Rampen in de geschiedenis van Nederland

Onze voorouders hebben flink te kampen gehad met rampen in de geschiedenis.

rampen
Watersnoodramp in Vlissingen, 15 januari 1808

Velen kregen niet alleen te maken met deze verschrikkelijke en bedreigende gebeurtenissen, ook kregen ze te maken met dodelijke epidemieën.

De een overleefde het nauwelijks, de ander niet. Maar onze voorouders hebben geluk gehad, anders was jij niet op de wereld gekomen.

Naast de oorlogen werd ons land vooral geteisterd door watersnoodrampen.

Hier werd in de 19 eeuw eindelijk iets aan gedaan dankzij waterbeheer en dijkbescherming.

Wat voor soorten rampen waren er?

Een ramp is alleen door oorlog of natuurgeweld, maar ook door:

  • Epidemieën
  • Overstromingen (b.v. dijkdoorbraken, verdrinkingen)
  • Zware stormen (orkaankracht)
  • Branden
  • Explosies (vaak in kruitmagazijn)
  • Hongersnood, armoede
  • Strenge winters, hete zomers
  • Volksoproer (waarbij politie op scherp schoot)
  • Oorlogen (slachtoffers op slagvelden)
  • Moorden (godsdienstoorlogen)
  • Scheepsongelukken (vergaan door storm of oorlog)
  • Instorten van gebouwen
‘Zwakheid der hoogste staatsmacht is voor de volkeren de verschrikkelijkste ramp.’
Napoleon

Vergelijk met jouw stamboom

Als je tijdens je stamboomonderzoek ziet dat bepaalde personen in dezelfde periode overleden zijn, vergelijk hun data dan met dit rampenoverzicht.

Het geef je namelijk inzicht waarom ze zijn overleden en hoe het leven toen was. Feit is dat er toen veel armoede was, en een ramp daar nog een schepje bovenop deed.

Ben jij trouwens bang voor water, storm, onweer, kou?

Als je voorouders in Amsterdam hebben gewoond, dan is er goed nieuws; hun doodsoorzaken zijn straks te raadplegen (en doorzoekbaar) dankzij het project ‘Amsterdamse Doodsoorzaken 1854-1940‘.

Als je zoekt in bidprentjes verzamelingen zal het je opvallen dat er tijdens rampen meer bidprentjes zijn verschenen.

Overzicht van rampen in de tijd van onze voorouders

Datum
Gebeurtenis
1173
Zuiderzee ramp (nu IJsselmeer). Een overstroming waardoor het water tot aan de stadsmuren van Utrecht kwam.
16 jan 1219
Eerste Sint Marcellusvloed, overstromingen in Noord-Nederland en het Zuiderzeegebied. Ca. 36.000 mensen verdrinken.
1287
Sint Lucia’s Vloed. Stormvloed in de lage landen, met als resultaat ca. 60.000 slachtoffers en dorpen die werden weggevaagd.
1315-1317
Hongersnood in Noord-West Europa door ‘de Kleine IJstijd’. Daardoor worden 7,5 miljoen mensen slachtoffer.
19 nov 1404
1e St. Elizabethsvloed. Waardoor de Zeeuws-Vlaamse dorpen Hughevliet, Oud-IJzendijke en Oostmanskapelle verloren gaan.
19 nov 1421
2e St. Elizabetshvloed. Zware storm met dijkdoorbraken en verwoestingen bij Zeeland en Zuid- en Noord Holland. Ca. 2000 slachtoffers.
1470
Zware storm in West Holland, wat de meeste schade veroorzaakt in Scheveningen.

Vanaf 1500 – rampen in de geschiedenis

Datum
Gebeurtenis
5 nov 1530
Sint-Flexvloed. Daardoor veel schade in Zeeland en Vlaanderen (België) met meer dan 100.000 slachtoffers.
2 nov 1532
Allerzielenvloed. Waar Zeeland, Noord en Zuid Beverland zwaar worden getroffen.
1536
Grote brand in Delft.
1565
Strenge winter, waardoor de Schelde (Antwerpen) is dichtgevroren.
1566
Hongersnood in heel Nederland.
1568-1648
Tachtigjarige oorlog eist veel slachtoffers. Steden als Zutphen, Naarden, Haarlem worden bewust uitgemoord.
1 nov 1570
Allerheiligenvloed. Dijkdoorbraken veroorzaken overstromingen, met een ravage als gevolg. Ca. 20.000 doden.

