Volg Yory op Facebook Twitter Pinterest YouTube LinkedIn

Missie | Team Yory | Contact | Nieuwsbrief

Nederlands NL English EN Français FR Deutsch DE Bahasa Indonesia ID

Brief uit 1780 – Een beschrijving van vrouwen op Curaçao

In een brief van J.W. Erbervelt uit 1780 beschrijft hij uitgebreid de vrouwen op Curaçao. J.W. blijkt daarbij ook een bijzondere neef te hebben.

Brief uit 1780 - Een beschrijving van vrouwen op Curaçao
Bron: Wikitree, Johannes de Veer, 1738

J.W. Erbervelt woont op Curaçao en schrijft een brief naar zijn zus Antonia op 8 december 1780. Hij is gaan wonen bij zijn neef “de Veer”.

Hij schrijft dat het erg wennen was op het eiland. Maar zijn neef heeft hem geholpen zodat de Curaçaose wereld draaglijk is geworden.
Bij de creolen had hij het niet vol kunnen houden door het gebrek in opvoeding en de denkwijze die te verschillend is.
(De creolen zijn een bevolkingsgroep die afstamt van Afrikaanse slaven. Veel creolen zijn van gemengd Afrikaans-Europese afkomst.)

Een bijzondere vondst

De familie de Veer was een welgestelde familie met hoge functies. Toen ik ging zoeken naar wie deze neef “de Veer” kon zijn, deed ik een bijzondere vondst. Één van de meest bekende familieleden is Johannes de Veer, die gouverneur was op Curaçao en tevens directeur van de WIC. Hij voldoet precies aan het tijdsbeeld en de locatie om deze neef te betreffen. Ook de vermelding van Mita Vos, die verwant is aan zijn vrouw Gijsberta Vos, bevestigt deze connectie.

Meisjes ter ontspanning

De jongeman brengt zijn tijd door met overdag in het pakhuis te werken, en in de avond brieven te schrijven. Zijn neef is nooit of zelden thuis zonder zijn vrienden. Hij bemoeit zich maar niet met wat er omgaat. Af en toe gaat hij naar een “dansparty”.

De lokale meisjes hun enige ontspanning, en ook de enige plaats waar men hun mooi gekleed zal zien tijdens deze feestjes. Anders zitten ze thuis of op hun plantages opgesloten. Ze hebben over het algemeen een slechte opvoeding, zijn verlegen om een discussie in het Nederlands gaande te houden. “Zelden loopt men gevaar van een blauwe scheen bij hen te halen”.
(Een blauwtje lopen is afkomstig van de uitspraak ‘een blauwe scheen hebben’, een uitspraak die in de zeventiende eeuw al werd gebruikt.)

‘Groter van gestel’

Brief uit 1780 - Een beschrijving van de vrouwen op Curaçao
Bron: Wikimedia, Taste A-la-Mode, 1745

Over het algemeen zijn de vrouwen op Curaçao bijzonder “welgemaakt” maar wel groter van gestel als Europese vrouwen. Hij vindt het niet vervelend om vrouwen van zijn eigen grootte te zien. De “vetheid” wordt hier onder de schoonheden gezien. En men ziet veel vrouwen die weinig minder als 300 pond wegen.
(Omgerekend is dit 136 kilo, ik denk dat Dhr. Erbervelt hier toch wat overdrijft…)

Men ziet hier de rondste “troonies” (“kop” of “gezicht”), de mooiste glanzende en rijkste ogen, en de schoonste handen en armen van de wereld. De vrouwen hebben in het algemeen geen kleur, hun vel is sneeuwwit, wat onderdeel is van de Europese schoonheid. Hij denkt dat de oorzaak is van die mooie huid omdat ze nooit regenwater drinken, en een afkeer hebben van wijn, bier en sterke drank. Daarbij gaan ze nooit slapen zonder eerst een extra warm bad te gebruiken. Wat hun huid dan wel weer vroeg verouderd.

De nicht en Mita Vos

Nicht “de Veer” die vroeger een schone vrouw was, zoals alle vrouwen in haar familie, is de beste vrouw die neef “de Veer” kan hebben. Ook al hebben andere vrouwen schandelijke vooroordelen die “hier in het algemeen aan de sekse eigen zijn”.
(Vrouwen die roddelen zijn van alle tijden!)

Deze roddelende vrouwen slijten hun dagen met het plagen van hun slaven en het leven van hun mannen onaangenaam te maken. Ze zijn ook extra jaloers, waardoor die mannen niet trouwer zijn. Die vrouwen laten zich ronddragen in een draagzetel door hun “neegers”. Soms met een hele stoet.
(Neger is een aanduiding voor een lid van een groep donkerhuidige mensen die oorspronkelijk afkomstig zijn uit Afrika ten zuiden van de Sahara. Lange tijd was het een relatief neutraal woord, maar sinds het eind van de 20e en het begin van de 21e eeuw wordt het door een deel van de samenleving als beledigend en racistisch ervaren.)

