterdam en Nijmegen
1940
Dysenterie in Leiden.
1940-1947
Malaria in Middelburg en Noordoost Polder.
1941
Griep in Groningen.
1943
Kinderverlamming in Amsterdam.
1946-1949
Tuberculose in heel Nederland.
1956 + 1978
Kinderverlamming in Nederland.
1966
Meningitis in Nederland.

Heb je wel eens afgevraagd hoe het komt als mensen panisch zijn om ziek te worden, of juist alsmaar ziek zijn? Volgens mij heeft dit sterk te maken met cellulaire herinneringen.

Verklaringen vinden

Met deze lijst van epidemieën in de geschiedenis zal je verklaringen kunnen vinden waar aan bepaalde voorouders zijn overleden. Beroemde tijdgenoten kregen hier ook mee te maken, maar diegene die in weelde leefden, hadden betere leefomstandigheden.

In TV-series als ‘Verborgen Verleden’ en het Britse ‘Who Do You Think You Are’ wordt er vaak aandacht besteed aan rampen tijdens belangrijkste periodes van iemands voorouders.

Verder….

Als je net begint met stamboomonderzoek, hou het dan simpel, hanteer dan een goede werkwijze en hou je aan dit stappenplan. Als je vastloopt kan ik je misschien vlottrekken.

Melding van de Zoekopdracht monitor voor je stamboom
Mijn interview in de EO gids over stamboomonderzoek
Hoe kun je het beste foto’s ordenen?
Een verplichte stamboom voor de elite
Zo maak je je eigen Genealogie Startpagina
De geboorteaangifte van de naam Yolanda
Vragenlijst om je stamboom te interpreteren
Verwanten van Yolanda Lippens

Hier staat de laatste versie van mijn stamboom

‘Epidemieën in de geschiedenis van Nederland’

pestdokter wikimedia
De Pestdokter, Paul_Fürst – Der Doctor Schnabel von Rom, Wikimedia

Handleiding overlijdensregister | Grootste ergernissen | Genealogie woordenboek | Genealogie software | Gratis checklist | Emigraties

 

Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Je kunt mij contacten op Facebook | Twitter | Pinterest | Contactformulier
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


yory