Tijdlijn geschiedenis van Nederland tussen 1895 en 1900

Een tijdlijn van de geschiedenis van Nederland tussen 1895 en 1900. Deze serie focust zich met name op het nieuws waar onze voorouders wellicht van hebben opgekeken.

Tussen 1895 en 1900 krijgt Nederland voor het eerst een koningin, komt de vrouwenemancipatie goed op gang en wordt het kiesrecht uitgebreid. Een zware ontploffing wordt in meerdere provincies gehoord, in Drenthe wordt een 2000 jaar oud veenlijk gevonden, en zowel de kleinste Nederlandse vrouw ter wereld (61 cm) als de oudste Nederlandse man ter wereld (110) overlijdt. Het land wordt vermaakt met de eerste cabaretvoorstelling, de eerste films en de eerste auto’s en wordt er voor het eerst een geluidsopname gemaakt.

Samenleving

Nederland groeit van 4.546.000 naar 4.701.000 inwoners (schatting).

Steden kampen met woningnood en slechte hygiënische omstandigheden. ^{➔Krantenbericht}

De arbeidersbeweging blijft groeien, met stakingen en oproepen voor betere arbeidsomstandigheden.

• 1896 – Het eerste feministisch tijdschrift “Belang en Recht” verschijnt, opgericht door de Groningse Vrouwenbond. ^{➔Krantenbericht}

• 1898 – In Den Haag wordt de “Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid” georganiseerd om aandacht te vragen voor de positie van werkende vrouwen. Dit is een belangrijke stap in de vrouwenemancipatie. ^{➔Krantenbericht}
• Naar aanleiding van de “Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid” wordt de Vrouwenraad opgericht. ^➔Bron

Politiek en wetgeving

Het liberaal behoudend Kabinet-Röell (1894-1897) zit de termijn uit en wordt na de verkiezingen opgevolgd door het liberaal vooruitstrevende Kabinet-Pierson (1897-1901), wat grote sociale hervormingen doorvoert. ^➔Bron

• 1896 – Ondanks een breuk bij de liberalen over kiesrechtuitbreiding waardoor de “Club-Pyttersen” zich afsplitst, slaagt Minister van Houten erin het kiesrecht zo te formuleren dat ongeveer de helft van de volwassen mannen kiesgerechtigd wordt. ^{➔Krantenbericht}

• 1898 – Invoering van het nationaal kentekenstelsel: De allereerste auto met een kenteken in Nederland is nummer 1, afgegeven aan W.A. van Dam uit Groningen. Nederland is hiermee het derde land ter wereld met een nationaal kentekenstelsel (Frankrijk in 1893 en Duitsland in 1896). Het eerste systeem was een eenvoudige cijferreeks, waarbij nummer 2 aan de broer van de eerste eigenaar werd toegewezen, het getal 11 werd overgeslagen. ^➔Bron

• 1899 – Op 31 december wordt de 10-jarige volkstelling gehouden. ^{➔Krantenbericht}

Koningshuis

Wilhelmina is als jonge tiener koningin onder regentschap van haar moeder Emma, en is erg populair onder het volk. ^{➔Krantenbericht}

• 1898 – Wilhelmina is 18 jaar geworden, en wordt in de Nieuwe Kerk in Amsterdam ingehuldigd als koningin der Nederlanden, de eerste vrouwelijke vorst van Nederland. Na de inhuldiging komt Wilhelmina met de stoet weer naar buiten, waarvan de beroemde circusdirecteur Oscar Carré filmopnames maakt, die hij kort daarna in zijn circus vertoont, en zijn één van de oudste Nederlandse filmbeelden. ^{➔Krantenbericht ➔Bekijk hier de beelden}

Ontwikkelingen

De spoorwegen en het telefoonnetwerk blijven zich uitbreiden, en de industrialisatie zet door, vooral in steden zoals Amsterdam en Rotterdam. ^➔Bron

• 1895 – De gebroeders Lumière vertonen hun eerste films, dit zijn documentaire-achtige opnames van alledaagse gebeurtenissen, zoals “het filmpje van de aanstormende locomotief”. Echter vindt het publiek deze beelden zo echt, dat ze gillend de zaal uitrennen om niet overreden te worden. Nadat er steeds meer verschillende films worden getoond, worden er ook steeds meer filmtheaters geopend. ^{➔Krantenbericht}
• De gebroeders Lumière laten ook de eerste kleurenfoto’s zien. Echter duurt het nog tot ca. 1970 voordat dit algemeen gebruikt gaat worden. ^{➔Krantenbericht}
• De Duitser Wilhelm Conrad Röntgen ontdekt de röntgenstralen, een belangrijke wetenschappelijke doorbraak. ^{➔Krantenbericht}
• Rotterdam annexeert de buurgemeenten Kralingen en Charlois, waardoor de stad aanzienlijk groeit. ^{➔Krantenbericht}

