Was jouw voorvader lid van een Gilde?

Het meest tot de verbeelding sprekende onderdeel bij stamboomonderzoek, is weten welk beroep je voorvader had, en of hij lid was van een Gilde.

voorouder lid van gilde, wikimediaBeroepen zijn in het algemeen tot 1800 goed te achterhalen. Maar wat voor vak men vóór die tijd uitoefende, is een stuk lastiger.

Daarbij krijg je vóór 1800 te maken met Gilden. In de DTB boeken werden geen beroepen genoteerd, maar er waren wel registers van Gilden.

Wat was een Gilde?

In de Middeleeuwen waren bepaalde beroepen verenigd in een Gilde. Dit is een middeleeuws samenwerkingsverband van mensen met hetzelfde beroep.

Een lid van een Gilde moest jaarlijks een bijdrage betalen.

Hierbij was de gezamenlijke religie leidend, waardoor er ook religieuze broederschappen ontstonden met eigen patroonheiligen, ook wel beschermheiligen genoemd.

Voorbeelden zijn Sint Eligius voor de goud- en zilversmeden, Sint Genoweva voor de hoedenmakers en Sint Jan voor de kleermakers.

Handelaren verenigden zich al snel, later volgde ook de ambachtslieden met een eigen Gilde. De Gilden hadden behoorlijk wat macht in de stad. Je mocht b.v. geen (Gilde) beroep uitvoeren als je geen lid was van die Gilde.

‘God respecteert me als ik werk, maar heeft me lief als ik zing.’
– Rabindranath Tagore, Indiaas mysticus, dichter en Nobelprijswinnaar literatuur (1861-1941)

Zo rond 1250 waren er drie soorten Gilden:

  1. Godsdienstige (de oudste Gilde)
  2. Koopmansgilden (handelaren van verschillende producten)
  3. Ambachtsgilden (Gilden met één beroep. zoals horlogemakersgilde)

Wat was het doel van een Gilde?

Het voornaamste doel van de Gilde was om regels te maken voor de prijs en een constante kwaliteit van de producten die zij leverden. Dit was vooral bedoeld om de concurrentie een stap voor te zijn.

Als iemand lid wilde worden van een Gilde, moest hij eerst (onbetaald) als leerling aan de slag. Deze leerlingen volgden een jarenlange opleiding bij een ambachtsman.

Zodra de leerling voldoende technische en praktijk kennis had opgedaan, werd hij een ‘gezel’. Vanaf dat moment kreeg hij een inkomen, maar moest nog wel voor zijn ‘meester’ blijven werken.

De meesterproef

De gezel werd pas zelf meester zodra hij een ‘meesterproef’ kon maken. Een bijzonder werkstuk van hoge eisen. Als hij daarvoor slaagde, werd hij ook meester en mocht zijn eigen bedrijf beginnen.

In het TV programma ‘Kunst en Kitsch’ zie je nog wel eens objecten voorbij komen die als ‘meesterproef’ zijn gemaakt.

Opmerkelijk is dat de Gilden hun leden goed ondersteunden bij ziekte. Zodra een lid ziekte werd of kwam te overlijden, werd de begrafenis betaald en de weduwe onderhouden.

Opvallend is dat er ook veel vrouwen lid waren van een Gilde.

Beroepen met een Gilde

Met deze beroepen moest je lid zijn van een Gilde.

 
 
 
 
 
Bakker
Bontwerker
Brouwer
Droogscheerder
Goud, zilver, hoefsmid
Hoedenmaker
Hovenier
Kleermaker
Kunstenaar
Laken- Linnenwever
Leerlooier
Mandenvlechter
Molenaar
Handelaren*
Schipper
Schoenmaker
(Blik)Slager
Timmerman
Verver
Visser
Volder
Boter, kazenmaker
Tinnengieter
Slotenmaker
Glazenmaker
Wantsnijder
Zijdekramer
Slijter
Grutter
Tapper
Vendel
Kramer
Houtkoper
Zakkendrager
Korenmeter
Sledenaar
Wolwever
Kuiper
Schrijnwerker
Metselaar
Viskoper
Fruitenier
Speldenmaker
Pruikenmaker
(Brand)Wijnkoper
Warmoezenier
Boekverkoper
Weger
Sleper
Witwerker
Zeilmaker
Knokenhouwer
Kannengieter
Zadelmaker
Glazenmaker
Stoeldraaier
Schuitenschuiver
Baardscheerder
Stolker
Turf/Korendrager
Pompmaker
Compasmaker
Vogelkoper
Loodsman
Waagdrager
Beeldhouwer
Boekbinder
Schaatsenmaker
Klompenmaker
Horlogemaker
Botermaker
Stoffenverkoper

*Zoals ‘Ooftmengers in groente en vlees

gilde
Op 23 juni 1722 staat Pieter de Bruijn op de ‘Spuij’ ingeschreven als Gilde met ‘Lakens en Stoffe’ (Archief Den Haag)

Wil je weten wat een beroep precies inhield?

Bronnen van Gilden

Ook in notariele aktes en juridische documenten zien we vaak een beroep vermeld. B.v. bij een boedelinventaris van een overleden bakker, waarbij de waarde van de inboedel werd vermeld.

Ondanks dat er veel bronnen van Gilden verloren zijn gegaan, is er toch nog een indrukwekkend aantal van archieven in Nederland te vinden. In deze archieven vind je Gildenbrieven. Deze zijn nog niet op tekst doorzoekbaar, maar welk op Gilde en periode.

Maar Open Archieven heeft wel het Gildenboek van Zutphen digitaal op naam doorzoekbaar (uit 1606). Dit is natuurlijk nog maar het begin van wat er de komende decennia beschikbaar gaat komen.

Lees ook:

Zijn Smart Matches wel zo smart?
Corona en Spaanse Griep
Verwanten van Yolanda Lippens
Facebook Live: vastlopen in je stamboom
Dan ben je ineens geen kind meer
Je voorouders eren is een must
Facebook Live: stamboomonderzoek organiseren
Infographic maken van je stamboom
Je betbetbet overgrootvader
Kleutergebrabbel op oom- en tantedag

‘Was jouw voorvader lid van een Gilde?’

Hieronder een lijst van archieven van Gilden in Nederland. Sommige gaan terug tot de 13e eeuw!

Gildenboek Zutphen – via Open Archieven Gilden Amsterdam Gilden Deventer Gilden Vlissingen Gilden Arnhem Gilden Dordrecht Gilden Rotterdam Gilden Groningen Gilden Middelburg Gilden Venlo Gilden Harderwijk Gilden Leeuwarden Gilden Weesp Gilden Leiden Gilden Utrecht Gilden Gelderland Gilden Den Haag CBG archieven over Gilden Wikipedia over Gilden

Overlijdensregister en DTB boekenErgernissen!Familie reünieWie helpt met mijn vastlopers?

Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


Interessante artikelen

yory