Volg Yory op Facebook Twitter Pinterest YouTube LinkedIn

Missie | Team Yory | Contact | Nieuwsbrief

Nederlands NL English EN Français FR Deutsch DE Bahasa Indonesia ID

Een archieftoegang is meer dan alleen inventarisnummers

Waarschijnlijk heb je al eens of vaker in een archieftoegang (ook inventaris genoemd) gebladerd.

Een archieftoegang is meer dan alleen inventarisnummers
Bron: Wikipedia, Nationaal Archief, Den Haag

Bijvoorbeeld om inventarisnummers te noteren of aan te vragen die je in de studiezaal wil inzien, of om gewoon eens te kijken of er voor jou interessante stukken tussen zitten.

Wat je misschien niet wist, is dat zo’n archieftoegang, of althans de inleiding daarop of achtergrondinformatie daarbij, jou een hele hoop nuttige informatie kan verschaffen, waarvoor je anders zelf de literatuur in zou moeten duiken.

Historische achtergrond

Soms bevat zo’n archieftoegang, ook wel “inleiding”, “beschrijving van het archief” of “archiefvorming” genoemd, een historische achtergrond van het onderwerp waarbinnen de archieftoegang kadert. Deze is dan door een archivaris opgemaakt op basis van historische of vakliteratuur.

Voorbeelden waaraan je kan denken zijn bijvoorbeeld een schets van de ontwikkeling van het kadaster in Nederland sinds de Franse tijd tot de vorige eeuw of de evolutie van het Belgische gevangeniswezen doorheen de voorbije eeuwen.

Wat je ook nog kan aantreffen in zo’n historische achtergrond, zijn bijvoorbeeld de regels en gebruiken ten aanzien van de procesgang bij bijvoorbeeld rechtbanken en gerechtshoven. De procesgang veranderde namelijk wel vaker doorheen de tijd. Of je vindt er instructies hoe je de toegang dient te raadplegen.

‘Archief: ordelijk systeem om belangrijke papieren onvindbaar op te bergen.
Hans Ferrée, Nederlands journalist (1932-)


Geschiedenis van de archiefvormer

Naast zo’n meer algemene historische achtergrond bij de archieftoegang, bevat zo’n toegang vaak ook een beknopte of soms zelfs uitgebreide geschiedenis van de archiefvormer, de persoon of de instelling die de archiefstukken heeft verzameld of bijeen gebracht voordat het naar het archief werd overgebracht.

Deze geschiedenis van de archiefvormer kan je bijvoorbeeld een beeld geven van de ontwikkeling van een bedrijf dat een groeispurt maakte en uiteindelijk failliet ging of van de belangrijkste tradities binnen een religieuze vereniging.

Geschiedenis van het archief

Verder bevat zo’n archieftoegang regelmatig ook een stukje historische achtergrond bij de archiefstukken of de archieftoegang zelf. Veel archieftoegangen zijn doorheen de jaren gegroeid, doordat de archiefvormer zo nu en dan extra stukken naar het archief liet overbrengen.

Een archieftoegang is meer dan alleen inventarisnummers
Voorbeeld uit het Rijksarchief in België

Vaak ook is zo’n archief al niet meer geheel compleet, van zodra het naar een archiefinstelling wordt overgebracht. De archiefvormer heeft bijvoorbeeld voor de overbrenging naar het archief al diverse stukken vernietigd, of deze zijn zoekgeraakt of bij brand of wateroverlast verloren gegaan.

Het ene archief is het andere niet

Dit alles maakt het veel makkelijker om in korte tijd de belangrijkste kennis te vergaren die noodzakelijk kan zijn om met de betreffende archieftoegang en haar inventarisnummers uit de voeten te kunnen. Het voordeel is dus dat je hier niet meer zelf de historische of vakliteratuur voor hoeft in te duiken.

Een belangrijke kanttekening hierbij, is dat niet iedere archiefinstelling, of toch zeker de archivaris niet, de moeite heeft genomen om een uitgebreide, of überhaupt een historische achtergrond bij en van het archief en de archiefvormer op te maken. Dit verschilt enorm per archiefinstelling en toegang.

Conclusie

Als je eens in een archieftoegang aan het grasduinen of gericht aan het zoeken bent, kijk dan ook eens of er zo’n blokje of sectie met historische achtergrondinformatie te vinden is. Het maakt je zoekwerk vaak een stuk makkelijker en je hoeft in het beste geval zelf niet nog eens in de historische literatuur te duiken.

Een archieftoegang is meer dan alleen inventarisnummers
Voorbeeld uit het Stadsarchief Amsterdam
Publiceer je stamboom online
Mijn afkomst van de hugenoten
Overzicht archieven in Zuid-Holland
Over verpondingskohieren
Ontvang de nieuwsbrief

Ontvang de nieuwsbrief


Ieder kwartaal
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Wil je ook de nieuwsbrief ontvangen?


Zo gebruik je de akte checklist
indie-v-lieshout3.png

Indie van Lieshout (Tilburg, 30 september 1996) is onderzoeker met juridische en historische achtergrond. Daar ik van Nederlands-Belgisch-Duitse afkomst ben, interesseer ik me sterk voor de geschiedenis van deze drie landen. Gedurende bijna tien jaar heb ik ruime ervaring opgebouwd bij het doen van archief- en familiehistorisch onderzoek in Zuid-Nederland en Vlaanderen.

Mijn specialismen zijn het doen van onderzoek naar interessante en minder gekende negentiende- en twintigste-eeuwse bronnen in Zuid-Nederland en Vlaanderen, onder meer ter verdieping van familiehistorisch onderzoek en daarnaast het doen van archiefonderzoek in het kader van juridische onderwerpen. Ook leverde ik diverse bijdragen aan het werk van archieven, heemkringen en andere historische websites en projecten, vaak ook in het kader van familiegeschiedenis.

Zoek je voorouders op MyHeritage

NL_FTFCbanners_480320_01.png

Zoek je voorouders op Open Archieven

Lees ook...