Index van soldaten die de Sint-Helenamedaille ontvingen
Sinds kort kan je op Geneanet een collectie vinden van 200.000 soldaten die de Sint-Helenamedaille hebben ontvangen. Wat is hier zo bijzonder aan?
Napoleontische periode (1799-1815)
Tijdens de regeerperiode van Napoleon zijn meer dan 1 miljoen soldaten ingezet voor het Franse leger. Hieronder zaten niet alleen Fransen, maar ook (nu) Belgen, Duitsers en Italianen. Zij vochten tussen 1792-1815, ofwel het begin van de Revolutie tot aan de laatste Slag bij Waterloo.
Pas in 1857, 50 jaar na hun diensttijd, besloot Napoleon III (de neef van Napoleon I) om deze veteranen een medaille te geven, de Sint-Helenamedaille. De veteranen waren inmiddels ver in de zeventig, (zie afbeelding boven), maar waren toch trots op hun onderscheiding. De medaille werd aan ca. 405.000 veteranen uitgereikt, waaronder ook vrouwen. Helaas is door een brand in 1870 de helft van de registers verloren gegaan, maar gelukkig zijn er 200.000 gered en nu online doorzoekbaar.
De Sint-Helenamedaille is vernoemd naar het afgelegen eilandje in de Zuid-Atlantische Oceaan Sint-Helena, waar Napoleon naartoe verbannen werd en uiteindelijk in 1821 stierf
Het bijzondere aan deze collectie is dat hierin niet alleen de namen en geboorteplaatsen van de soldaten staat vermeld, maar deze ook enkele foto’s van de soldaten en illustraties bevat. Vooral de vermelding van de geboorteplaats is bij stamboomonderzoek van groot belang, aangezien dit weer een aanknopingspunt geeft om generaties verder te zoeken.
Belofte inlossen
Bijzonder feit is dat met de uitreiking van deze medaille, Napoleon III een belofte inloste op het opgestelde testament van Napoleon I. Door zijn omvangrijke corruptie en schaamteloze zelfverrijking was de keizer namelijk de rijkste man van Frankrijk geworden. Om die reden werd in zijn testament 200 miljoen franc als nalatenschap beschikbaar gesteld voor een medaille voor de veteranen die in zijn leger dienden.
‘Hoe meer men de medaille omkeert, hoe meer keerzijden men ontdekt.‘
Naast het ontvangen van de medaille, kregen de soldaten ook een persoonlijk diploma uitgereikt, en kregen 5000 ‘meest verdienstelijke dragers’ een pensioen van 400 franc per jaar.
De ‘Grognards’
Overigens noemde deze soldaten zichzelf de ‘Grognards’, ofwel de klagers. Dit was omdat Napoleon hen zo noemde door hun geklaag over de lage lonen, vieze modder en drek, en de vriestemperaturen tijdens de onmenselijke tochten naar Rusland. Hun gemopper werd overigens gedoogd, mits zij hun leider maar zouden volgen.
Het uiterlijk van de Sint-Helenamedaille
De medaille heeft als bijnaam de ‘chocolademedaille’ omdat hij van brons is en redelijk dik. Bovenop heeft het de vorm van de Franse keizerlijke kroon, met de daaronder de plak met het portret van Napoleon I, afgebeeld binnen een lauwerkrans.
Op de keerzijde staan de woorden “Campagnes de 1792 à 1815. À ses compagnons de gloire, sa dernière pensée, 5 mai 1821“, ofwel “Veldtochten van 1792 tot 1815. Aan zijn metgezellen in glorie, zijn laatste gedachte, 5 mei 1821“.
Laatste overlevenden
De waarschijnlijk allerlaatste overlevende veteraan die de Sint-Helenamedaille ontving was Geert Adriaans Boomgaard. Hij was de eerste Nederlander die internationaal als oudste mens ter wereld erkend werd met 110 jaar. Een andere Nederlander Thomas Peters zou in principe ouder zijn met 112 jaar, maar omdat zijn geboortedatum niet bewezen kan worden, kan zijn vermeende leeftijd ook niet erkend worden.
Lees ook
Index van soldaten die de Sint-Helenamedaille ontvingen
Zoek op Yory.nl