• 1896 – In Arnhem arriveert de eerste auto in Nederland, een “Benz Victoria” voor de hoffotograaf Adolphe Zimmermans. ^{➔Krantenbericht}
• Tussen Nuenen en Eeneind wordt het eerste fietspad van Nederland aangelegd. ^{➔Krantenbericht}
• In Amsterdam wordt het chique Hotel de l’Europe geopend, voorheen Hotel Rondeel. ^{➔Krantenbericht}

• 1897 – De Friese onderwijzer Hoogeveen ontwerpt het leesplankje “Aap Noot Mies” wat kinderen met de klankmethode leert lezen. Het leesplankje groeit uit tot hét icoon van het Nederlandse leesonderwijs. Pas eind jaren 1970 werd het vervangen door nieuwere leesmethodes. ^{➔Krantenbericht}

• 1898 – In Alkmaar maakt Jan Daniël Boeke via een fonograaf de oudste Nederlandstalige geluidsopname. ^{➔Krantenbericht}

• 1899 – Autofabrieken Renault (Frankrijk) en Fiat (Italië) worden opgericht. ^{➔Bron 1 ➔Bron 2}

Rampen

• 1895 – Op de Rijn, net over de grens bij Lobith, ontploft een grote lading dynamiet van 225.000 kilo in 9000 kisten verdeeld over 6 schepen, waarbij 13 doden vallen. Tot 10 km afstand sneuvelen de ruiten, en zijn de explosies zelfs in Friesland en Groningen te horen. In de Achterhoek denken mensen dat er sprake is van een aardbeving. ^{➔Krantenbericht}
• Treinongeval Gare Montparnasse (Parijs): Een aankomende trein stopt niet, maar rijdt over het stootblok en het perron dwars door de glazen wand van het station, waarbij de locomotief een verdieping lager neerkomt en verticaal blijft staan. De machinist wil de paar minuten vertraging goedmaken door op het laatste moment te remmen, maar dit mislukt. Er zijn 5 zwaargewonden en buiten komt een vrouw om het leven door vallend puin. De machinist wordt veroordeeld, en na dit ongeval worden in verschillende stations de stootblokken versterkt. Dit ongeval komt voor in de film Hugo (2011). ^{➔Bron ➔Nieuwsfoto}

• 1896 – Het Chodynkaveld drama: Tijdens de festiviteiten voor de kroning van tsaar Nicolaas II in Moskou, ontstaat er op het Chodynkaveld massale paniek door een stormloop op gratis voedsel en geschenken wat 1.389 doden en 1.300 gewonden veroorzaakt. Deze ramp, bekend als de “Chodynkatragedie”, werpt niet alleen een schaduw over de kroning, maar beschadigt vooral het imago van de nieuwe tsaar omdat hij ondanks alles de festiviteiten voortzet. ^{➔Krantenbericht}

Opvallend nieuws

• 1895 – Oscar Wilde wordt veroordeeld tot twee jaar eenzame opsluiting met dwangarbeid wegens sodomie, een aanklacht die voortkwam uit een homoseksuele relatie. Na zijn vrijlating leeft Wilde in armoede en ballingschap in Frankrijk, waar hij in 1900 overlijdt. ^{➔Krantenbericht}

• 1897 – Bij werkzaamheden in het veen bij Yde (Drenthe) wordt een veenlijk aangetroffen van 2000 jaar oud. Het “Meisje van Yde” had een touw om haar nek, wat wijst op een gewelddadige dood, en wordt nu tentoongesteld in het Drents Museum in Assen. ^➔Bron

• 1898 – Voor het eerst wordt er een internationale autorace gehouden: Parijs – Amsterdam – Parijs, over Maastricht en Den Haag. ^{➔Krantenbericht}

• 1899 – In Hilversum ontstaat een oproer nadat de gemeente de kermis heeft verboden. Militairen uit Naarden en Amersfoort komen de rust herstellen waarbij een dode en enkele gewonden vallen. ^{➔Krantenbericht}

