Welk beroep oefende mijn voorvader (of voormoeder) uit?
Een van de belangrijkste basissen van het leven is werken om in je eigen levensonderhoud te kunnen voorzien. Dat concept is al eeuwenoud. Om de kost te verdienen, vervulden onze voorouders uiteenlopende beroepen. Hoewel vaak wordt gedacht dat alleen mannen werkten, leverden ook veel vrouwen hun bijdrage, niet alleen in het huishouden, maar ook in de fabriek, op kantoor of het platteland.
Er zijn verschillende bronnen waarin werd vastgelegd welk beroep je voorouder uitoefende. Wat die verschillende bronnen zijn, zet ik voor je uiteen in dit artikel, zodat je zelf op zoek kan gaan naar de uiteenlopende beroepen die je voorvaders en voormoeders in het verleden hebben uitgeoefend.
Bronnen
In de vroegmoderne tijd, de periode voor 1800, is het vaak lastig om te achterhalen welk beroep iemand uitoefende. In de DTB-boeken of parochieregisters werd dit doorgaans niet genoteerd en bevolkingsregisters bestonden nog niet. Met een beetje geluk werd er in een notariële akte melding gemaakt van het beroep dat je voorouder uitoefende en soms werd het ook meegenomen bij een volkstelling.
In 1796 en 1811 werd in Nederland de burgerlijke stand geïntroduceerd. Hierin wordt zowel van de comparanten (bijvoorbeeld ouders of aanstaande echtgenoten) als van de getuigen het beroep genoteerd. Ga dus niet alleen in de akten van je voorouders op zoek naar hun beroepen, maar bekijk ook eens de akten waarin ze getuige waren, bijvoorbeeld bij het huwelijk van hun kinderen en broers en zussen en de geboorteaangiften van hun oom- en tantezeggers.
Ook na de invoering van de burgerlijke stand werden iedere 10 jaar volkstellingen gehouden, waarin je de beroepen kan vinden. In 1850 ging Nederland over op bevolkingsregisters, waarin het gebruik om de beroepen te noteren werd voortgezet. Dit geldt ook voor de gezinskaarten en vanaf 1939 de persoonskaarten, die op hun beurt de bevolkingsregisters vervingen.
Personeelsregistratie
Veel bedrijven en organisaties hielden ook hun eigen personeelsregistratie bij. Weet je al dat een voorouder bij een bepaald bedrijf werkte, dan is het de moeite deze in de personeelsregisters van dat bedrijf op te zoeken, om meer informatie over het werk van deze voorouder bij dit bedrijf te vinden. Denk bijvoorbeeld aan de personeelsregisters van de Staatsspoorwegen, later Nederlandse Spoorwegen.
Heb je juist geen idee bij welk bedrijf of welke organisatie je voorouder werkte of heb je überhaupt geen idee welk beroep hij of zij uitoefende, dan is het zeker de moeite om zijn of haar naam in te voeren in zoekmachines waarmee je in personeelsregisters kan zoeken. Denk bijvoorbeeld aan Open Archieven, waarmee je direct kan zoeken in onder meer de registers van de VOC, het leger en de hofhouding van het koningshuis.
Verdwenen en onbekende beroepen
In bovenstaande bronnen vind je uiteenlopende beroepen. Sommige beroepen kennen we nog steeds, andere zijn inmiddels uit de tijd of zeggen ons zelfs helemaal niets. Henk van Hal maakte een super handig overzicht van de verschillende beroepen uit het verleden, met bij elk beroep een klein stukje uitleg wat dit beroep inhoudt.
Klik hieronder op een letter om naar het overzicht van beroepen met deze beginletter te gaan:
Lees ook
Oude beroepen van onze voorouders (A-Z)


































