Moet je voorouders zoeken met een DNA test??

Al jaren volg ik nauwkeurig de ontwikkelingen over de DNA test om je voorouders of afkomst te onderzoeken. Dit noemen ze in vakjargon Genetische Genealogie.

voorouders zoeken dna test pixabayDit onderwerp boeit mij enorm; ik heb er veel over gelezen, mensen gesproken, en documentaires gezien.

Maar helaas moet ik concluderen dat ik een DNA test om je voorouders te vinden, grotendeels onzin en zonde van je geld vind.

En daar sta ik niet alleen in.1+2

Ik ben geen bioloog of DNA expert, dus ik ga het niet hebben over DNA structuur en haplo-groepen. Waar ik wel een artikel over geschreven heb, is over bloedlijnen, maar dan in de context van genealogie.

Want wist je trouwens dat je maar tot 7 generaties terug DNA kan erven?3

Wat is het doel van een DNA test?

Er zijn verschillende doelen waarmee je een DNA test kan laten afnemen, namelijk voor een

  1. medische achtergrond, erfelijkheid en kansen op ziekten (ofwel risicoprofiel, momenteel ook hot),
  2. crimineel onderzoek, DNA sporen bij een misdrijf,
  3. bevestiging ouder-kind relatie (Nederlands Forensisch Instituut, of FIOM),
  4. bevestiging van een daadwerkelijk familielid.

In deze gevallen geeft een DNA test vaak een keiharde duidelijkheid.

Wanneer iemand een vreemde voor zichzelf is, is iemand ook van anderen vervreemd. Als iemand niet meer in verbinding met zichzelf staat, kan iemand ook niet verbinden met anderen.”
– Anne Morrow Lindbergh, Amerikaans luchtvaartpionier en auteur 1906-2001

Genetische genealogie

Maar bij het onderzoeken naar je verre voorouders en afkomst, zal de DNA test alleen maar verwarring geven.4 Inmiddels hebben al 15+ miljoen mensen zich laten testen. En nog vele miljoenen zullen volgen. De kriebel hiervoor is omdat de ‘uitslag’ je fantasie enorm prikkelt. Stam je van de Grieken af, of heb je Spaans bloed in je?

Als je met een simpele DNA-test je voorouders kan uitvogelen, kan zien in welk continent(en) je roots liggen, dat is toch supergaaf? Als die DNA test nou voor dit doel 100% betrouwbaar is, is dit fantastisch. Maar helaas in de praktijk blijkt het vaak gebakken lucht.5

DNA test voor stamboomonderzoek

Laten we op het gebied van genetische genealogie even 3 dingen splitsen: Je kunt met een DNA test:

*DNA onderzoek heeft een maximum van 7 (soms 9) generaties; dus vanaf je oudbetovergrootvader (ca. 1750) erf je geen DNA meer.3

Waarom kan een DNA test niet jouw afkomst bepalen?

De DNA bedrijven hebben de afgelopen 20 jaar een enorme DNA database opgebouwd. Hierdoor kunnen ze matches maken met alle DNA profielen in hun database.

Echter het grote probleem is dat ieder bedrijf zijn eigen database en referentiekader heeft opgebouwd, waarbij niets wordt gedeeld. Behalve het onderdeel om je etnische achtergrond te ‘bepalen’.

Want hierbij maken alle bedrijven gebruik van oud-DNA en archeologische vondsten en gebruiken ze DNA profielen van populaties (Aziatisch, Afrikanen, Germaans).

Maar dit is zeer globaal én verschilt ook nog eens per aanbieder.6

Verschillen tussen broers, zussen en zelfs tweelingen

Als ik en mijn zus een DNA test zouden doen, waarna blijkt dat haar etnische achtergrond Zuid Europeaans blijkt te zijn, en die van mij hoofdzakelijk Scandinavisch? Dan hebben we wel een dingetje.7

Of als blijkt dat neefje Michael ineens niet meer tot de familie hoort. Een pijnlijke situatie voor iedereen.

Notabene op de blog van My Heritage staat – die liever DNA tests verkoopt dan dat ze hun softwarefouten aanpakken –  dat er verschillen kunnen zijn tussen broers, zussen en zelfs tweelingen. 7

Toegegeven, dit heeft dan niet te maken met de kwaliteit van de test, maar met hoe DNA is opgebouwd.

Maar hun uitleg is echter: Dat het hierom des te belangrijker is om zoveel mogelijk familieleden te laten testen, om over zoveel mogelijk informatie te beschikken. Kassa!

Is je oudvader überhaupt wel je biologische oudvader?

DNA test of niet, het is altijd onzeker of je daadwerkelijk afstamt van de oudvader die in je stamboom staat vermeldt. Als ‘het niet lukte’, konden vrouwen bewust het zaad bij een andere man zoeken. Of uit lust een scheve schaats rijden, en wat denk je van verkrachting?

