Is een huwelijk tussen neef en nicht toegestaan?

Iedereen zal er wel eens van gehoord hebben, namelijk een huwelijk tussen neef en nicht.

huwelijk neef nichtDaarnaast hebben genealogen er zichtbaar mee te maken, want in bijna iedere kwartierstaat bevinden zich verwanten die uiteindelijk bij dezelfde voorouders uitkomen.

In een stamboom (kwartierstaat) wordt dit kwartierherhaling genoemd.

Gezondheidsrisico’s voor kinderen

Een huwelijk tussen neef en nicht, ook wel een cosanguïene huwelijk genoemd, waren ooit verboden.

Dit was vooral omdat kinderen uit zo’n huwelijk met serieuze afwijken worden geboren, zo niet erger vroeg kunnen sterven.

Des te dichter bij de voorouders, des te dichter bij de risico’s.

Daarbij, des te vaker de herhaling van dit soort huwelijken in de generaties, des te (nog) meer gezondheidsrisico’s er waren.

‘Neef en nicht vrijt licht’
– Nederlands spreekwoord

Volendam en Mormonen

Een bekend dorp met huwelijken binnen de familie is Volendam. Daar bevinden zich nog steeds veel inwoners met fysieke problemen als doofheid.

Dat is vooral te zijn aan het doorgeven van een bepaalde genmutatie.

Dit komt ook voor bij de Mormonen. Ook zij hebben veel kinderen met erfelijke aandoeningen als doofheid, hartafwijkingen en handicaps.

Wel of niet toegestaan volgens de Bijbel?

Tussen de Doopsgezinden kwamen het huwelijk tussen neef en nicht het meeste voor. Bij de Protestanten was een huwelijk tussen neef en nicht volgens de Bijbel niet verboden, maar ze waren er ook niet echt blij mee.

Maar bij de katholieken was het lange tijd verboden, alhoewel er soms speciale toestemming werd verleend.

In hun Politieke Ordonnantie van 1580 werd nadrukkelijk omschreven wat voor soort huwelijken verboden waren tussen:

  • man en schoon/stiefdochter
  • vrouw en schoon/stiefzoon
  • man en weduwe van neefje (nephew)
  • vrouw en weduwnaar van nichtje (niece)
  • oom en nicht (niece)
  • tante en neef (nephew)
  • vrouw (weduwe) en zwager
  • man (weduwnaar) met schoonzus

Een huwelijk met verdere voorouders werd wel beter geaccepteerd dan met levende voorouders.

Redenen voor huwelijk tussen neef en nicht

Er waren diversen redenen voor een huwelijk tussen neef en nicht:

  • Het veilig stellen van onroerend goed of vermogens
  • Godsdienst, geen andere geloof tolereren
  • Kleine gemeenschap, ons kent ons
  • een weduwnaar die na de dood van zijn vrouw, met haar zus wil trouwen omwille van de kinderen
  • In tijden van rampen en epidemieën kreeg men hiervoor snel toestemming
  • of gewoon de liefde

De ouders van ‘mijn’ Ome Bep waren neef en nicht

Mijn ouders waren vroeger goed bevriend met de aangetrouwde  nicht van mijn moeder, Geertrui de Boo.

Haar man, Jacobus Bertrand (Bep) Hartman (1928-1998) was albino, en het 9e kind van een huwelijk tussen neef en nicht.

Zijn 5 (!) oudste broertjes en zusje zijn rondom hun 1e levensjaar overleden.

Albino met muzikaal talent

huwelijk neef nicht
1972, Riva, Italie, Ome Bep staat achter mij, Wilma links, daarachter mijn vader

Het feit dat Bep albino was, werd hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt omdat zijn ouders neef en nicht waren.

In tegenstelling tot zijn slechte zicht had hij een absoluut gehoor, en was hij buitengewoon muzikaal.

Hij was een natuurtalent met orgel, accordeon en klarinet, eigenlijk met ieder instrument. Hij kon zelfs muziek uit een zaag krijgen!

Verder had ome Bep de klassieke kenmerken van een albino, wit haar, witte wenkbrauwen en geen pigment in zijn huid, waardoor hij geen fan was van de zon.

Albinisme is een vorm van genmutatie, wat kenmerkend is bij nageslacht van neven en nichten.

Huwelijk tussen neef en nicht verboden of niet?

Tot 1970 moest men ‘koninklijke toestemming‘ aanvragen om een huwelijk tussen neef en nicht te voltrekken.

Dit document kan je trouwens terugvinden in de huwelijksbijlagen en oude notariële archieven. Echter ligt deze vrijheid inmiddels alweer onder vuur.

In 2012 is er zelfs een poging gedaan om het opnieuw te laten verbieden.

Zodat een huwelijk tussen neef en nicht voortaan alleen mag plaatsvinden mits beide partners een beëindigde verklaring afgeven dat zij uit vrije wil trouwen.

Maar ook dat ligt weer onder vuur gezien de biologische consequenties en sociale druk.

Nederland is behoorlijk liberaal ingesteld, dus de toekomst zal uitwijzen hoe men dit uiteindelijk wettelijk gaat regelen.

Charles Darwin huwde zijn nicht

De beroemde bioloog Charles Darwin huwde zijn nicht Emma Wedgwood. Ondanks dat zij enkele gezonde kinderen hebben gekregen, heeft hij zichzelf, onder andere door zijn vakkennis, altijd verweten dat zij ook 3 jonge kinderen hebben verloren.

Wees alert in je stamboom

Wees tijdens je stamboomonderzoek alert: zodra je nieuwe personen toevoegt die al blijken te bestaan, of hun (groot)ouders al in je software staan, kan dit familie van elkaar zijn.

Zorg dat je overzicht hebt van de betreffende personen, zodat je fouten kan voorkomen.

Een valkuil in deze situaties is namelijk dat je dubbele personen gaat toevoegen, wat voor verwarring zorgt, en je gaat nat op je diagrammen en statistieken.

Zeker als je een export doet van je gegevens in een GEDCOM bestand en dubbele personen gaat verspreiden.

Al met al vind ik dit soort huwelijken wel erg boeiend, waarbij ik me altijd zal afvragen of het stel juist weerstand of steun van hun omgeving heeft gekregen.

Lees ook:

ABC bij stamboomonderzoek
Amsterdamse uitspraken voor doodgaan
Verrijk je stamboom (2/3) en (3/3)
De stamboom van je moeder
Persoonskaart opvragen bij het CBG is een goeie zet
Snuffel door online familieberichten
De gratis genea vriendendienst
Schrijf je die naam met een Y of IJ?
Wat is een Akte van Indemniteit?
Kwartierstaten Yolanda Lippens

Foto’s ordenenVastlopersArchiverenGouden tipsHerkomst van je naamHuwelijksregisters

‘Is een huwelijk tussen een neef en nicht toegestaan?’

Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


Interessante artikelen

yory