Ken jij de achtergebleven persoonskaarten en archiefkaarten al?
De persoonskaarten (of -lijsten) die je bij het CBG | Centrum voor familiegeschiedenis tegen betaling kan aanvragen, ken je vast wel. Wist je echter dat ook bij verschillende Nederlandse archiefinstellingen nog persoonskaarten zijn te vinden? Deze persoonskaarten worden soms ook wel archiefkaarten genoemd. Er zijn verschillende voordelen aan het opvragen van zo’n archiefkaart in vergelijking met een persoonskaart van het CBG. In dit artikel leg ik je uit welke voordelen dat zijn.
Nieuw bevolkingsregistratiesysteem
Vanaf 1939 werd het systeem van bevolkingsregisters en gezinskaarten vervangen door de zogenaamde persoons- en woningkaarten. De woningkaarten lijken op de oude bevolkingsregisters en bevatten per adres een opgave van de in- en uitschrijvingen van alle personen op dat specifieke adres. De persoonskaarten zijn echter anders. Het uitgangspunt bij deze kaarten is de persoon in plaats van het adres, enigszins vergelijkbaar met de gezinskaarten.
De persoonskaarten zijn dus voor elke inwoner van Nederland opgemaakt en bevatten uiteenlopende gegevens, waaronder naam-, adres- en woonplaatsgegevens. Zowel de persoonskaarten als de woningkaarten werden door de gemeente bijgehouden. Waar de woningkaart bij de gemeente bleef, werd de persoonskaart steeds naar de volgende gemeente verstuurd waar de kaarthouder zich vestigde.
Voordat een persoonskaart naar de nieuwe gemeente waar de kaarthouder zich vestigde werd doorgestuurd, werd eerst een kopie van de kaart gemaakt die bij de gemeente bleef. Deze kopie wordt een archiefkaart genoemd. Na overlijden van de kaarthouder werd de originele (en dus doorgezonden) persoonskaart opgestuurd naar het Centraal Bureau voor de Statistiek. De archiefkaarten bevatten vanzelfsprekend alleen de adressen tot het moment van verhuizen.
Niet van iedereen kan je een persoonskaart aanvragen
Op 1 oktober 1994 werden de persoonskaarten vervangen door de persoonslijsten. Dat zijn digitale uittreksels uit de Gemeentelijke Basisadministratie, nu Basisregistratie Personen genoemd. Vanaf deze datum werden dan ook niet langer meer persoonskaarten naar het Centraal Bureau voor de Statistiek verstuurd, als de kaarthouder was overleden, deze bleven bij de gemeente achter.
Tegenwoordig vormen deze persoonskaarten en persoonslijsten samen het Nationaal Register van Overledenen dat door het CBG wordt beheerd. Niet van alle Nederlanders kan je een persoonskaart bij het CBG aanvragen. In de eerste plaats geldt dit voor Nederlanders die op een zeker moment naar het buitenland zijn verhuisd en daar zijn overleden.
Daarnaast worden er door het CBG geen persoonskaarten verstrekt van personen die zijn overleden na 1 oktober 1994. Van overledenen na die datum bleven de persoonskaarten immers achter bij de gemeente en werden ze niet meer naar het Centraal Bureau voor de Statistiek verzonden. Van deze personen kan je alleen een persoonslijst aanvragen.
Voordelen van de archiefkaarten
De archiefkaarten en achtergebleven persoonskaarten hebben meerdere voordelen ten opzichte van de persoonskaarten die je bij het CBG kan aanvragen. Met een archiefkaart of achtergebleven persoonskaart kan je wél alle adressen van iemand achterhalen, die naar het buitenland is verhuisd en daar ook is overleden. Hetzelfde geldt voor personen die na 1 oktober 1994 zijn overleden en van wie je alleen een persoonslijst kan aanvragen.
Zo’n archiefkaart of achtergebleven persoonskaart bevat bovendien meer interessante gegevens dan een persoonslijst. Denk bijvoorbeeld aan de veel oudere adressen of iemands beroep, wat je niet op een persoonslijst vindt. Verder worden op een persoonskaart van het CBG doorgaans de informatievakken over religie en nationaliteit afgedekt, waar dit bij het verstrekken van een archiefkaart of achtergebleven persoonskaart niet per se gebeurt.
Waar aan te vragen?
Het raadplegen van de archiefkaarten en achtergebleven persoonskaarten in de studiezaal of als scan, mits bewaard gebleven, kan bij verschillende archiefinstellingen Niet elke archiefinstelling biedt helaas al deze mogelijkheid aan. In bepaalde gemeenten bevinden de archiefkaarten en achtergebleven persoonskaarten zich nog in het interne archief van het gemeentebestuur. Je bent dan afhankelijk van de bereidwilligheid van de betreffende gemeente(ambtenaar) of ze je scans van een bepaalde kaart verstrekken, in de praktijk is dit heel wisselend.
In ieder geval bij de volgende archiefinstellingen kan je de archiefkaarten en achtergebleven persoonskaarten raadplegen:
Lees ook
Ken jij de achtergebleven persoonskaarten en archiefkaarten al?
Zoek op Yory.nl