Volg Yory op Facebook Twitter Pinterest YouTube LinkedIn

Missie | Team Yory | Contact | Nieuwsbrief

Nederlands NL English EN Français FR Deutsch DE Bahasa Indonesia ID

Als jouw voorvader een poorter was, dan zat hij goed

Of jouw voorvader een poorter is geweest, kan je nakijken in het Poorterregisters van Amsterdam, Leiden en Breda. Je kunt ook vermeldingen in notariële archieven vinden.

Als jouw voorvader een poorter was, dan zat hij goed
Bron: Wikimedia, Amsterdamse Poort

Een poorter was een burger die meer stadsrechten wilde dan anderen. Al vanaf 1300 kon een burger ‘poorterrecht’ of ‘burgerschap’ bij een stad aanvragen. Hiermee kreeg hij privileges, zoals bescherming van de stadsmuren en vrijstelling van tolbetaling.

Alleen voor welgestelden

De burger die dit wilde moest daar wel voor betalen. Hiermee toonde hij bovendien aan welgesteld te zijn, en goed voor zichzelf te kunnen zorgen.

De kosten waren hoog; in 1693 werd in Den Bosch 6 gulden, 4 stuivers en 8 oortjes geregistreerd. Amsterdam rekende in 1650 maar liefst 50 gulden, wat nu 465 euro is. Een enorm bedrag voor die tijd, die maar door weinig mensen konden worden opgebracht.

Hoe kon je poorter worden?

  • Geboren worden binnen de stadsmuren dan ‘ingeboren poorter’, alleen van de mannelijke lijn
  • getrouwd zijn met een poorter, dan ‘behuwd poorter’
  • als vreemdeling een bedrag betalen, dan ‘bekocht poorter’, b.v. voor b.v. werk of lid van Gilde (niet gelijk aan ‘ingezetenen’)
  • schenking, maar dit gebeurde zeldzaam, dan ‘ereburger
  • Joodse poorters moesten altijd betalen, ondanks alles
  • Voldoen aan de voorwaarden m.b.t. geloofsovertuiging.

Na 1668 was het ook mogelijk om als niet-poorter binnen de stadsmuren te komen werken. Dit kon dan op voorwaarde dat zij een ambacht uitoefenden. Na het afleggen van de eed en betaling van 28 stuivers, was met officieel een ingezetene.

‘Vrijheid is geen privilege dat verleend wordt, maar een gewoonte die men zich moet aanmeten.
Gerrit Komrij, Nederlandse schrijver


De privileges van de poorters

Het voordeel van het wonen binnen de stadsmuur gaf enkele privileges. 

Verandering van poorterschap

In 1652 werd het poorterschap gesplitst in twee soorten: ‘klein poorterschap’ en ‘groot poorterschap’. Hiermee kwam alleen de ‘grote poorter’ in aanmerking voor een functie in het stadsbestuur.

Maar hiervoor moest hij wel diep in z’n buidel grijpen: het was 10 keer duurder, namelijk 500 gulden. Dat is nu 4380 euro! Het mag duidelijk zijn dat de elite een strengere filtering wilde van mensen ‘meer van hun soort‘.

Uiteindelijk waren het maar 12 personen die in Amsterdam het groot poorterschap verkregen, maar ze hoefde niet het volledige bedrag te betalen. Het standaard tarief was voldoende, en kregen het ‘groot poorterschap’ als cadeau als eerbetoon, zoals Michiel de Ruyter (1607-1676).

Poorterschap kwijtraken

Een poorter kon zijn poorterschap ook kwijtraken door

De straf was vaak een tijdelijke verbanning. Het was legaal om als niet-poorter binnen de stadsmuren te wonen. Alleen hadden die mensen geen privileges. De specifieke rechten en regels konden per stad verschillen.

De poorterrechten werden in de Franse Tijd afgeschaft.

Zoek jouw voorvader in de poortersboeken

Heb je het vermoeden dat je van een ‘gegoede familie’ afstamt? Als jouw voorvader in Amsterdam, Leiden of Breda heeft gewoond, kan je in deze bronnen controleren of hij een poorter was.

Leuk om te weten: als iemand poorter werd, kwam het wel eens voor dat hij zijn achternaam (en van zijn hele familie) wijzigde in Poortmans of Poortermans.

Zodra je iets vindt, maak hier dan een screenshot van als bewijs, en deel het met je familie of andere stamboomhouders. Als je echt enthousiast bent, bezoek dan eens met jouw familie de poort waar jouw voorvader toegang toe kreeg. Dit zou een bijzonder verhaal zijn!

Als jouw voorvader een poorter was, dan zat hij goed
Stadsarchief Amsterdam: poorterbrief van Jan Folle, kistenmaker, 1658 (archief 30579, inv.nr. 2212)

Bronnen voor je onderzoek

Poorterboeken van Amsterdam, Leiden, Breda
Zoeken in Engeland | Volkstellingen in NL | Faillissementen opsnorren | Puzzel maken van je stamboom | De tijdbalk
Wie heeft er geroddeld?
Duik in je verleden
Verre neven en nichten noem je zo
Is een beeldbank nuttig?
Levende familie vinden
Deelnemers Vierdaagse
Op zoek naar je biologische vader?
Corona en Spaanse Griep
Overzicht van mijn verwanten
Stamboom Yolanda Lippens
‘Was jouw voorvader een poorter?’
Ontvang de nieuwsbrief

Ontvang de nieuwsbrief


Ieder kwartaal
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Wil je ook de nieuwsbrief ontvangen?


Zo gebruik je de akte checklist
over yolanda lippens

Ik ben de oprichtster van Yory. Een uit de hand gelopen hobbysite over mijn stamboomonderzoek en familiegeschiedenis met de bevindingen die ik online wilde delen. Met een groei van honderden artikelen over brede categorieën, heeft Yory inmiddels tienduizenden bezoekers per maand. Sinds 2022 wordt Yory versterkt door een team van auteurs met ieder zijn eigen specialiteit op genealogie gebied. Ik glunder dagelijks van trots en dankbaarheid.

Verder schrijf ik graag over dingen waar ik gelukkig van word. Over natuurlijk stamboomonderzoek, voorouders en mijn leven. Alles educatief en oplossingsgericht bedoeld. Want ook daar word ik gelukkig van. Mijn privé columns zijn korte waargebeurde verhalen. Maar dan wel met een vleugje drama en gedrenkt in humor. Zo ben ik dan ook wel weer.

Wil je de bewijsvoering van mijn stamboom zien?
Hier vind je al mijn aktes: https://www.yory.nl/stamboom-aktes-delen-doe-je-zo/

Zoek je voorouders op MyHeritage

NL_FTFCbanners_480320_01.png

Zoek je voorouders op Open Archieven

Lees ook...