Is jouw familie te vinden in het Oorlogsarchief van het Nederlandse Rode Kruis?

1,3 km groot archief

BRON WOII

Is jouw familie te vinden in het Oorlogsarchief van het Nederlandse Rode Kruis?

Het Rode Kruis is menigeen natuurlijk wel bekend als organisatie die zich inzet voor het lot van burgers en militairen in tijden van oorlog en crisis. Wist je echter ook dat de Nederlandse afdeling van het Rode Kruis zich tijdens de Tweede Wereldoorlog op uiteenlopende manieren inzette voor Nederlandse burgers en militairen in zowel het binnen- als het buitenland?

Het archief van het Nederlandse Rode Kruis (NRK) behelst 1,3 kilometer aan archiefmateriaal en is daarmee een belangrijk onderdeel van ons historische erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog. In 2018 droeg het Nederlandse Rode Kruis haar archief uit de periode van de Tweede Wereldoorlog over aan het Nationaal Archief. In dit NRK-archief is een hele hoop interessante informatie te vinden waar je mogelijk geen weet van hebt, wellicht zelfs over jouw eigen voorouders en familieleden.

Uiteenlopende onderwerpen

Een archief van 1,3 kilometer geldt in de archiefwereld als een redelijk groot archief. Het is dan ook niet verrassend dat dit archief betrekking heeft op meerdere onderwerpen en aspecten van de Tweede Wereldoorlog in Nederland en buitenland. Veruit de bekendste collecties in dit archief zijn waarschijnlijk de Japanse interneringskaarten en het archief van de Arbeidsinzet.

In het Oorlogsarchief van het Nederlandse Rode Kruis vind je overigens véél meer archiefstukken, niet alleen met betrekking tot deze twee onderwerpen. Het gaat ook om Joodse slachtoffers en vluchtelingen, Nederlandse verzetsleden, Sinti en Roma die slachtoffer werden van de vervolging door de Duitse bezetter en Nederlanders in Duitse krijgsdienst.

Ondersteuning

Omdat er zo ontzettend veel te vinden is, kan het al gauw zijn dat je de weg in dit archief kwijtraakt. Om je op weg te helpen biedt het Nationaal Archief in de eerste plaats zogenaamde “zoekhulpen” voor de zes hiervoor genoemde deelterreinen waarop het Oorlogsarchief van het Nederlandse Rode Kruis betrekking heeft.

Wil je echter nóg meer verduidelijking of heb je nog meer hulp nodig, dan biedt het Nationaal Archief ook nog zogenaamde “gebruikersgidsen” aan voor de Europese en de Indische collecties. Hierin vind je een overzicht van alle deelarchieven, de soorten documenten die je hierin kan vinden en een uitleg, inclusief foto’s, van deze documenten.

Gratis (voor)onderzoek laten uitvoeren

Niet alleen is het Oorlogsarchief van het Nederlandse Rode Kruis enorm, ook is niet alles (volledig) openbaar. Om je zo goed mogelijk van dienst te zijn, biedt het Nationaal Archief de mogelijkheid om gratis (voor)onderzoek te laten uitvoeren. Via de website kan je voor de deelterreinen Arbeidsinzet, Joodse slachtoffers en Joodse vluchtelingen, Verzet in Nederland, Sinti en Roma en Nederlanders in Duitse krijgsdienst een “Aanvraagformulier NRK” indienen.

Een voorbeeld van een document dat te vinden is in een D-persoonsdossier.

Zodra je het aanvraagformulier hebt ingediend, gaat een medewerker van het Nationaal Archief achter de schermen met je aanvraag aan de slag. Na enkele weken tot maanden ontvang je een mail van de medewerker met hetgeen er gevonden is, vaak ook inclusief scans en mogelijk met wat extra zoeksuggesties.

D-persoonsdossiers

Een bron die nog zeker het vermelden waard is, maar die eigenlijk een beetje buiten de zes deelterreinen valt, zijn de zogenaamde “D-persoonsdossiers”. Gedurende de oorlogsjaren kon men bij een lokale afdeling van het Nederlandse Rode Kruis een verzoek indienen om informatie te krijgen over het lot van familieleden.

De D-dossiers behelzen de informatieverzoeken waarbij Nederlanders informatie wensten te ontvangen over hun familieleden in het buitenland (en dus ook buitenlandse familieleden, wanneer zij zelf immigrant in Nederland waren). Zo kan je dus tegenkomen dat een van je Nederlandse voorouders informatie wenste te krijgen over een broer in Frankrijk of dat een uit Duitsland afkomstige voorouder die naar Nederland is verhuisd hier in Nederland informatie wenste te krijgen over zijn of haar familie in Duitsland.