Zijn Smart Matches wel zo ‘smart’?

Als je met genealogie software werkt, krijg je al snel te maken met Smart Matches en Record Matches.

smart matches pixabayDeze kunnen je niet alleen helpen bij vastlopers, maar er kunnen ook nieuwe deuren opengaan voor b.v. aangetrouwde familie of interessante bronnen.

Het verschil

Wat is het verschil tussen een Smart Match en een Record Match?

  • Een Smart Match is een overeenkomst van een persoon met een persoon uit een andere stamboom
  • Een Record Match is een overeenkomst van een persoon met een document uit een online archief.
    • Bij Genealogie Online heet dit een ‘Suggestie‘ via Scans zoeken

Om een Smart Match bij My Heritage te krijgen, moet je wel betalen. Maar bij Genealogie Online is deze service gratis.

Als niemand anders de personen uit jouw stamboom heeft gepubliceerd, dan heb je pech en krijg je geen Smart Matches.

Irritaties en kritiek

Het concept van Smart Matches is leuk, maar het kan ook irriteren, en sterker nog, veel fouten bevatten. Vervolgens worden die fouten vaak weer overgenomen, waardoor een loze waarheid als feit wordt beschouwd.

In de beginperiode ontving ik zoveel emails met ‘Bekijk nu je nieuwe Smart Matches!’. Waarna ik er weer achter kwam dat de connecties vaak waardeloos waren.

Betrouwbaarheidsscore

Maar door de ontwikkeling van de genealogie software en daarna het synchroniseren van stamboom publicaties online, kan je er toch veel informatie uithalen.

Tegenwoordig biedt My Heritage zelfs de mogelijkheid om de betrouwbaarheidsscore in te stellen van niveau 0-5. Hiermee kan je zelf bepalen hoeveel ruis je krijgt. Een grote verbetering!

Belangrijke tip: Controleer de gegevens altijd tot op archief niveau, want je wilt geen fouten van anderen overnemen!

‘Mijn werk is gejat!’

Een ander punt van kritiek is de stelling ‘mijn werk is gejat!’ of ‘ik publiceer niets want dan gaat een ander ermee vandoor!’ Dan heb ik nieuws voor je:

Gegevens uit archieven zijn niet jouw eigendom. Ook niet als je die zelf fysiek hebt opgezocht. Zelfs de connecties in je stamboom zijn niet van jou.

Wat wél jouw eigendom is, zijn jouw foto’s van en verhalen over personen. Hierbij heb je namelijk te maken met portret- en auteursrechten.

‘Die foto klopt niet!’

Over foto’s gesproken; het komt regelmatig voor dat er foute foto’s bij een persoon worden geplaatst. Met als gevolg dat iedereen die foto gaan overnemen. Deze kettingreactie van de verspreiding is niet te stoppen.

Je kunt dit beperken als je zelf die foutieve foto hebt geplaatst. Corrigeer deze dan direct en zet een notitie in het profiel. Hopelijk zien anderen dit dan ook.

Automatisch nieuwe personen toevoegen?

Bij Smart Matches kunnen personen gekoppeld zijn die jij nog niet in je stamboom had staan. Je kunt deze (te) eenvoudig toevoegen in je eigen stamboom (bij My Heritage zijn dit Instant Discoveries™. Maar is dat wel zo slim?

Nee, niet doen! Of je moet de gegevens van die persoon direct controleren in de archieven, dan is het een rijke aanvulling. Maar in de praktijk blijkt dat veel gegevens niet altijd correct zijn, waarna je met de gebakken peren zit (want ook jouw gegevens worden dan weer foutief overgenomen!).

Tip: maak een screenshot van de personen die je wilt toevoegen, spoor de aktes op, en voeg ze dan toe aan je stamboom.

Voordelen van Smart Matches

Ondanks de irritaties en kritiek, vind ik de voordelen best groot. Je kunt namelijk

“Kostbaar is de wijsheid die door ervaring wordt verkregen.”
– Robert Ascham, Engels geleerde en schrijver 1515-1568

Genealogie Online aanknopingspunten

Onderstaand voorbeeld is van Genealogie Online met een aanknopingspunt van mijn overgrootmoeder Helena Catharina Biekart. Mijn 3e neef Ies Biekart heeft 2 bronvermeldingen toegevoegd, die voor mij zeer interessant zijn.

