Volg Yory op Facebook Twitter Pinterest YouTube LinkedIn

Missie | Team Yory | Contact | Nieuwsbrief

Nederlands NL English EN Français FR Deutsch DE Bahasa Indonesia ID

Oud handschrift ontcijferen is niet zo ingewikkeld

Tijdens stamboomonderzoek ontkom je er niet aan, namelijk oud handschrift ontcijferen.

oude-handschriften-yolanda-lippens-yory
Doopakte van mijn verwante Petrus Lippens uit 1633

Des te ouder de teksten des te moeilijker wordt het. Ondanks een vaste werkwijze, konden priesters en ambtenaren toen nog niet zo goed schrijven, dus werden er veel fouten gemaakt.

Ook wisten mensen niet hoe ze hun eigen achternaam spelden en ging alles fonetisch. Een garantie voor fouten.

Paleografie

Oude handschriften noemen we paleografie, van de Griekse woorden ‘palaios’ (oud) en ‘graphein’ (schrijven).

Ondanks de moeilijke leesbaarheid, zijn deze bronnen prachtige bewijzen van geregistreerde feiten uit het verleden.

Het lezen en begrijpen van een oud handschrift is niet alleen belangrijk bij stamboomonderzoek, zoals het lezen van notariële aktes en juridische stukken, maar ook interessant als je van geschiedenis houdt.

We kunnen paleografie onderverdelen per eeuw:

Oefenen met oud handschrift

Gelukkig zijn er tools om de oude handschriften te leren kennen. ‘Wat staat daer’ is een website die vele leerzame oefeningen biedt. Je kunt oefenen in:

‘Als een boek begint te leven moet de schrijver zwijgen.’
– Friedrich Nietzsche


Voor ieder onderdeel kan je kiezen welk niveau je wilt leren en oefenen:

  • makkelijk – met de antwoorden al in beeld
  • moeilijk – zonder antwoorden dus zelf typen

Hiernaast geven ze 4 niveaus:

  1. makkelijk te lezen woorden – direct feedback goed of fout
  2. lastig te lezen woorden en afkortingen – direct feedback goed of fout
  3. moeilijk te lezen woorden – direct feedback goed of fout
  4. volledige tekst zelf transcriberen – tussendoor geen feedback, wel score in %

Je zult zien dat de schrijvers ook al in die tijd een bepaalde consistentie hadden in hun schrift. Het gaat niet alleen om het ontcijferen van aktes, maar ook om er een verhaal van te maken.

Daarbij werd er pas vanaf begin 1800 uitgebreidere huwelijksaktes geschreven. Er staat veel online, maar je zult voor specifieke documenten nog naar het lokale archief moeten.

Workshop Paleografie

Er zijn ook workshops waar je oud handschrift ontcijferen kan leren. Wil je weten wanneer en waar je kunt meedoen? Meld je dan aan via dit formulier.

Hou er ook rekening mee dat je niet alleen te maken krijgt met oude handschriften, maar ook met oude termen die voor maandnamen werden gebruikt. Daarbij zijn er veel verschillen in het schrijven van de Y en IJ.

Paleografieforum

Oud handschrift ontcijferen is niet makkelijker, maar ‘Wat staat daer’ biedt een professioneel en uitgebreid forum waar je vragen kunt stellen, een paleopuzzel doen, andere gebruikers helpen en tips delen.

Het is net als bij oude foto’s waarvan je kunt leren hoe je die kunt dateren. Het draait om een bepaalde techniek.

Kortom…

Trap niet in de valkuil door te denken dat wat jij leest goed is en ook zo gaat overnemen. Misschien staat er wel heel iets anders. Daarbij kan het ook zo zijn dat je wel de juiste akte hebt, maar deze niet kan lezen waardoor je denkt dat je iemand niet kan vinden.

Het stamboomforum heeft ook aparte categorie ‘Leeshulp’ waar je vragen kunt stellen.

Cursus Paleografie Cursus ‘Wat staat daer’ Stamboomforum Leeshulp

Vermeld altijd de godsdienst | Nederland in 7 overstromingen | MS Word of Excel gebruiken?
Gast auteurs gezocht!
TV serie ‘Het dorp’
Wat zijn vestbrieven?
Blijf logisch denken
‘Een oud handschrift ontcijferen is niet zo ingewikkeld’
Ontvang de nieuwsbrief

Ontvang de nieuwsbrief

Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Wil je ook de nieuwsbrief ontvangen?

over yolanda lippens

Ik ben de oprichtster van Yory. Een uit de hand gelopen hobbysite over mijn stamboomonderzoek en familiegeschiedenis met de bevindingen die ik online wilde delen. Met een groei van honderden artikelen over brede categorieën, heeft Yory inmiddels tienduizenden bezoekers per maand. Sinds 2022 wordt Yory versterkt door een team van auteurs met ieder zijn eigen specialiteit op genealogie gebied. Ik glunder dagelijks van trots en dankbaarheid.

Verder schrijf ik graag over dingen waar ik gelukkig van word. Over natuurlijk stamboomonderzoek, voorouders en mijn leven. Alles educatief en oplossingsgericht bedoeld. Want ook daar word ik gelukkig van. Mijn privé columns zijn korte waargebeurde verhalen. Maar dan wel met een vleugje drama en gedrenkt in humor. Zo ben ik dan ook wel weer.

Wil je de bewijsvoering van mijn stamboom zien?
Hier vind je al mijn aktes: https://www.yory.nl/stamboom-aktes-delen-doe-je-zo/

Zoek je voorouders op MyHeritage

NL_FTFCbanners_480320_01.png

Zoek je voorouders op Open Archieven

Lees ook...