Volg Yory op Facebook Twitter Pinterest YouTube LinkedIn

Missie | Team Yory | Contact | Nieuwsbrief

Nederlands NL English EN Français FR Deutsch DE Bahasa Indonesia ID

Gerssen – hoe een patroniem in een achternaam veranderde

Mijn achternaam is Gerssen, mijn vader heette Gerrit Gerssen, mijn opa ook, zijn opa ook en zijn vader ook. En diens vader… eerst niet.

De achternaam Gerssen (met dubbel-s) heb ik in mijn stamboom voor het eerst kunnen traceren in een akte van 27 januari 1817. Toen werd Samelja Gerssen geboren in Vleuten, als zoon van Geurt Gerssen en Willemijntje Stam.

Van Gerritze naar achternaam Gerssen

Geurt werd in 1777 in Leersum geboren als zoon van Gerrit Geurtze en Hendrikje Gijsbertze. Hij trouwde als Geurt Gerritze op 19 november 1809. Met zijn vrouw Willemijntje woonde hij in Vleuten. Daar kregen ze meerdere kinderen. Bij iedere aangifte werd de achternaam anders gespeld. Geurt zelf kon niet schrijven, blijkt uit een van deze akten, dus dat zal zeker meegespeeld hebben.

De vader kon niet schrijven of tekenen, blijkt bij de aangifte.

Gerssen - hoe een patroniem in een achternaam veranderde

Voorbeelden schrijfwijze achternaam in geboorteaktes kinderen:

  • 1809 – Hendrikje Gerritse
  • 1811 – Willemijntje Gertsen
  • 1814 – Gerrigje Garsen
  • 1817 – Samelja Gerssen
  • 1821 – Dirkje Gersen
  • 1824 – Gerrit Gersen (mijn voorvader)
  • 1827 – Hendrik Gersen

Opvallend is dat je een zekere ontwikkeling ziet naar de achternaam Gerssen. Niet toevallig, want de regering van Napoleon Bonaparte had in 1811 iedereen in het Koninkrijk Holland opgeroepen om een vaste achternaam te kiezen en te laten registreren. Overigens moest die oproep meerdere keren herhaald worden.

Geurt stierf uiteindelijk als Geurt Gerssen in 1859 in Vleuten.

Patroniem

Wanneer ik verder terugga in de tijd, is goed zichtbaar dat de achternamen die gebruikt werden zogenaamde patroniemen waren.

Geurt Gerritze/Gerssen had een vader:
Gerrit Geurtze (van Veenendaal) (1730-1797, Leersum). Diens vader heette:
Geurt Jansen (1689-1761, inderdaad uit Veenendaal). En diens vader heette:
Jan Geurtse.

Echter, pas toen de achternamen verplicht werden, kwam aan deze manier van vernoemen officieel een einde, ook in mijn familie. De laatste patroniem werd de familienaam.

De lange s

In akten vanaf 1855 valt me op dat de naam Gerssen geschreven wordt met iets dat lijkt op een ringel-s (Duits: Eszett), maar wat een ‘lange s’ heet. De ſ. Een letter die in Nederland in het verleden voor de kleine s werd gebruikt. Al aan het einde van de 19e eeuw wordt deze volgens Wikipedia nauwelijks meer gebruikt, maar feitelijk gebruikte mijn opa die letter zelfs nog in brieven die hij me in de jaren ‘90 schreef.

Hier zie je dat de ambtenaar in 1855 de lange s schrijft, maar voorvader Gerrit Gerssen (1824) een dubbele-s gebruikt bij het aangeven van zijn zoon Gerrit.

Gerssen - hoe een patroniem in een achternaam veranderde

En hier gebruikte Gerrit Gerssen (1855) de lange s in de ondertekening van een notariële akte rond een veiling van een huis in 1893.

Gerrit Gerssen, mijn betovergrootvader, geboren in 1855, met zijn geboorteakte.

En tenslotte: mijn opa. Op dit legitimatiebewijs zie je zowel bovenaan bij zijn getypte achternaam Gerssen als in de handtekening de lange s. Dat bleef hij zijn hele leven doen.

Gerssen - hoe een patroniem in een achternaam veranderde
Registraties van huiszittenhuizen
Publiceer je stamboom online
Stamboomonderzoek vs familiegeschiedenis
Over Doop, Trouw en Begraafboeken
‘Gerssen – hoe een patroniem in een achternaam veranderde’
Ontvang de nieuwsbrief

Ontvang de nieuwsbrief


Ieder kwartaal
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Wil je ook de nieuwsbrief?


Zo gebruik je de akte checklist
Lisette-Geel-JolandaKruseFotografie.jpg

Mijn naam is Lisette Geel-Gerssen (1971). In mijn dagelijks leven ben ik abstract fotograaf en schrijf ik als zelfstandig strategisch communicatieadviseur verhalen op van organisaties en ondernemers. Altijd op zoek naar de essentie, in woorden en in beelden. Misschien is het daarom dat ik me ook bezighoud met stamboomonderzoek.  Ik hou van het speuren naar waar ik vandaan kom. Wat me het meeste bezighoudt is het verhaal creëren met de feiten die ik vind. Momenteel onderzoek ik vooral mijn voormoederlijn. Deze vrouwen waren arm en leefden in Utrecht. Met onderzoek en verbeelding breng ik hun levens tot leven.

Namen die ik o.a. onderzoek: Broer, Tieland, Van der Wolk, Malet, Van der Steen (Utrecht), Gerssen (provincie Utrecht), Scheepmaker en De Graaff (Amsterdam)

Zoek je voorouders op Open Archieven

Zoek je voorouders op MyHeritage

NL_FTFCbanners_480320_01.png

Lees ook...