Vanaf 1600 – rampen in de geschiedenis

Datum
Gebeurtenis
1600
Franse hugenoten vluchten uiteindelijk massaal naar het noorden.
1602-1608
Strenge winter, waarbij Zuiderzee is dichtgevroren en Vlieland zelfs over ijs bereikbaar is.
1 nov 1633
Zware storm, dijkdoorbraken in Zeeland. 360 mensen verdrinken.
1652-1654
Eerste Engelse Oorlog.
12 okt 1654
Delft, kruithuis ramp. Ook genoemd als ‘Delftse Donderslag’, meer dan 100 doden.
1672
Tweede Engelse Oorlog. Rampjaar. Nederlandse vloot wordt overvallen, het volk leidt door hongersnood.
1 aug 1674
Storm raast over Nederland, Domtoren Utrecht vernield, veel schade, ook in Amsterdam.
4 nov 1675
Tweede Allerheiligenvloed in Noord Nederland, Groningen en Friesland.
26 jan. 1682
Watersnoodramp in Holland, Zeeland, Brabant en Vlaanderen (Belgie).
1683-1684
Extreem koude winter, waardoor veel mensen zijn doodgevroren.
1685
Godsdienststrijd in Frankrijk.
12 nov 1686
St. Maartensvloed. Zware storm. Groningen loopt onder, 1600 mensen en bijna 10.000 dieren verdrinken.
1688-1697
Oorlog met Frankrijk.

Vanaf 1700 – rampen in de geschiedenis

Datum
Gebeurtenis
dec. 1703
Storm in West Europa, waardoor Zeeland en Friesland onder de overstromingen en schade leiden.
23 feb 1709
Watersnoodramp, Zuid Holland, Krimpenerwaard.
1714
Watersnoodramp, Groningen.
25 dec 1717
Kerstvloed. Zware storm. het kustgebied heeft 11.000 mensen en verdrinken ca. 40.000 dieren (vee).
1720
Economische crisis.
1726
Watersnoodramp, Noord- en Zuid-Holland, West-Friesland en Alblasserwaard met zware ijsgang.
dec 1740
Watersnoodramp, Land van Heusden, Land van Altena, Krimpenerwaard, Alblasserwaard, Tielerwaard.
1745
Droogte periode, waardoor veel oogsten verloren gingen.
1746
Brand Delfshaven.
1750
Brand Enschede.
feb 1757
Watersnoodramp, overstromingen van de Rijn, Waal, Merwede, Lek en Maas.
1763-1773
Economische crisis door terugval in visserij, nijverheid, ontvolking van steden en hoge werkeloosheid.
18 nov 1775
Watersnoodramp, Noord- en Zuid-Holland, Durgerdam, Leerdam, Kampen.
1780-1784
Vierde Engelse Oorlog. Slag bij Doggersbank.
27 feb 1784
Overstroming, door ijsgang op de Rijn in het Land van Maas en Waal.
2 aug 1787
Buskruitopslagplaats explodeert in de Onze Lieve Vrouwenkerk in Amersfoort. 17 doden.
dec 1794
Franse inval. De Bataafse Republiek werd uitgeroepen.
1799
Engels-Russische inval in Noord-Holland.
1799
Overstromingen in Nijmegen en Gorinchem, mede door ijsgang van de rivieren.
10 nov 1799
Fregat De Valk vergaat bij Ameland. Een van de grootste scheepsrampen uit de NL geschiedenis. 419 doden.

