Van kerstboom naar stamboom: interview je familie ná het kerstdiner
Je kent het vast: het kerstdiner is achter de rug, de afwas staat te wachten, en opa en oma zitten verveeld voor zich uit te staren op de bank. Nu is het moment! Want dit is jouw kans om eindelijk die familieverhalen los te krijgen. Maar hoe begin je eraan zonder dat het voelt als een kruisverhoor? En hoe zorg je ervoor dat oma niet de hele avond over haar nieuwe breiclubje begint?
Kies het juiste moment
- Niet: tijdens het hoofdgerecht (te veel afleiding met het aansnijden van de rollade)
- Wél: na het kerstdiner, als iedereen relaxed is
- Extra tip: oude foto’s op tafel is een mega-gespreksopener. Waarschuwing: zodra de fotodoos opengaat, is er geen weg meer terug. Bereid je voor op minstens tien verhalen die beginnen met ‘Weet je nog toen…’.
De kunst van het vragen stellen
- Begin breed: “Hoe vierden jullie kerst toen jij jong was?”
- Vermijd: “Vertel eens over de oorlog” (te zwaar, te direct)
- Probeer: “Waar woonde je als kind?” of “Wat speelde je vroeger?”
- Wees niet bang voor stiltes – vaak komen dan de beste verhalen
- Bespreek wat je met de informatie gaat doen (“Ik wil hierover schrijven voor de familie, dit blijft privé”)
Wat je nodig hebt
- Een vragenlijst om je interview te structureren (gebruik daarvoor de vragenlijst uit Zichtbaar verleden of zie https://www.yory.nl/familie-interview-stamboom)
- Je telefoon (voor opnames, vraag wel toestemming!)
- Pen en papier als back-up
- Oude foto’s om het gesprek op gang te brengen
- Geduld (en misschien een tweede kop koffie)
Veelvoorkomende valkuilen
In Zichtbaar verleden – editie Familiegeschiedenis vind je naast praktische tips voor het interviewen van familieleden ook vier veelvoorkomende valkuilen, en hoe je die op kunt lossen. De meest voorkomende valkuil is de gezellig kletsende oma die elke kans aangrijpt om over vroeger te praten en gelijk van wal steekt voordat jij goed en wel zit. Wees in dat geval niet te lief, maar vraag (wel vriendelijk) of zij even wil wachten met praten totdat jij klaar bent om te luisteren. Of begin in de tussentijd over iets luchtigs, zoals bijvoorbeeld of de spruitjes gaar genoeg waren. Op dat moment haal jij je lijstje met vragen tevoorschijn (in de gids vind je achterin een handig interviewschema) en neem jij de leiding in het interview.
De tweede valkuil is de rustige opa die veel heeft meegemaakt, maar die moeite heeft om te vertellen. Niet iedereen is een geboren verteller. Begin dan met open vragen en met onderwerpen waar je opa wel graag over vertelt, bijvoorbeeld zijn hobby’s. Vraag door waar nodig en stuur het gesprek langzamerhand naar de onderwerpen waar je graag meer over wilt weten.
Na afloop
- Werk je notities uit zodra je gasten weg zijn (je vergeet meer dan je denkt!)
- Stuur je opa/oma een bedankje
- Lees Zichtbaar verleden over hoe je oude foto’s kunt dateren
- Maak eventueel een vervolgafspraak als er nog open eindjes zijn
Deze kerst weet je misschien minder over oma’s nieuwe breiclubje, maar wel iets veel waardevollers: de verhalen die jouw familiegeschiedenis zichtbaar maken. Eerlijk is eerlijk: één kerstgesprek levert geen compleet levensverhaal op. Wat je wél krijgt: een eerste indruk, een paar anekdotes en hopelijk het vertrouwen voor vervolgafspraken. Echt biografisch onderzoek vergt meerdere gesprekken, verificatie met archieven, en vooral tijd. Maar ieder verhaal begint met dat eerste gesprek. En wie weet ontdek je dat opa’s jeugd spannender was dan welke Netflixserie dan ook.
Lees ook
Van kerstboom naar stamboom: interview je familie ná het kerstdiner
Zoek op Yory.nl