Meerdere voornamen geven kostte geld!

Wist je dat onze voorouders het risico liepen om geld te betalen als ze hun kinderen meerdere voornamen wilde geven?

meerdere voornamen pixabayMijn vader moest bij de burgerlijke stand met zijn vuist op tafel slaan dat mijn voornaam met een Y werd geschreven en niet met een ‘gewone J’.

Het is hem gelukt. Zo bijzonder als mijn voornaam toen was, zo bang was men 60 jaar daarvoor om kinderen meerdere voornamen te geven.

Ver voor de tijd van de Burgerlijke Stand van 1811, gaf het volk hun kinderen uit gemak alleen een enkele voornaam.

Johannes als doopnaam was gewoon Jan, Franciscus gewoon Frans, lekker makkelijk.

Als het lastig werd iemand te onthouden, werd het ‘lange Jan‘ of ‘oude Piet‘. Een zevende zoon werd vaak ‘Louis‘ genoemd.

De elite had veel voornamen

Daarentegen gaf de elite hun kinderen zoveel mogelijk voornamen, tot soms wel zeven of acht. Dit deden zij om zich te onderscheiden, en om familie te eren.

Maar uit een analyse van Nederlandse huwelijksaktes is te zien dat tussen 1760 tot 1900 het geven van enkele voornamen afnam, en twee, zelfs drie dubbele voornamen toenam. Het gewone volk had het ‘elite gebruik’ overgenomen.

We hebben allemaal wel een Wilhelmina Hendrika of Johannes Cornelis in onze stamboom. Mijn opa Lippens en zijn vader hadden er zelfs vier, Marius Cornelis Johannes Franciscus Lippens.

Rond 1900 was het aantal enkele en meerdere voornamen zelfs bijna gelijk. En daar zag Minister Treub een melkkoe in.

‘De aristocraat vreest eerder zijn naam dan zijn handen te bevuilen.’
– Klaus R. Evers, Vlaams schrijver

Betalen voor meerdere voornamen

Gedreven door financiële hebberigheid, stak minister Treub in 1915 een stokje voor het ‘gratis’ geven van meerdere voornamen.

Hoewel Nederland niet betrokken was bij de 1e Wereldoorlog, zocht de overheid wel trucs om meer inkomen te genereren. Een vrijwel onbekende maar zeer beruchte manier, was het belasting heffen op het geven van meerdere voornamen.

Er was namelijk sprake van een administratieve last voor de gemeente’. Waarschijnlijk vonden ze de inktkosten van de pennen te hoog worden. Wat dat betreft is er weinig veranderd.

Het onderscheid tussen arm en rijk moest groter worden

Maar de grootste smoes was toch wel dat ‘door de toegenomen welvaart het onderscheid tussen de gegoede kringen en het gewone volk minder goed kon worden vastgesteld‘.

Waarbij ze de hoop hadden dat het armoedige volk geen geld zou over hebben om meerdere voornamen voor hun kinderen te laten registreren. Waardoor het beeld tussen rijk en arm via de naam weer duidelijker werd.

Het gevolg was dat vanaf 1915 de cijfers van meerdere voornamen kelderden, en het aantal enkele voornamen stegen. De kosten voor een tweede of zelfs derde voornaam was afhankelijk van het inkomen, startende vanaf 2,50 gulden (nu 23 euro) tot zelfs 400 gulden (nu 3700 euro!). Dat was geld voor de gewone arbeider.

Niet betalen, wel effect

Gelukkig heeft minister Treub het wetsvoorstel niet kunnen doordrukken, want deze belachelijke maatregel werd in 1918 alweer tenietgedaan. Sterker nog, niemand heeft ooit iets hoeven te betalen.

Toch kreeg minister Treub deels zijn zin, want de angst van de kersverse ouders zat er goed in. Vooral bij de katholieken, want zij gaven hun kinderen standaard meerdere voornamen.

meerdere voornamen
bron: CBG

Een van de argumenten van de afschaffing was dat de overheid er juist meer problemen bij zou krijgen. Er zouden namelijk nu veel meer dezelfde personen Johannes de Vries en Maria de Groot heten.

meerdere voornamen stamboomOok vond men dat de ouders het recht hadden hun kinderen te noemen naar meerdere familieleden, zonder dat dit hun zuurverdiende guldens zou kosten.

Toch heeft de angst nog zeker doorgewerkt tot in de jaren 1930. Aan de andere kant wilden de ouders waarschijnlijk in het gezin consequent zijn met het aantal voornamen voor hun kinderen. Iets wat altijd zo is geweest.

Oranjegezindheid werd niet gewaardeerd

Toch is er later nogmaals een beperking geweest m.b.t. het geven van meerdere voornamen. Tijdens de 2e Wereldoorlog was het volk nogal Oranjegezind, waardoor ouders maar al te graag hun kinderen vernoemden naar de Koningin, Prins en prinsesjes.

De Duitsers staken hier een tweede stokje voor, maar ook dit belachelijke idee werd na de oorlog gelukkig snel weer opgeheven.

Het gebeurt nog maar weinig dat moderne ouders hun kinderen meer dan drie voornamen geven. Een naam als ‘Jerry Ralph’ vind ik wel erg mooi.

Maar de misverstanden over mijn voornaam (‘met een J? Is het -de of -da?’), blijven bestaan. Ondanks maar één voornaam, heb ik er m’n handen vol aan.

Het effect in mijn stamboom

In mijn stamboom zijn er voor 1915 aanzienlijk meerdere kinderen met meerdere voornamen, maar na 1915 zie ik wel een toename.

Als je naar personen zoekt in b.v. Open Archieven of Genealogie Online, hou dan ook rekening met naamvariaties.

Als iemand meerdere voornamen heeft, is het wel een stuk makkelijker zoeken in een telefoongids.

Vernoeming naar achternaam moeder

Rondom 1800 heerste er in Frankrijk nogal een rare gewoonte waarbij kinderen voornamen kregen als Robespierre, Va de Bon Coeur pour La Republique of Mort aux Aristocrates.

Die namengekte werd in 1803 door een wet verboden, wat ook gevolgen had voor onze Republiek.

De wet hield ook in dat de voornamen van kinderen niet meer mochten worden hernoemd naar de achternaam van hun moeder.

Dit betekende als de moeder Jacqueline Henriette heette, zij haar dochter niet de voornaam Henriette mocht geven.

Maar vernoemingen naar (vage) heiligen werden wel toegestaan.

Gelukkig werd de wet in 1970 herzien waardoor creatieve voornamen zijn toegestaan. Maar niet als deze ongepast of beledigend zijn, of als de voornaam oorspronkelijk een achternaam is (b.v. Hitler).

Wist jij dat mijn vader bij het aangeven van mijn geboorte, het zweet op het voorhoofd van de ambtenaar heeft veroorzaakt?

Lees ook:

Personeel van het Koningshuis
Latijn voor genealogisch onderzoek
Bidprentjes verzamelingen
Duik in je verleden
Moet je nog wel een archief bezoeken?

Ben je op zoek naar je biologische vader?
Familie interview voor je stamboom
Smullen van oude filmbeelden
Lid worden genealogie vereniging
Verschil overlijden en begraven

Geïnspireerd door het CBG, juni 2017.

Voornamen vanaf 1600
Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


Interessante artikelen

yory
Tags namen