Ik kan deze Smart Match bekijken en

  • akkoord geven omdat het klopt
  • aangeven dat het niet dezelfde personen zijn
  • aangeven dat sommige gegevens niet overeen komen
genealogie online
Een voorbeeld van een voorgesteld ‘aanknopingspunt’ op Genealogie Online

Wie is verantwoordelijk voor de fouten?

De Achilleshiel van een goede stamboom is dat deze gebaseerd is op feiten en foutloos is. Maar één van de zwakke plekken van Smart Matches, is dat het een bron van fouten is. En vervolgens de (hobby)genealoog die de fouten overneemt van anderen. Niet doen!

De softwaremakers en websites zijn in ieder geval niet verantwoordelijk. Zij publiceren alleen maar wat anderen invoeren of uploaden. Dit betekent dat mijn hostingsbedrijf verantwoordelijk zou zijn als ik op mijn site een leugen publiceer over Waldemar Torenstra. Dat is natuurlijk belachelijk.

Degene die verantwoordelijk is voor een gepubliceerde fout, is degene die dat schrijft en publiceert. Dit kan ook een archiefinstelling zijn die een fout publiceert, en zal dit moeten corrigeren.

Oorzaken van fouten

Trouwens, een van de grootste oorzaken van fouten, is dat er een jaartal wordt genoemd als feit. Er staat dan b.v. bij overlijden 1780, terwijl dit bedoeld is als

  • voor 1780 (feit)
  • na 1780 (feit)
  • omstreeks 1780 (gok of grove berekening?)
  • of daadwerkelijk in 1780.

Kortom: genealogie software kan niet goed omgaan met velden die voor een datum zijn bedoeld, maar gecombineerd zijn met tekst. De aanwijzing voor 1780 is een ijzersterke, want het geeft richting.

Dit kan b.v. duidelijk zijn geworden uit een huwelijksbijlage van één van de kinderen uit 1780, waarbij de ouder genoemd wordt als ‘overleden’. Dan weet je zeker dat die ouder in 1780 al is overleden. Dat maakt het zoeken een stuk eenvoudiger.

Maar als de software daar alleen ‘1780’ van maakt? Dan krijg je een foute aanname, en wordt dit jaartal gezien als een feit. Een gemiste kans van de softwaremakers, en niet de fout van de oorspronkelijke stamboomhouder!

Wat kan je doen bij fouten?

  • Wees er zeker van dat je de fout kunt onderbouwen met de juiste informatie
  • Stuur een bericht naar de stamboomhouder of archiefinstelling
  • Neem de fout niet over, maar maak wel een notitie in het profiel van de persoon in je stamboom, met de omschrijving van de foute gegevens die online staat.
smart matches
Voorbeeld van My Heritage die mij op mijn stamboom Lippens 23.580 matches geeft uit 4.334 andere stambomen.

Wees blij met Smart Matches!

Stel je voor dat je fysiek in een stadsarchief zit. Je bent druk bezig met het uitzoeken van je stamboom, al je informatie ligt op de tafel. Komt er ineens een man naar je toe die op je schouder klopt en zegt:
‘Pardon, mag ik u even storen? Ik zie heel toevallig dat u ook bezig bent met de familie Schieveen. Ik heb toevallig een echtpaar met een zoon Louis Schieveen. Komt die persoon u bekend voor?’

Wat doe je?

  1. Je zegt ‘Nee, dank u, ik heb geen interesse’.
  2. Vooraf plaats je een bord op je bureau met ‘NIET STOREN’.
  3. Direct zeg je ‘Goh, wat interessant, laten we dit eens gaan bekijken of dat zo is’.

Die vreemde meneer was dus een persoon met een Smart Match. Misschien leidt het tot niets, maar je kunt er wellicht een vastloper mee vlot trekken. Bekijk dus altijd je Smart Matches, je weet nooit welke pareltjes je vindt!

Lees ook:

Verborgen verleden van Nederland
Dankbaar dat ik een stamboom heb
Facebook Live: Verrijk je stamboom (1/3)
Juridische hulp en rechtspraak
Kleutergebrabbel op oom- en tantedag
Met Delpher zoeken in kranten
Een borrelende baarmoeder
Facebook Live: stamboomonderzoek organiseren
Dan ben je ineens geen kind meer
Zo kan je foto’s ordenen

Overlijdensregister en DTB boekenErgernissen!Familie reünieWie helpt met mijn vastlopers?

Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


Interessante artikelen

yory