Neger meisje

Brief uit 1780 - Een beschrijving van de vrouwen op Curaçao
Bron: Wikimedia, Ladies whipping girls, George Bourne, 1834

Nicht “de Veer” verslijt haar dagen op de plantage in het gezelschap van Mita Vos, die voor haar kinderen zorgt terwijl nicht de plantage bestierd. Mita Vos is een van de mooiste meisjes van het eiland, “als ze niet zo extra ordinair en vet was”. Maar het misstaat haar niet. Ze heeft een bijzonder vrolijke omgang. Sommige mensen praten over hem omdat hij bij haar en haar familie in gezelschap is. Maar al zou hij nog zo verliefd worden, er zal een hinderpaal zijn, want “ze heeft geen stuiver in de wereld”.
(De vrouw van Johannes de Veer heette Gijsberta Vos, zeer waarschijnlijk wordt hier nicht mee bedoeld.)

Nicht zal binnenkort weer vertrekken, zij is nodig buiten de plantage. Dan zullen neef en hij achterblijven met een kokkin, een schrobster, en een “neeger meisje” om het vuile werk te doen.

Brok in mijn keel

Deze brief las ik met een lach en een traan. De uitlatingen over de schoonheid en het gedrag van de vrouwen op Curaçao geven een goed beeld van de cultuur op het eiland. Maar het laatste stuk van de brief met de zin over het “neger meisje” zei zo veel, en zo weinig tegelijk. Ik kreeg er een brok van in mijn keel. Haar geschiedenis zal niet verder reiken dan deze vermelding, of mogelijk een registratie in het slavenregister.

Over familie de Veer is er enorm veel te vinden. Zij waren betrokken bij de VOC en WIC. Bezaten vele plantages en slaven. Van mannelijke leden zijn er tevens portretten te vinden. J.W. Erbervelt zal verwant zijn geweest via een vrouwelijke “van de Veer”. Het onderzoek waard voor de liefhebber.

De originele brief

Brief uit 1780 - Een beschrijving van de vrouwen op Curaçao

Lees hier de originele handgeschreven brief

De film “Hoe duur was de suiker” geeft een goed beeld van het leven in de 18de eeuw van zowel de Nederlandse plantagehouders, als hun vrouwen en de slaven op Curaçao. Zeker de moeite waard deze film te kijken.

Lees meer

Stamboom van de Veer Wikitree over de Veer Slavenregisters Curaçao Plantages op Curaçao

Bezoek eens een Famillement!
Stamboom koppelen met kunst
Aktes scannen vanuit je luie stoel
Recente gegevens vinden is niet makkelijk
‘Brief uit 1780 – Een beschrijving van de vrouwen op Curaçao’
Ontvang de nieuwsbrief

Ontvang de nieuwsbrief


Ieder kwartaal
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Wil je ook de nieuwsbrief?


Zo gebruik je de akte checklist
rosita-olivier3.jpeg

Mijn naam is Rosita Olivier, geboren in 1989 te Nieuw-Lekkerland. ZZP’er van RoosGenealogie. Vanaf 2002 houd ik mij al bezig met stamboom onderzoek. Opgegroeid met het internet ben ik zeer ervaren met digitaal onderzoek binnen de genealogie. Naast het onderzoeken van stambomen heb ik ruim 15 jaar gewerkt binnen de zorg.
De combinatie van mijn interesses in stamboom onderzoek, psychologie, geschiedenis, pedagogiek en maatschappelijke ontwikkelingen maken dat ik vanuit andere perspectieven dan enkel ruwe data kijk naar een familie geschiedenis.

Heeft u vragen aan mij over een bepaald artikel, wensen om je eigen achternaam, stamreeks en/of stamboom te laten onderzoeken of een andere vraag, neem dan contact op via onderstaande kanalen.

rosita-olivier3.jpeg

Mijn naam is Rosita Olivier, geboren in 1989 te Nieuw-Lekkerland. ZZP’er van RoosGenealogie. Vanaf 2002 houd ik mij al bezig met stamboom onderzoek. Opgegroeid met het internet ben ik zeer ervaren met digitaal onderzoek binnen de genealogie. Naast het onderzoeken van stambomen heb ik ruim 15 jaar gewerkt binnen de zorg.
De combinatie van mijn interesses in stamboom onderzoek, psychologie, geschiedenis, pedagogiek en maatschappelijke ontwikkelingen maken dat ik vanuit andere perspectieven dan enkel ruwe data kijk naar een familie geschiedenis.

Heeft u vragen aan mij over een bepaald artikel, wensen om je eigen achternaam, stamreeks en/of stamboom te laten onderzoeken of een andere vraag, neem dan contact op via onderstaande kanalen.

Zoek je voorouders op Open Archieven

Zoek je voorouders op MyHeritage

NL_FTFCbanners_480320_01.png

Lees ook...