De passagierslijst van de Sembilan, van Paramaribo naar Java

belangrijk cultureel erfgoed

Oprichter en eigenaar van Yory

met bron

De passagierslijst van de Sembilan, van Paramaribo naar Java

Onderzoeker Denie Kasan heeft op zijn website een bijzonder historisch onderzoeksproject geplaatst naar de repatriëring van Javaanse contractarbeiders vanuit Suriname naar Indonesië. In zijn artikel ‘‘Mulih’ – Sporen van terugkeer’ schrijft hij over zijn zoektocht in het Nationaal Archief van Indonesië in Jakarta, aanvankelijk op zoek naar informatie over zijn grootouders.

Hoewel hij hun gegevens niet vond, stuitte hij wel op waardevolle documenten, namelijk de passagierslijsten van schepen die in de jaren 1920 en 1930 voormalige contractarbeiders en andere reizigers terugbrachten naar Java. Het woord mulih betekent in het Javaans ‘teruggaan naar huis’, wat een treffende titel voor dit project werd.

Waarom dit onderzoek naar Javaanse contractarbeiders?

De reden achter dit initiatief is tweeledig. Enerzijds is het een persoonlijke zoektocht naar familiegeschiedenis, en anderzijds is het een breder streven om verhalen van Javaanse contractarbeiders zichtbaar te maken voor de Surinaams-Javaanse gemeenschap en hun diaspora. Door deze namen, contractnummers en details te transcriberen en analyseren, worden de levens achter de koloniale migratiestromen tastbaar. Het gaat om gegevens zoals leeftijd, dorpsherkomst, reisroute en in sommige gevallen opmerkelijke details zoals het hebben van tatoeages, ontsnappingen of vermelding als ‘ongewenst element’.

Wat dit project zo bijzonder maakt, is dat het archiefmateriaal openbaar en digitaal is gemaakt, en hiermee voor iedereen toegankelijk is. Het artikel laat niet alleen droge data zien, maar bevat ook verhalen zoals geboortes en sterfgevallen tijdens de reis, achtergebleven contractanten wegens ziekte, of vrouwen die onverwacht toch meevoeren. Het laat zien hoe divers de beweegredenen en omstandigheden waren rond hun terugkeer, variërend van verlangen naar familie tot dwang of uitsluiting.

Cultureel erfgoed

Met de publicatie van deze bron, wat rijk is aan transcripties en historische analyse, wordt niet alleen genealogisch materiaal ontsloten, maar ook cultureel erfgoed bewaard. Het is daarmee zowel een persoonlijke als een collectieve herinneringsbron, waarin de Surinaams-Javaanse geschiedenis wordt vastgelegd, gedeeld en opnieuw doorgegeven.

Kortom, een prachtige bron, met veel dank aan Denie Kasan!