Met een Akte van Eerbied alsnog toestemming om te trouwen

Met een Akte van Eerbied alsnog toestemming om te trouwen

Als je vroeger wilde trouwen maar je was jonger dan 30 (man, vrouw 25 jaar)¹, dan moest je toestemming krijgen van je ouders. Als zij het echter niet eens waren met jouw partnerkeuze, konden ze je huwelijksplannen flink in de war schoppen.

Als de ouders die toestemming niet wilden geven, werd dit gezien als een ‘wettelijk beletsel’. Maar hiermee waren de plannen voor het verliefde stel nog niet doorkruist. Als de trouwbelofte nog steeds serieus was, konden ze via een officiële weg alsnog toestemming afdwingen.

De Akte van Eerbied

Het stel kon namelijk bij de notaris een Akte van Eerbied laten opmaken. In deze akte stond de aankondiging van het huwelijk met de ‘vraag om raad van de ouders’ waarbij zij moesten aangeven waarom zij niet wilde instemmen met het huwelijk. Bij de officiële overhandiging hiervan moesten de ouders de akte ondertekenen als bewijs van ontvangst, een soort van ‘aangetekend schrijven. Deze procedure was een soort formele manier om de conflicten op te lossen. Alhoewel ik me ook kan voorstellen dat dit proces juist olie op het vuur gooide.

Redenen van weigering

Voor de gewone klasse was men redelijk vrij in de keuze van hun partner. Er was geen sprake van uithuwelijken of trouwen om bezit veilig te stellen of te combineren. Maar een ouder kon natuurlijk allerlei redenen naar voren brengen waarom zij de partner van het kind niet geschikt vonden. Denk aan geen beroep dus geen inkomen, gedrag van verslaving, geweld, eerdere verbroken trouwbeloftes, beschuldigingen en laster van anderen. En last but not least was een andere geloofsovertuiging een heet hangijzer. Belangrijk was wel dat het een wettige reden was, dus een persoonlijke weerstand maakte geen indruk.

Als de toestemming toch niet werd gegeven

Als de ouders bleven weigeren, kon het stel of afzien van het huwelijk, of het proces bij de notaris nog een keer, of zelfs drie keer doorlopen, met na iedere keer een maand wachttijd. Indien dat ook geen toestemming opleverde, en ze waren nog steeds overtuigd van hun stap, dan moesten ze na het derde verzoek nog een maand wachten, waarna het huwelijk alsnog wettelijk voltrokken worden. Pas in 1970 werd het wetboek aangepast en moest een minderjarig stel voor toestemming naar de kantonrechter.

Voorbeeld van weigering

De afbeelding boven is een voorbeeld van een weigering van toestemming van een moeder van een zoon, op 13 april 1825 in Grave, Noord-Brabant:

"Dat zy om redenen haar zoon genoegzaam bekend, het Consent tot het bedoeld huwelyk was weigerende en dat zy niet konden zien dat dit huwelyk het geluk van haren zoon zoude bevorderen."

Zie hier het originele document bij het BHIC. Uiteindelijk heeft het bruidspaar ‘gewonnen’, want op 24 juli 1825 treden zij alsnog in het huwelijk.

Controleer jonge huwelijken

Controleer eens in je stamboom of je echtparen kan vinden die op jonge leeftijd zijn gehuwd. Hou daarbij wel rekening met de wisselende leeftijden, zie voetnoot 1. Als dit zo is, dan kan je in de archieven een zoekopdracht doen voor ‘Akte van Eerbied’ in die plaats en periode. Stel dat je daarmee scoort, dan is die informatie wel een prachtige verrijking van je familiegeschiedenis.

Op zoek in de archieven

Met een Akte van Eerbied alsnog toestemming om te trouwen

1. Zie hier de verschillen per regio en wettelijke veranderingen door de tijd heen[↩]