Briljante tips om een familieverhaal te schrijven

Wil je graag een familieverhaal schrijven, maar weet je niet hoe moet beginnen?

familieverhaal schrijvenJe voorouders uitpluizen is meer dan alleen data verzamelen. Ieder persoon en zeker ieder gezin heeft zijn eigen verhaal.

Maar hoe pak je een familieverhaal schrijven goed aan? Welke stijl gebruik je, en waar moet het aan voldoen m.b.t. de inhoud?

Meer dan feiten

Zowel mijn vader als mijn moeder konden erg goed verhalen vertellen, al vanaf kinds af aan hing ik al aan hun lippen.

Tsja, wat wil je met het beroep van artiest! Wat ik heb onthouden, publiceer ik nu in de profielen van mijn stamboom.

Want stamboomonderzoek is meer dan alleen een optelsom van feiten. Het is leuk om naar te kijken, maar het beklijft niet echt. Het leeft niet.

Het is alleen maar data. Leuk om te weten, maar je vergeet het snel. Je wilt een leesbaar boek wat interessant voor de lezer is.

Hoe kan je voorkomen dat je familieverhaal een opsomming van doop-, geboorte-, huwelijks– en overlijdensdata wordt?

‘Als je dit verhaal al eerder hebt gehoord, hou me niet tegen, want ik hoor het graag nog eens.’
– Groucho Marx, Amerikaanse komiek en acteur

Is een familieverhaal schrijven wel verstandig?

Er zijn veel genealogieboeken die met zorg en liefde zijn opgesteld. Veel opsomming van data met hier en daar een verhaaltje en wat oude foto’s.

Dit kan een geweldig naslagwerk zijn, echter alleen voor de betrokken familie. Want wie is er nou geïnteresseerd in het familieboek van de familie van Eunen? Niemand. Tenzij je familie bent.

Of dat zij een belangrijke historisch familie zijn geweest. Maar dat waren ze niet. Dus zal dit voor een buitenstaander saai zijn. Het wordt een ander verhaal als het familieverhaal echt een verhaal wordt.

Kies je stijl

Als je je verzameling van stamboomgegevens wilt omzetten in een familieverhaal, maak dan eerst een keuze in welke stijl je wilt schrijven. Wat is je invalshoek?

Beter nog: hoe wil je dat de lezer jouw familieverhaal leest en ervaart? Dit kan vanuit een:

  1. verteller, vermaker
  2. historicus
  3. autobiograaf
  4. pleiter, verdediger
  5. of vragensteller

Alhoewel het wel mijn voorkeur heeft, hoef je niet per se een stijl te kiezen. Je kunt ze namelijk ook combineren. Maar kies wel een basis. Deze keuze is belangrijk om te bepalen of je boek wel of niet interessant gevonden wordt.

Bijna iedere stijl bestaat uit scènes: dit is een combinatie van tijd, locatie en handeling. Daarbij is het mengen met (en interpreteren van) statistieken altijd erg fijn. Ook wat beschrijvingen van beroepen (zoals een dienstbode) maken de details smeuïger.

1. Vanuit de verteller, vermaker

De verteller wil mensen vermaken, entertainen. De focus ligt op het verhaal, van kop tot staart, inclusief anekdotes. Door levendig te vertellen neemt hij zijn lezers terug in de tijd, naar de plek waar het zich allemaal afspeelde.

Het nadeel van de vertellerstijl is dat feiten kunnen worden aangedikt, weggelaten en zelfs verzonnen. Dit is terecht er grote ergernis van historici, want er blijft weinig over van het ‘waargebeurde verhaal’.

Pas dus op voor verdwaling. Maak er geen show van.

2. Vanuit de historicus

De historicus heeft meer als doel de geschiedenis tot zijn recht te laten komen. Zijn focus ligt op het feitelijk vertellen van alle gebeurtenissen, rapporten, het onderzoek, met als bijlage alle geraadpleegde bronnen.

Alhoewel dit niet betekent dat hij met deze insteek geen goede verteller kan zijn.

Deze manier van schrijven vereist kennis, consequentheid, discipline, en bewijsvoering, omdat alle feiten historisch onderbouwd moeten zijn, bij voorkeur met referenties.

3. Vanuit de autobiograaf

De autobiograaf zal het familieverhaal schrijven vanuit eigen herinneringen. Hier ligt echter de valkuil van de ‘eigen waarheid’. Er zijn kasten vol boeken over beroemde mensen.

Maar bij velen is hun autobiografie anders dan van een collega-autobiograaf. Tsja, we zien het leven door onze eigen bril.

