Overzicht Amsterdamse scholen vanaf 1632 (op adres)

Overzicht Amsterdamse scholen vanaf 1632 (op adres)

Bij toeval ontdekte ik onlangs een overzicht van alle scholen in Amsterdam mét adres vanaf 1632. De Werkgroep Historische Gevelreclames Amsterdam (WHGA) heeft namelijk een overzicht gemaakt van 350 jaar Amsterdamse schoolgebouwen. Met circa 1500 adressen geeft deze lijst een goed inzicht in de Amsterdamse onderwijsgeschiedenis.

Omdat ik veel Amsterdamse voorouders heb, ben ik op zoek gegaan naar de scholen van mijn ouders. Omdat mijn grootouders Lippens meer dan 12 keer zijn verhuisd, is het traceren van de scholen van mijn vader nagenoeg onmogelijk. Maar met mijn moeder heb ik meer geluk; in haar album heeft zij bij een schoolfoto uit 1936 (ze was toen 8 jaar oud) de aantekening gemaakt ‘Op de van Bosseschool’.

Niet meer bestaande scholen vinden

Het overzicht van de Amsterdamse scholen is op alfabet van het adres, maar omdat het een online webpagina is – die je ook zelf kan downloaden als .htm bestand – kan je door de lijst zoeken door gewoon te typen.

Ik zie dat de van Bosseschool zich op de Cliffordstraat 36-38 bevindt. Als ik naar Google Maps ga zie ik inderdaad dat zich daar een groot pand bevindt met een speeltuin aan de voorkant. Deze school was op loopafstand van waar mijn moeder destijds woonde, dus moet zij daar naar school zijn gegaan.

Bij een latere schoolfoto heeft ze genoteerd ‘MULO, van Houweningenstraat’. Op die school was de verzetsman Tjalling Bakker haar schoolmeester. Ook dat pand is geen school meer, maar het gebouw is nog wel herkenbaar als dusdanig. Ook ontdekte ik op de lijst mijn oude basisschool in Buitenveldert die in de jaren ’80 is afgebroken, en de kapperschool (waar ik een blauwe maandag op heb gezeten) vlakbij het Amstel Station. In dat pand zit nu een kinderdagopvang.

Waar leerden jouw voorouders lezen en schrijven?

Als je voorouders uit Amsterdam komen, heb jij je dan wel eens afgevraagd waar zij hun schooltijd doorbrachten? Als je de adressen weet waar zij vroeger woonde, dan kan je via dit overzicht heel eenvoudig onderzoeken welke scholen er vroeger in de buurt stonden van hun huis. Overigens vermeld de lijst niet alleen de namen van de scholen, maar ook de periode van gebruik en vaak zelfs de namen van leraren en schooldirecteuren.

Op de lijst vind je ook de oudste scholen van Amsterdam, zoals de Latijnsche school aan de Oudezijds Voorburgwal, waarvan de wortels teruggaan tot 1632. Maar je ontdekt ook de vele genummerde ‘armenscholen’ uit de 19e eeuw, de ‘tussenscholen’ voor de burgerij en de latere naamscholen.

Lees ook

Amsterdamse kinderen op de leerlingkaarten (1931-1948)

De informatie is samengesteld uit oude telefoongidsen (vanaf 1915), adresboeken en stadsarchieven. Zelfs als een gebouw inmiddels is gesloopt – in de lijst herkenbaar aan de rode markering – blijft de geschiedenis hiermee bewaard. Soms verraden historische geveltekens, reliëfs of kleurrijke tegeltableaus nog steeds de voormalige functie van een pand.

Benieuwd of jouw familie op de banken van de ‘Witte Olifant’, de ‘Planciusschool’ of een van de vele Montessorischolen heeft gezeten? Gebruik dan dit overzicht en ontdek een interessant stukje van je familiegeschiedenis.

Tip: gebruik Google Maps om de omgeving van het adres te bekijken.

Bronnen voor onderzoek

Overzicht Amsterdamse scholen vanaf 1632 (op adres)

1. Jaarlijks wordt op 1 januari weer een volgend jaar openbaar gemaakt[↩]