In werkelijkheid kunnen dingen heel anders zijn dan wat er in je rapport en stamboom staat. Hier is TV programma ‘DNA Onbekend‘ een goed voorbeeld van. Daarin zijn mensen bewust op zoek naar hun familie.8

M.b.t. genetische genealogie; het DNA van je voorouders kan niet meer afgenomen kan worden. Dus worden er relaties gezocht met verwanten, neven en nichten. Dit geeft dus geen harde resultaten, maar percentages van kansen.

Op dit vlak is er momenteel veel onderzoek gaande, dus wie weet krijgen we de komende jaren nog verrassend nieuws. Ik hoop het! Helaas is het wel zo dat het DNA van vrouwen anders in elkaar steekt dan van mannen. Dat is een wetenschappelijk feit. Daardoor is het voor een vrouw een stuk lastiger om genetische genealogie te doen.

Wat gaat er mis in de DNA-test business?

Op zich ben ik een voorstander voor een gedegen betrouwbaar onderzoeksresultaat, zeker bij genetische genealogie! Alleen blijkt in de praktijk dat je bij ieder bedrijf een andere uitkomst krijgt. Waarom? Omdat ze allemaal met verschillende databases werken.

Dit betekent dat je in het ene ziekenhuis wel diabetes patient bent, en in het andere ziekenhuis niet. En dan heb ik het niet over een randgeval. (Hiermee doel ik niet op medische DNA testen.)

Genetische astrologie

Connecties met je neven en nichten is niet met 100% aan te nemen. Online zijn hier ongelooflijk veel verhalen over te vinden.9

globe pixabay
Voor de een ben je een Viking, voor de ander een Spanjaard

Zelfs het consumentenprogramma Kassa heeft in 2017 aandacht besteed aan de onbetrouwbaarheid van deze DNA kits. Ze noemen dit zelfs ‘genetische astrologie’.10

Ook Bob Coret heeft zijn DNA laten uitpluizen bij verschillende aanbieders. Hij kreeg zeer afwijkende resultaten, en vraagt zich ook af wat de betrouwbaarheidsgraad is.11

En van een andere collega genealoog hoorde ik dat hij blij was om 76% Scandinavisch bleek te zijn. Maar na een correctie nog maar 12%! Daar ging z’n Vikingsdroom.12

Correcties en updates van DNA software

Het is logisch dat de databases van de DNA bedrijven dagelijks groeien. Hierdoor zijn er ook software correcties nodig. Ze beamen dat zij een ‘schatting’ doen en geen harde bepaling.

Met het doen van meerdere tests, kan je wel op het spoor komen van meerdere neven en nichten. Tenminste, als die tijdens een software update niet ineens van de kaart verdwijnen. En dan is die lieve leuke nicht ineens niet meer je echte nicht.

Het standpunt van b.v. ‘Ancestry’:
“Your DNA doesn’t change, but our science does. We are continuously growing our database and improving our analysis. When we make new discoveries, we’ll update your results accordingly.”
Kortom, de ene dag ben je een Viking, en de andere dag een Spanjaard.

Contradictie

Aan de andere kant is het wel zo, dat door de groei van hun databases en wetenschap, de uitslagen steeds nauwkeurig worden. Hiermee komen we wel bij een contradictie:

Nu moet ik betalen voor een DNA test, waarbij de uitkomst van zowel mijn verwanten als mijn etniciteit zwaar dubieus en wellicht waardeloos is (bij genetische genealogie).

Maar door mijn bijdrage aan hun database, maakt de uitslag voor de toekomst wel nauwkeuriger. Zou zo’n test dan niet gratis moeten zijn? En is het dan wel eerlijk dat je de klant alvast een uitslag en rapport geeft op basis van een onbetrouwbare inschatting?

Agressieve marketing en positieve verhalen

Uiteraard zijn er ook positieve verhalen. Je kunt ook goed gematcht worden, waarbij blijkt dat je inderdaad een gezamenlijk voorouder deelt.

Zeker als dit in de stamboom naar voren komt, dan ben je spekkoper. Maar waar die verre nicht zich precies in jouw stamboom bevindt, kan niet met zekerheid gezegd worden. Die zekerheid is wel groter zodra de voorouder redelijk dicht bij staat.3

Zoals anderen ook zeggen, zou je de uitslag van de DNA test om je voorouders te vinden, met een korreltje zout moeten nemen. Maar die uitdrukking vind ik alsnog te hoog gegrepen.

