Wel of geen voorvoegsel in achternamen?

Veel achternamen hebben een voorvoegsel zoals “de” of “van”. Maar vaak werd dit bij het aanroepen weggelaten. Zoals bij Ludwig van Beethoven, meer bekend als Beethoven. Ook in mijn familie, afkomstig uit Scheveningen, komt dat regelmatig voor.

Mosch, Mos, of de Mos

voorvoegsel achternaam
De naam Mosch en de Mosch, tafels Archief Amsterdam

Teruggaand tot het begin van 16e eeuw en durend tot begin van de 19e eeuw was de schrijfwijze “Mosch”, maar veranderde geleidelijk in “Mos”. Ik heb zelfs een huwelijksakte uit maart 1851 waarin de ambtenaar schrijft: “…Pieters Mosch, ook wel geschreven Mos…”.

Mogelijk kwam ook geleidelijk in de achternaam het voorvoegsel “de” erbij, om aan te geven dat het om een specifiek persoon ging. In de volksmond bleef men toch vaak “Mos” gebruiken, met alle verwarring daaruit tot gevolg. In die tijd konden veel personen niet lezen of schrijven. Soms konden zij na enige oefening hooguit hun naam “tekenen”, vandaar het begrip handtekening.

Verwarring

Bovenstaande is een verklaring voor het feit, dat er in Scheveningen in hetzelfde gezin kinderen zijn met de achternaam “MOS” en de overigen “DE MOS”, omdat de vader en/of aangever dat als achternaam had opgegeven. Soms werd die fout hersteld in de huwelijksakte, maar meestal niet.

Controle op aktes

Zelfs wanneer ze al wel konden schrijven, veranderden ze in de loop van de jaren zelf hun achternaam. Als voorbeeld ene Maarte de Mos (zonder “n”, maar met “de”, 1771). Bij het huwelijk in 1815 van zijn zoon Leendert de Mos (1791) heet hij als vader “Maarte de Mos”, maar hij ondertekent voluit met “Maarten Mos”.

Wanneer een maand later ook zijn 2e zoon Jacob de Mos (1793) huwt, heet hij nog steeds “Maarte de Mos”, maar tekent hij voluit met “Maarte Mos (nu zonder “n” en ook zonder “de”).

Ik zou liever naam willen maken, dan er een erven.’
William Makepeace Thackeray, Engels romanschrijver (1811-1863)


Wanneer dan zijn 3e zoon Aalbert de Mos (1796) twee jaar later in 1817 huwt, hebben beiden in deze huwelijksakte als achternaam “DE MOS” en tekenen ook beiden met “…DE MOS”. De krullen aan de “M” van MOS zijn gelijk in de drie handtekeningen van Maarten (1771).

Wel weer verwarrend is dat sommige kinderen van deze Aalbert de Mos als achternaam “MOS” krijgen bij hun geboorte, omdat door de aangever wordt gezegd dat hun vader Aalbert Mos heet. Nog vreemder wordt het wanneer Maarten later weer ondertekent met “M D Mos”, fonetisch gelijkklinkend aan “M de Mos”.

Conclusie – voorvoegsel in achternaam

In alle bovenstaande voorbeelden heb ik de origine geboorte-, huwelijks– en overlijdensaktes gecontroleerd, ook op de namen van de bijbehorende echtgenote/moeder. Daarom is het gebruik van de aktes zeer belangrijk en moet je nooit blindelings informatie van anderen overnemen.

Boek 'de Tromslager'| Zoek eens anders! | Het Flevolands Archief | Was jouw voorouder een onwettig kind?
Invulschema’s voor je stamboom
Geschiedenis van de rechtspraak
Oude foto’s vinden
Parochieregisters na 1811
Soldaten bij Belgische voorouders
Historische adresboeken
‘Voorvoegsel achternamen’

Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Ontvang de nieuwsbrief

Ontvang de nieuwsbrief

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist

Interessante artikelen

Aan de slag met zoeken

yory