Vanaf 1800 – rampen in de geschiedenis

Datum
Gebeurtenis
12 jan 1807
Leiden, Buskruitramp. Vat met buskruit explodeert en verwoest het centrum. 160 doden en 2000 gewonden.
1808
Overstromingen in Zeeland en rivierengebied. Meer dan 50 doden.
1810-1814
Napoleon verovert NL. Zijn tochten kostten ca. 360.000 militairen het leven, waarvan 90% door ontberingen.
1816-1817
Hongersnood heel Europa, door uitbarsting van vulkaan Tambora (Indonesie), is 1816 ‘het jaar zonder zomer’.
jan 1820
Overstromingen in Gelderland.
1823
Zeer strenge winter, waardoor veel mensen verhongeren en doodvriezen.
4 feb 1825
Storm en overstromingen in grote delen van Nederland, waardoor dijken bezwijken bij Durgerdam.
1830
Belgische Opstand. Tiendaagse veldtocht.
1845-1848
Hongersnood en armoede in heel Nederland. Vermoedelijk door de aardappelziekte en runderpest.
19 aug 1845
Zware storm met windhoos bij Zevenbergen.
28 okt 1849
Grote ontploffing in ‘s-Hertogenbosch. De ketel van een stoomboot explodeert. 22 doden.
feb 1850
Overstromingen in Noord Brabant en Gelderland (Maaspolders).
6 mrt 1855
Watersnoodramp, dijkbreuken, Zuid-Holland, Utrecht, Gelderland, Noord Brabant stromen over.
jan 1861
Watersnoodramp, Noord Brabant, Gelderland. Tientallen mensen komen om.
7 mei 1862
Brand in Enschede, waardoor kerkarchieven verloren gaan.
1863
Zware storm in West Holland, daardoor grote schade aan de vissersvloot in Scheveningen.
1880
Watersnoodramp, Ramp bij Nieuwkuijk, Land van Heusden, Land van Altena.
5 mrt 1883
Zware storm bij Paesens (Moddergat), waardoor de vissersvloot vergaat met 83 mensen.
26 jul 1886
Palingoproer in Amsterdam, 25 doden.
1894
Overstroming in West Holland, wat zware schade geeft in Scheveningen.

Vanaf 1900 – Rampen in de geschiedenis

Nederland is neutraal, maar leidt wel onder blokkades en tekorten.

Datum
Gebeurtenis
12 mrt 1906
Watersnoodramp door storm, in Zeeland en Scheveningen.
30 sep 1911
Zware storm, waardoor veel schepen vergaan, minstens 51 doden.
1914-1918
Eerst Wereldoorlog.
13 jan 1916
Zuiderzeevloed (IJsselmeer). Gelderse vallei, Amersfoort, Edam, Purmerend, staan volledig blank. Tientallen doden.
10 aug 1925
Zware storm, met windhozen in Zeeland en Noord Brabant.
16 jan 1927
Ongeluk met reddingsboot ‘Prins der Nederlanden’ bij Hoek van Holland, vergt 37 doden.
1940-1945
Tweede Wereldoorlog, bombardementen in Rotterdam. Hongerwinter 1944-1945 met 20.000 slachtoffers.
17 jan 1947
Explosie in kruitfabriek in Muiden, met als resultaat 17 doden.
24 mrt 1947
Mijnramp in Brunssum (Staatsmijn Hendrik), met 13 doden.
1 feb 1953
Watersnoodramp door zware storm. Dijken begeven het in o.a. Zeeland. 1836 mensen verdronken.

Wat hadden onze directe voorouders een mazzel!

Verder…

Melding van de Zoekopdracht monitor voor je stamboom
Mijn interview in de EO gids over stamboomonderzoek
Hulp bij stamboomonderzoek is nabij!
Gedicht Alsof je nooit bent weggeweest
Zo maak je je eigen Genealogie Startpagina
Zo onthoud je je betbetbet overgrootvader
Zoeken naar katholieke Zouaven die vochten voor de Paus
Geheimen uit vriendenboekjes en poezie albums

Handleiding overlijdensregister | Grootste ergernissen | Familie reünie orghaniseren | Wie helpt met mijn vastlopers?

Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Je kunt mij contacten op Facebook | Twitter | Pinterest | Contactformulier
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


yory