Van rijkdom naar armoede: de familie Boone in Gent

Van rijkdom naar armoede: het verhaal van de familie Boone in Gent

Via mijn grootmoeder stam ik af van de familie BOONE uit Gent. Na jaren onderzoek ben ik erachter gekomen dat haar familie in de 18e eeuw rijker was dan gedacht. De familie BOONE kent haar oorsprong in Gent St. Jacobs. Maar de familie was tevens present in de Gentse parochies St. Michiel-Noord en St. Bavo.

Drie familie BOONE in dezelfde parochie

Na jarenlang zoeken, ben ik tot de conclusie gekomen dat de familie BOONE ingewikkelder was dan gedacht.

Tot op heden komen we uit op 3 families (3 verschillende takken), die allen in dezelfde parochie geleefd hebben. Allen tussen 1615-1790:

1. Familie BOONE x FIERS
2. Familie BOONE x D’HONT
3. Familie BOONE x VAN DRIESSCHE

De tweede en de derde familie worden door huwelijken met elkaar verbonden. In een onderzoek trouwt Daniel BOONE in 1677 met Barbara BOONE in de parochie Sint-Jacobs te Gent. Daniel komt uit de familie BOONE x D’HONT en Barbara uit de familie BOONE x VAN DRIESSCHE.

Tot op heden heb ik nog geen verbinding gevonden met de eerste familie.

Wel kunnen we achterhalen dat alle families van de gegoede burgerij komen. Velen onder hun woonden in straten zoals de Kammerstraat en velen werden tevens in de kerk begraven. Wat men wel zeker weet, is dat het een kunstenaarsfamilie is. Hierbij spreek ik van alle families.

Een familie van aanzien

Bij diepergaand onderzoek merkte ik dat alle families redelijk rijk waren. De familie BOONE x FIERS was de rijkste, vermits ze een belangrijke rol speelden bij de aankomst van Marcus d’AVIANO, een bekende kapucijn uit Italië. Een familielid was Joannes BOONE of Broeder Michiel VAN GENT, tevens een kapucijn. Volgens een nalatenschap in 1741 bezat de familie een 40-tal schilderijen en tevens een stukje relikwie van de mantel van Marcus d’AVIANO.

In de 18e eeuw behoort de familie BOONE tot de gegoede burgerij van Gent. Via de moederlijn zijn ze verwant aan de bekende beeldhouwer Jean-Baptiste VAN HELDERBERGHE, een kunstenaar met opdrachten voor kerken en een hoge sociale status.

Dat aanzien blijkt duidelijk uit de begrafenissen binnen de familie. Zowel Joanna VAN HELDERBERGHE als haar echtgenoot Joannes-Baptista BOONE worden in de kerk begraven — een exclusief privilege in die tijd. Ook de eerste vrouw van hun zoon, nl. Magdalena VAN CEULEN krijgt in 1773 een plechtige uitvaart en wordt bijgezet in het Predikherenklooster “Het Pand”.

De plechtige uitvaart van Angelbertus BOONE

Een andere prominente persoon was o.a. Angelbertus BOONE, die magistraat of meester was. Hij was de oom van Joannes-Baptista. Hij zelf werd begraven in de kerk met een plechtige uitvaart in 1725. Dit geldt tevens voor zijn vrouw Joanna ROELANDT.
Joanna ROELANDT werd dodelijk getroffen door de slag van een paard. Nadat het lijk werd begraven in de kerk, is het ontgraven en grondig onderzocht door de baljuw, de gedeputeerde schepenen en de chirurg. Dit is hier een teken dat de familie een hoge positie had en tevens de financiële middelen had.

Niet iedereen kon een plechtige uitvaart krijgen en in een kerk of klooster begraven worden. Alleen de gegoede burgerij of mensen met een bepaalde rijkdom hadden die eer om er begraven te worden. Dit was het geval voor de familie BOONE.

Alle kinderen van de familie BOONE en VAN HELDERBERGHE werden in de kerk begraven, zolang het kon.

Een kantelpunt in de geschiedenis

Eind 18e eeuw verandert alles. Hervormingen van Jozef II en later de Franse overheersing maken een einde aan begravingen in kerken. Tegelijk komt de economie onder druk te staan, vooral voor ambachtslieden.

Deze veranderingen hebben een grote impact op het leven van Christianus Joannes BOONE, de zoon van Joannes-Baptista en Joanna VAN HELDERBERGHE. Maar geldt dit ook voor zijn broers en zussen?

De neergang van Christianus BOONE

Christianus BOONE trouwt te Gent in 1752 St. Jacobs met Magdalena VAN CEULEN (afkomstig uit Antwerpen). Het huwelijk werd een bloedverwantschap in de derde graad vastgesteld. Dit via de moeder van Christianus. Het koppel kreeg 5 kinderen. Tot 1775 had de familie nog een aanzien binnen de Gentse burgerij. Het koppel leerde hun kinderen lezen en schrijven, vermits de kinderen hun namen konden schrijven (in verschillende soorten akten, tekenden ze zelf).

In 1793 hertrouwt Christianus in Gent en tekent hij nog zelf zijn huwelijksakte — een teken van geletterdheid en een degelijke achtergrond. Hij woont een tijd in Brugge, waar hij opnieuw een gezin sticht.

Maar daarna gaat het bergaf en komt terug naar Gent. Hij werkt als wever, een zwaar en weinig lonend beroep. Bij het overlijden van zijn tweede vrouw kan hij niet meer schrijven, waarschijnlijk door ziekte of fysieke uitputting.

Hij woont achtereenvolgens in arbeidersbuurten en eindigt uiteindelijk in het Bijlokehospitaal, waar hij in 1804 overlijdt.

Een familie, twee werelden

Opmerkelijk is dat zijn broers wél hun status behouden. Zij bekleden belangrijke functies, zoals kerkmeester, en leven als welgestelde burgers en renteniers.

Christianus daarentegen sterft in armoede. Zijn zoon volgt hetzelfde pad: ook hij wordt wever en overlijdt later in het hospitaal.

Wat dit verhaal ons leert

Dit familieverhaal toont hoe snel sociale status kon veranderen in de 18e en vroege 19e eeuw. Binnen één generatie verschuift een familie van rijkdom en prestige naar een bestaan als arbeiders.

Het is een herkenbaar verhaal uit een periode van grote veranderingen, waarin oude zekerheden verdwenen en niet iedereen zich kon aanpassen aan een nieuwe realiteit.

Dit geldt voor de afstammelingen van de familie BOONE x VAN DRIESSCHE. Van de andere takken, zullen er gelijkaardige verhalen zijn, ook al merkte ik dat zij die woelige periode hebben overleefd.

Van rijkdom naar armoede: het verhaal van de familie Boone in Gent