Weeskinderen in weeshuizen vanaf de 15e eeuw vinden

Al sinds de 15e eeuw werden registraties van weeskinderen in weeshuizen genoteerd. Eén van de oudste weeshuizen was vermoedelijk het de Amsterdams weeskamer die teruggaat tot 1466. Rond die tijd in 1491 ontstond ook het Zoudenbalchhuis in Utrecht.

kinderen weeshuizen beeldbank Amsterdam
Bron: Wikimedia

De Weeskamer

In het begin waren het de burgemeesters die uit het principe zorg moesten dragen voor ‘hun’ weeskinderen. Zij moesten een eed afleggen om ‘de wees en weduwe te beschutten en beschermenmiddels een voogd.

Maar door de bevolkingsgroei konden ze deze taak niet meer uitvoeren, waardoor de weeskamer (regeringscollege) is ontstaan. Deze werd bestuurd vanuit de (stads)regering die overzicht hield op de zorg van het wezen.

Als het weeskind een erfdeel had, werden de kosten hieruit betaald. De toelating was ook streng, want alleen kinderen van poorters werden opgenomen.

Echter leefde de meeste kinderen in armoede, dus was er weinig bezit. Zij werden vaak overgedragen aan ‘huiszittenmeesters’ waar ze moesten werken.

Kinderen zijn de enige toekomst van de mensheid’
– William Saroyan, Amerikaans romanschrijver (1908-1981)


Het (Burger) Weeshuis

Om de vele arme kinderen toch op te vangen, ontstonden er rond 1510 ‘burgerweeshuizen’. Maar die deden maar weinig voor het weeskind qua zorg, behalve de kleintjes aan het werk zetten.

Daarom kwamen de vanuit vrijwel alle geloofsgemeenschappen initiatieven om de kinderen van de straat te houden. In Amsterdam ontstonden het Luthers Weeshuis, Israëlisch Weeshuis, Weeshuis der Doopsgezinden, Rooms-katholieke Jongensweeshuis, Diaconieweeshuis der Hervormde Gemeente en het Burgerweeshuis.

Boedelpapieren

Weeskinderen hadden vaak documenten van hun ouders, boedelpapieren. Dit waren b.v. trouw- of begraafbewijzen van de ouders, inventarisatielijsten van de ouderlijke boedel. Maar ook documenten over zichzelf, zoals een bewijs van een doop, inenting of dienstplicht. Deze documenten werden ingenomen door het weeshuis en geregistreerd.

Conclusie

Heb je een vastloper in je stamboomonderzoek? Kijk dan eens op je die persoon kunt vinden in een van de weeshuizen in de regio waar hij is geboren. Dit is een rijke bron aan gegevens van het kind!

Bronnen

Verschillende steden hebben de weesboeken inmiddels online doorzoekbaar gemaakt, wat steeds uitgebreider zal worden. Voor een deel zal je moeten bladeren, of het archief bezoeken, of vraag ze om hulp.

Weeshuizen Amsterdam Weesboek Weeskamerregister Register van weesakten Weeskamerboeken Weeskamerarchief Weesboeken en armenregister

Personeel van de Spoorwegen | Deelnemers Nijmeegse Vierdaagse | De registers van de West-Indische Compagnie
Wie roddelde er?!
KNIL Interneringskaarten
Eén-, vijf- en tienjarige tafels
Tijdbalk van je voorouders
Het Brabants Archief
Ten Bruggencate nummers
Maak een stamboompuzzel
Aannames doen of niet?
Mijn online stamboom
Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Ontvang de nieuwsbrief

Ontvang de nieuwsbrief

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist

Interessante artikelen

Aan de slag met zoeken

yory