10 tips bij het zoeken naar doodsbriefjes van je voorouders

handige weetjes

tips

10 tips bij het zoeken naar doodsbriefjes van je voorouders

Wellicht heb je er al een hoop gevonden of ben je er misschien nog helemaal niet zo bekend mee. De Nederlandse doodsbriefjes zijn een bijzonder interessante bron, omdat ze iets kunnen vertellen over de doodsoorzaak van de voorouders. Dit in tegenstelling tot de overlijdensakten, waar doorgaans geen doodsoorzaak in staat genoteerd.

De 10 tips

Het zoeken naar voorouders in de doodsbriefjes is niet altijd makkelijk. Daarnaast zijn er dingen waar je ook nog rekening mee kan en/of moet houden. Om je op weg te helpen geven wij de volgende tien tips.

1 – Niet overal bewaard

Hoewel op onze lijst met negentiende- en twintigste-eeuwse archiefbronnen voor doodsoorzaken in Nederland meer dan 370 gemeenten voorkomen, waarbij het in veruit de meeste gevallen om doodsbriefjes gaat, zijn lang niet voor alle (voormalige) gemeenten doodsbriefjes bewaard gebleven. Op het hoogtepunt waren er namelijk meer dan 1.000 gemeenten in Nederland.

2 – Niet altijd de volledige periode

In veruit de meeste gevallen zijn de doodsbriefjes slechts bewaard gebleven voor een bepaalde periode, vaak met hiaten ertussen. In slechts een klein aantal gevallen zijn de briefjes van 1865 tot en met 1957 bewaard gebleven.

3 – Niet altijd digitaal

De doodsbriefjes van een hoop archiefinstellingen zijn al gedigitaliseerd, vaak ook middels scanning on demand. Toch geldt voor veruit de meeste (veelal kleinere) archiefinstellingen dat de doodsbriefjes alleen in de studiezaal kunnen worden ingezien, of je kan (tegen betaling) scans opvragen.

4 – Een index is handig, maar niet noodzakelijk

Voor jou als onderzoeker is een index op doodsbriefjes handig om snel bij de juiste persoon te komen. Toch zijn de briefjes aan de hand van de overlijdensdatum, zeker in de dorpen en wat kleinere steden, redelijk makkelijk zonder index te vinden. In de meeste gevallen liggen de briefjes op datum.

5 – Onder de naam van de man vermeld

Wat vaak voorkomt is dat getrouwde vrouwen niet onder hun eigen naam worden vermeld, maar onder de naam van de man. Zo kan Elisabeth Meijers, getrouwd met Franciscus Verhoeven, worden vermeld als “Vrouw Verhoeven” of als “Elisabeth Verhoeven”, waarbij die laatste best verwarrend kan zijn. Laat de datum dus ook vaak een belangrijke hint zijn of het om de juiste persoon gaat.

6 – Zonder voornaam vermeld

Ook regelmatig komt het voor dat iemand zonder voornaam wordt vermeld. Dit is sowieso vaak het geval bij jonge kinderen, soms staat dan wel de naam van de vader of moeder vermeld. In bepaalde gevallen is simpelweg de voornaam van de overledene niet ingevuld. Laat je daardoor niet aan het twijfelen brengen, maar blijf kritisch.

7 – Wees kritisch op de informatie

De gegevens die in zo’n doodsbriefje staan, zijn met enige regelmaat slordig. Een onjuiste spelling van namen, soms alleen roepnamen, of een vergissing in de dag, maand of soms zelfs jaar (zeker rondom de jaarwisseling) komt vaker voor. Neem een kritische houding aan bij het bekijken van deze gegevens.

8 – Vraag leeshulp bij doodsoorzaken

Soms zijn doodsoorzaken, geschreven in het welbekende doktershandschrift, moeilijk leesbaar. Als je er niet uitkomt is het goed om hulp te vragen. Vier (of meer) ogen weten immers meer dan twee!

9 – De doodsoorzaak is niet altijd juist

Weet ook dat de doodsoorzaak niet per definitie altijd juist is. Soms werd een andere doodsoorzaak genoteerd om suïcide of zelfs moord te verhullen. In andere gevallen moest de arts een inschatting maken op basis van summiere informatie van de autopsie en de nabestaanden.

10 – Let op de doodsoorzaaknummers

Op diverse doodsbriefjes werden ook doodsoorzaaknummers genoteerd. Het scheelt per periode wat deze nummers betekenen. Voor elke periode werd een ander nummeringssysteem gebruikt. De doodsoorzaaknummers kunnen behulpzaam zijn bij het ontcijferen én het duiden van de doodsoorzaak.