Je moet er helemaal niet aan beginnen. Het is zonde van je geld, het resultaat is zwaar dubieus, er zijn ethische risico’s, en je DNA is in handen van derden.13

Mijn vragen en kritiekpunten

  • Wie bewaakt de opslag van mijn DNA? Het statement dat ‘alles in veilige handen is’, neem ik niet zomaar aan. Dat ik ‘altijd eigenaar blijf van mijn DNA en mijn gegevens kan laten verwijderen’, stelt mij niet gerust.
  • Hoe weet ik dat mijn DNA toch niet aan derden wordt verkocht?
  • Of gedeeld met instanties (‘Patriot Act 3.0’)?
  • Hoe zijn mijn gegevens beveiligd? In 2018 heeft My Heritage een datalek gehad.14 15
  • Hoe kan het dat er na software updates (correcties), DNA connecties ineens niet meer bestaan? Hoe betrouwbaar waren die, en hoe betrouwbaar is die nieuwe correctie?
  • Hoe kan het dat je eigenlijk maar tot 7 generaties DNA terug kan vinden [zie hier het thema artikel van het CBG] terwijl je etnische profiel gebaseerd is op archeologische oud-DNA?
  • Waarom zijn er zoveel verschillen per DNA aanbieder?
  • Waarom worden de databases niet met elkaar gedeeld? Oké, dit is een beveiligingsrisico, maar de groei is toch al niet meer te keren.
  • Waarom word ik niet gewezen op de ethische risico’s? Vraag niet je hele familie om zich ‘voor de lol’ (of korting!) te laten testen.

Als iemand onderbouwde antwoorden weet, dan zal ik deze absoluut in dit artikelen opnemen (zie mijn contactformulier).

Kleurrijke rapporten

In ieder geval ontvang je voor je geld wel gelikte kleurrijke grafische rapporten. Deze laten een wereldkaart zien met de inschatting (!) waar jouw DNA voorouders vandaan komen. Ziet er prachtig uit. Maar betrouwbaar?

Mijn conclusie

Als je na zo’n test uiteindelijk toch niet zeker weet waar je vandaan komt, je verwanten geen verwanten hoeven te zijn, en je maar tot 7-9 generaties terug kan gaan. Waarom is zo’n DNA test om je voorouders te vinden, met alle ethische risico’s, dan zinvol?

Er wordt misbruik gemaakt van een romantische behoefte, voortkomende uit emotie. Terwijl de ontwikkeling van genealogische software programma’s in de onderste la komt. Behalve dan de technische uitbreidingen, bedoeld om je te kietelen je DNA te uploaden. Zucht. Je bent gewaarschuwd.

Note: Het kan zijn dat je het niet eens bent met dit artikel. Ik baseer mijn teksten op informatie en bronnen die ik interessant vind om te delen. Zie daarom de verwerkte links naar die websites in de tekst:

Bob Coret: ‘Waar komen mijn voorouders volgens mijn DNA vandaan?’ CBG thema DNA My Heritage ‘Verschillen tussen tweelingen’ Leo Kroonen ‘De uitslag van mijn DNA is is veranderd, wat?’ EOS Wetenschap: ‘Vage grenzen bij DNA tests’ EOS Wetenschap: ‘Waarschuwing voor recreatieve genetica’ KU Leuven: ‘DNA test verre van onschuldig’ Volkskrant: ‘Stamt u ook al af van de Vikingen?’ AD: “DNA test voor je verjaardag’ Stamboomforum over genetische genealogie Discussie op het Stamboomforum Zoek naar je biologische vader Genealogie Startpagina – DNA onderzoek

Andere bronnen over genetische genealogie

NGV over Genetische Genealogie International Society of Genetic Genealogy DNA Explained (Engels) The DNA Geek (Engels)

Lees ook:

Juridische hulp en rechtspraak
De mega collectie van de stamboomgids
Wat is een Akte van Admissie?
Overzicht met een mindmap
Dan ben je ineens geen kind meer
Dankbaar dat ik een stamboom heb
Stamboom voor de elite
TV serie Welkom in…
Kleutergebrabbel op oom- en tantedag
Zo kan je foto’s ordenen

Kwartierstaten Yolanda Lippens

Overlijdensregister en DTB boekenGenealogie softwareFamilie reünieGouden tipsWie helpt met mijn vastlopers?

Referenties

  1. Artikel van EOS Wetenschap  ↩
  2. Artikel van KU Leuven  ↩
  3. Artikel van het CBG  ↩  ↩  ↩
  4. Artikel EOS Wetenschap  ↩
  5. Artikel Volkskrant  ↩
  6. Artikel EOS Wetenschap ‘Vage grenzen’  ↩
  7. Artikel van My Heritage  ↩  ↩
  8. TV uitzendingen van ‘DNA Onbekend’  ↩
  9. Artikel van Leo Kroonen  ↩
  10. Artikel van Kassa  ↩
  11. Artikel van Bob Coret  ↩
  12. Discussie op het Stamboomforum  ↩
  13. Artikel Kassa  ↩
  14. Nieuwsbericht over datalek My Heritage  ↩
  15. Verklaring My Heritage over datalek  ↩
Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


Interessante artikelen

yory