Het nadeel hiervan is dat er teveel emotie in zit, waardoor herinneringen vervormd kunnen zijn. Dit hoeft niet slecht te zijn, maar het kan de lezer wel manipuleren.

Ook kunnen situaties mooier voorgesteld worden dan ze waren.

4. Vanuit de pleiter, verdediger

De pleiter of verdediger wil mensen voor zich winnen met een overtuigend (voor)oordeel. Daardoor is deze invalshoek niet altijd objectief, want hij vertegenwoordigt de belangen van de hoofdpersoon boven dat van anderen.

Wees voorzichtig met deze benadering, omdat deze houding niet altijd ethisch is. Het kan genuanceerder worden als je het combineert met de rol van historicus en vragensteller.

Dan zou je met je een overtuigende pen de lezer gevoelige kwesties aan de kaak kunnen stellen.

5. Vanuit de vragensteller

De vragensteller is uitermate nieuwsgierig en wil dingen weten. Waarom gebeurde er dit? Waarom heeft mijn oudvader dit gedaan? Hij kan vragen stellen waaruit hij scenario’s voorlegt, maar laat de conclusies aan de lezer over.

Een familieverhaal schrijven doe ik het liefst vanuit de vragensteller. Ik ben zeer nieuwsgierig van aard, maar ben ervan overtuigd ben dat je dingen nooit zeker weet als je er zelf niet bent bij geweest.

Tips voor inhoud

Een familieverhaal schrijven als je geen vragen meer kunt stellen, is niet eenvoudig! Hanteer daarom deze tips:

De feiten worden het verhaal

Verhaal
Wilhelm werd geboren op 5 april 1922.

Op een vroege lentedag in april zag Wilhelm het levenslicht in ….

Er was een storm.

De storm beukte op alle daken en deed puin door de straten vliegen.

Op 1 augustus verhuisd het gezin na 5 jaar naar…

Op een zomerse dag verlaat het gezin na 5 jaar het huis waar hun oudste zoon is geboren, en krijgt de sleutel van …

Zijn jeugd was tussen 1750-1770.

Mijn oudovergrootvader groeide op in een land wat verwoest werd door oorlogen.

Geboren in Groningen, trouwde in Den Haag.

Als Groninger zal hij zijn reis naar Den Haag om te trouwen als een indrukwekkende wereldreis hebben ervaren.

Beschrijving van armoede

De schrijnende armoede woedde door alle straten. De straten waren modderpoelen, de stank ondragelijk. Nergens was schoon water, laat staan sanitaire voorzieningen.

Beschrijving van verdriet

Alsof er nog niet genoeg gebeurd was, kregen Andries en Anna nog een onmenselijk verdriet te verwerken; hun jongste zoon Cornelis stierf een pijnlijke Cholera-dood.

Toevoeging van historische feiten

Cornelis was geen jeugd gegund, hij was een van de eerste mannen die werd opgeroepen voor militaire dienst onder Napoleon.

Maak gebruik van plotwendingen

De altijd vredige sfeer in het dorp werd wreed verstoord door geloofsvervolgers. Je kon niemand meer vertrouwen. Andries voelde zich bedreigd en vluchtte direct naar het Noorden.

Zet cliffhangers in

De verliefde Anna moest haar vrijer slecht nieuws brengen. Ze was zwanger. Zou Andries zich houden aan zijn trouwbelofte, of zou ze alleen achterblijven?

Grijp terug naar de tijd

Hoe drastisch is zijn leven veranderd; twintig jaar geleden groette hij nog iedere dorpsgenoot, nu loopt hij als anonieme eenzame burger te dwalen in de grote stad.

Conclusie

Al met al, voor welke stijl je ook kiest; een familieverhaal schrijven is altijd gebaseerd op de feiten. Als een fictie, een reconstructie van de gebeurtenissen in de breedste zin van het woord.

Bereid je goed voor, maak de juiste keuze voor de stijl die bij je past. Het allerbelangrijkste is dat je het overzicht hebt, je aan de feiten houdt en alles bij elkaar het boeiend maakt.

Verder…

20 vragen over stamboomonderzoek
Een familie reünie organiseren doe je zo
Wat is precies een GEDCOM bestand?
Handleiding bij stamboomonderzoek
Smullen van oude filmbeelden van Amsterdam
Doe gratis mee op een stamboomforum
Ken je de TV-serie Who Do You Think You Are?
Overzicht stamboom van Yolanda Lippens

‘De ultieme tips om een familieverhaal te schrijven’

Handleiding overlijdensregister | Genealogie software | Familie reünie organiseren | Gouden tips | Wie helpt met mijn vastlopers?

Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Je kunt mij contacten op Facebook | Twitter | Pinterest | Contactformulier
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


yory