Boeken, kunst

• 1895 – In Amsterdam vindt de eerste cabaretvoorstelling plaats door Eduard Jacobs, geïnspireerd door het Franse cabaret, die hiermee een nieuwe vorm van entertainment introduceert. ^➔Bron

• 1897 – Bram Stoker schrijft “Dracula“. ^➔Bron

Buitenland

• 1896 – Het Mormonengebied Utah wordt de 45e staat van de Verenigde Staten, wat eerder onmogelijk werd gemaakt door de ‘veelwijverij’. ^{➔Krantenbericht}
• In Athene worden de eerste moderne Olympische Spelen gehouden, waarbij als onderdeel voor het eerst een marathon wordt gelopen. ^{➔Krantenbericht}
• In Canada wordt goud gevonden, wat zal leiden tot de “Klondike Goldrush“. ^{➔Krantenbericht}

• 1898 – De Spaans-Amerikaanse oorlog: Na de ‘bomaanslag’ op de USS Maine in Cuba, verklaart de VS de oorlog aan Spanje. Zij veroveren Cuba, Puerto Rico, Guam en de Filipijnen. Enkele maanden later wordt er vrede gesloten, waarbij Spanje de grote verliezer is. Al snel blijkt dat de USS Maine helemaal niet was gebombardeerd door de Spanjaarden, maar dat het schip door eigen schuld van binnenuit was ontploft (met 266 slachtoffers, 1/3 van de bemanning), en werd de ramp gebruikt om de oorlogsstemming in eigen land op te hitsen. ^{➔Krantenbericht}

• 1899 – In Zuid-Afrika (Transvaal) begint de Tweede Boerenoorlog, waarbij de Boeren de Kaapkolonie en Natal binnenvallen en enkele overwinningen boeken op de Britten. ^{➔Krantenbericht}

Overleden

• 1895 – Pauline Musters (19), met 61 cm Nederlands kleinste vrouw ooit ter wereld, overlijdt aan een long- en hersenvliesontsteking. Haar proporties waren normaal, haar groeiachterstand was zo groot, dat het bijna niet toe te schrijven is aan alleen een tekort aan groeihormoon. Aan welke stoornis zij leed is nooit bekend geworden. Bij haar dood woog ze 4 kg. ^{➔Krantenbericht}
• De beroemde scheikundige Louis Pasteur (72) overlijdt. Hij wordt begraven in de kathedraal van de Notre Dame, maar zijn lichaam wordt daarna verplaatst naar een crypte van de katholieke kapel in het Pasteur Instituut in Parijs. ^{➔Krantenbericht}

• 1896 – Alfred Nobel (63) overlijdt. Hij staat bekend als uitvinder van het dynamiet. In zijn testament bestemt hij het grootste deel van zijn vermogen voor het oprichten van de Nobelstichting, waaruit de Nobelprijzen worden gefinancierd. ^{➔Krantenbericht}
• De Duitse uitvinder Otto Lilienthal (50) verongelukt tijdens een testvlucht met zijn dubbeldekker zweefvliegtuig, waarbij hij zijn armen verlengde met vleugels. Nadat hij al 2000 zweefvluchten had gemaakt raakt hij zwaargewond bij een mislukte zweefvlucht en bezwijkt de volgende dag aan zijn verwondingen. Uiteindelijk legde hij de basis voor de moderne luchtvaart. ^{➔Krantenbericht}

• 1898 – Otto von Bismarck (83) overlijdt aan ouderdom. Hij was de eerste kanselier van het Duitse Keizerrijk en een van de meest invloedrijke staatslieden van de 19e eeuw. ^{➔Krantenbericht}

• 1899 – Geert Adriaans Boomgaard (110) overlijdt in Groningen. Hij was de eerste Nederlander die internationaal als oudste mens ter wereld erkend werd. ^{➔Krantenbericht}

Welke van jouw voorouders zijn in deze periode geboren, getrouwd of overleden?

Tijdlijn van mijn voorouders

Tijdlijn geschiedenis van Nederland tussen 1895-1900 in beeld

Chronologisch per thema

Deze tijdlijn van de geschiedenis van Nederland geeft een overzichtelijk beeld van de belangrijkste gebeurtenissen per categorie tussen 1895 en 1900. Dankzij de gestructureerde opzet en opsplitsing in diverse onderwerpen, is het een uitstekende bron voor iedereen die behoefte heeft aan een duidelijk overzicht van de geschiedenis per thema.