Sintsniklaas

Sintsniklaas, 5 December 1968. Pakjesavond, oer Hollandse huiselijkheid.

sint
1968, op schoot bij mijn vader

Buiten is het stikdonker en de regen slaat op de ramen. Binnen zitten kinderen stijf van de spanning in trans liedjes te zingen waarvan ze niet eens weten wat ‘kaatsballen in een net’ zijn. Tot er gebons om de voordeur klinkt. Alle stemmetjes zwijgen in één klap waarna ze met bonzend hart een veilige plek om moederschoot zoeken. En daar verschijnt hij dan, bukkend door de deuropening stapt een eeuwenoude man gracieus binnen met een staf in zijn hand.

Dit scenario heeft voor mij maar één keer plaatsgevonden en wel toen ik drie jaar oud was. Toen ik een wit bebaarde man de kamer binnen zag schrijden was ik niet echt onder de indruk. Sterker nog, ik vond het maar een extravagante verschijning in een rare jurk.

Omdat mijn ouders zelf artiesten waren

heb ik als kind vooral rond de feestdagen ontelbare kleedkamers en verkleedpartijen gezien. Zo ook die keer dat die oude heer daar z’n mijter afdeed, baard aftrok en jurk oprolde waardoor zijn spijkerbroek tevoorschijn kwam. Hij bleek een gewoon mens te zijn! Tegelijkertijd zag ik buiten een grote sloep voorbij varen bedekt met zwarte pieten en eenzelfde soort figuur die naast me zat. Maar dan met baard om en jurk aan.

Op dat moment

werden mijn vermoedens bevestigd en kreeg ik te horen dat de Goedheiligman niet echt bestond. De half afgeschminkte zwarte piet die tegenover me zat, eigenlijk de broer van de nepsint, vertelde mij dat hij niet zwart was door de schoorsteen maar uit een potje. Ik was vier jaar en opgelucht. Maar ik werd wel opgescheept met een groot geheim voor mijn leeftijdsgenootjes. Met recht een Sintsniklaas.

Historisch gezien verrichte de Sint het zware werk helemaal alleen en bestaat er al helemaal geen zwarte piet. Afgezien van de standaard leugens die kinderen over hem worden verteld komt hij geeneens uit Spanje. De historische feiten waren voor mij voor de onthulling al duidelijk want die zwarte man met die rare muts vond ik er altijd al voor Piet Joker bijstaan. Slome piet, brutale piet, stille piet, gekke piet, acrobate piet, het waren allemaal de broer van, de buurman van, een collega van en zelfs de tante van.

De dreiging van de roe

is me door de jonge doop gelukkig ook bespaard gebleven. Het hele jaar wordt er door de kleuters niet getaald naar goed gedrag, maar zo half november wordt er angstvallig afgevinkt. Voor de ouders is dit een goed functionerende stok achter de deur om de kleintjes te manipuleren, voor de kleintjes nog meer redenen om nog meer speelgoed te vragen als ze braaf zijn geweest.

Het hele gedoe om 5 december vind ik ook zo’n gedoe. En het begint al zo achterlijk vroeg. Het dagelijkse sinterklaasjournaal, de verhalen die door iedere Burgemeester als waarheid wordt aangekondigd, iedereen speelt het spelletje mee. Soms kom ik wel eens in de verleiding om al die kinderen die bij de supermarkt hun schoentje komen ophalen toe te schreeuwen: “Hij bestaat niet!”

Ik heb dan wel niet in het sprookje mogen geloven

waardoor de liefde voor de antieke heer nihil is geweest, juist het geheim wat ik in mijn kinderjaren meedroeg, vond ik wel spannend. Hierdoor zijn er duidelijke verschillen met huidige leeftijdsgenoten die hun kinderen deze fantasiewereld met alle liefde voorschotelen. Zij staan ieder jaar op de stoep in de kou met de kleintjes op hun nek, weer net zo’n kind te zijn als in hun eigen jeugd. Ik had dat als moeder in deze tijd nooit gekund.

De bejaarde man is sinds eind 19e eeuw pas goed in het zadel gaan zitten. Om hem ook voor de protestanten aanvaardbaar te maken werd hij ontdaan van zijn katholieke identiteit. Voorchristelijke voorwerpen werden weer toegevoegd zoals zijn witte schimmel en het geven van wortels. Kinderen waren in die tijd blij met alles. Een pop met vlechtjes in het haar en de bromtol met de zweep waren de Ipads en smartphones van vroeger.

Dat de cadeaus van nu anders zijn is logisch

Alleen de aantallen zijn zo belachelijk vermenigvuldigt. Voor twee kinderen drie zakken met speelgoed is tegenwoordig normaal, zodat de kinderen zich nog meer vervelen dan ooit. Ze kunnen gewoonweg geen keuzes maken. Ouders zullen me nu met de roe willen geven, maar ik zeg, staak u wild geraas en laat uw kind eens blij zijn en spelen met wat hij heeft.

Ondanks mijn haat-liefde verhouding met deze man

zie ik voor Sintsniklaas en zijn zwarte maatjes toch een belangrijke maatschappelijke functie weggelegd. Fantasiewereld of niet, juist het feit dat blank en zwart gezamenlijk vrijwillig en in harmonie de straat op gaan voor dezelfde missie om mensen en kinderen blij maken, is dat niet de boodschap die we onze maatschappij juist nú moeten geven?

Mijn up-to-date stamboom

Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


Interessante artikelen

yory