Het NIOD, Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies

Het NIOD, Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies

Wie onderzoek doet naar de Tweede Wereldoorlog komt al snel uit bij het NIOD Instituut. Dit instituut in Amsterdam is nationaal én internationaal een belangrijk expertisecentrum voor interdisciplinair onderzoek naar wereldoorlogen, massaal geweld en genociden.

De collecties van het NIOD zijn breed en bedoeld voor onderzoek en studie. Veel is digitaal beschikbaar, als dit niet zo, dan kan je ze raadplegen in de studiezaal. Voor familieonderzoek is vooral de combinatie van archief, bibliotheek en beeldmateriaal interessant, want hiermee vergroot je de kans om concrete sporen van individuele personen terug te vinden. Denk daarbij aan documenten, publicaties, foto’s en beschrijvingen die je helpen om namen en gebeurtenissen te plaatsen.

2,5 kilometer aan bronnen

Het NIOD beheert ruim 2500 meter archiefmateriaal, waarvan een groot deel gedigitaliseerd is en online te bekijken. Naast archiefstukken beschikt de NIOD-bibliotheek over ruim 75.000 titels m.b.t. de Tweede Wereldoorlog, de Holocaust, andere genociden in de 20e en 21e eeuw, en publicaties over Nederland en Nederlands-Indië in oorlogstijd. Soms vind je niet direct een persoonsdossier, maar wel boeken en studies die jouw familiegeschiedenis in de juiste context zetten, bijvoorbeeld rondom bezetting, vervolging, verzet, nasleep, trauma en herinnering.

Naast de bekende overheidsarchieven beheert het NIOD Instituut ook een indrukwekkende verzameling persoonlijke documenten, de zogeheten egodocumenten. Dit zijn zeer persoonlijke bronnen zoals dagboeken, brieven en memoires van gewone burgers die de oorlog aan den lijve hebben ondervonden. Voor een genealoog zijn deze collecties van onschatbare waarde, omdat ze een goed inkijkje geven in het dagelijks leven, de angsten en de hoop van die personen.

Unieke verzamelingen

Je vindt bij het NIOD ook een unieke verzameling illegale pamfletten en verzetsbladen die tijdens de bezetting in het geheim werden verspreid, wat essentieel is voor wie onderzoek doet naar verzetsactiviteiten binnen de familie.

Een ander bijzonder onderdeel van de collectie is het materiaal dat betrekking heeft op de voormalige Nederlandse koloniën, in het bijzonder Nederlands-Indië tijdens de Japanse bezetting. Het NIOD bewaart unieke verslagen en documenten over de interneringskampen en de periode van de onafhankelijkheidsstrijd die daarop volgde.

Daarnaast beheert het instituut specifieke collecties rondom de vervolging van Joden, Roma en Sinti, waaronder transportlijsten en administratieve stukken van diverse kampen.

De NIOD Beeldbank

In de NIOD Beeldbank WO2 vind je beeldmateriaal van Nederlandse oorlogs- en verzetsmusea, herinneringscentra en het NIOD. In totaal gaat het om ruim 175.000 beelden over de Tweede Wereldoorlog. Je kunt op verschillende manieren zoeken en filteren, zelfs op namen van personen die op de foto’s staan.

Mocht je ergens vastlopen dan kan je schriftelijke een vraag stellen. Houd er wel rekening mee dat niet alle vragen schriftelijk kunnen worden beantwoord; soms word je uitgenodigd om zelf onderzoek te doen in de studiezaal of doorverwezen naar een andere instantie.

Juist de combinatie van wetenschappelijk onderzoek én het toegankelijk maken van collecties, maakt het NIOD tot een logisch startpunt voor wie onderzoek doet naar voorouders in en rond de oorlogsjaren.

Bronnen voor onderzoek

Het NIOD, Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies