Handleiding voor het vinden van huwelijksbijlagen

Speciaal voor het vinden van huwelijksbijlagen heb ik deze handleiding geschreven.

huwelijksbijlagen
Ons trouwcertificaat op het cruiseschip ‘Crown Princess’

Ik zeg altijd ‘hou je stamboomonderzoek simpel‘, maar toch zijn er dingen die je moet weten over huwelijksbijlagen bij stamboomonderzoek.

Informatie uit een huwelijksakte halen is niet zo moeilijk. Althans, niet als je de pareltjes er weet uit te halen.

Maar de huwelijksbijlagen zijn pas echt de kersjes op de bruidstaart.

Want voordat een huwelijk gesloten kan worden, moeten er vele documenten ingeleverd worden. Dat was vroeger ook zo.

Uittreksels, dispensatie, overlijdensaktes van ouders, verklaringen van ontheffing; alle informatie moest gecontroleerd worden.

Huwelijksbijlagen zijn vooral interessant bij huwelijken van begin 19e eeuw, omdat die verwijzen naar documenten van vóór het bevolkingsregister (1811).

Wat zijn huwelijksbijlagen?

Huwelijksbijlagen zijn documenten die ruim van tevoren als bewijsstukken bij de gemeente ingeleverd moeten worden om te kunnen trouwen.

Ik schreef al eerder over de ‘pareltjes in een huwelijksakte’, maar in de huwelijksbijlagen kan je zomaar grote diamanten vinden.

‘De beste vriend zal waarschijnlijk de beste echtgenote krijgen, omdat een goed huwelijk op een talent voor vriendschap berust.’
– Friedrich Nietzsche, Duits dichter en filosoof 1844-1900

Huwelijksbijlagen kunnen zijn:

  • aankondiging van ondertrouw
  • overzichtspagina met basisgegevens
  • uittreksel van doop-, geboorte- of overlijdensakte, maar als dit niet mogelijk was:
    • een ‘akte van bekendheid’ waarin getuigen verklaren het paar en ouders te kennen*
  • dispensatie / ontheffing bij huwelijk tussen neef en nicht
  • vermelding van vermiste, onvindbare ouder/voogd
  • de bruidegom moest i.v.m. de dienstplicht een militiebewijs overleggen*
  • bij minderjarigheid: officiële toestemming van een ouder of voogd
  • ‘verklaring van onvermogen’ als het echtpaar de kosten van het huwelijk niet kon betalen*
  • document kantonrechter als een ouder geen toestemming geeft (minderjarige)
  • in de documenten vermelding van geloofsovertuigingen

*tegenwoordig niet meer van toepassing.

Hoe vind je de huwelijksbijlagen?

Als je zegt: ‘maar die huwelijksbijlagen zitten helemaal niet bij de huwelijksakte’, dan heb je helemaal gelijk! Maar waar vind je dan de huwelijksbijlagen?

Allereerst moet je weten in welk register en welk folionummer de huwelijksakte heeft. Hoe vind je dit?

In dit voorbeeld gebruik ik de huwelijksbijlagen van mijn opa en oma Lippens, omdat die van mijn ouders nog niet openbaar zijn i.v.m. privacywetgeving.

  • Ga naar Family Search, klik op provincie > stad / dorp, in dit geval Amsterdam
  • Ga naar de Huwelijk > Tafels / Indexen, scroll naar het huwelijksjaar (in dit geval 1920)
  • Begin bij de eenjarige, vijfjarige of tienjarige tafel van het huwelijksjaar
  • Zoek op alfabet op achternaam (m/v of v/m), in dit geval Lippens MJCF x Morison WH
  • Schrijf het register en folionummer op, in dit geval register 2, folio 26v

bijlage

Register en Folionummer

Oké, nu hebben we het register en folionummer. En dan?

  • Ga naar Family Search, klik op provincie > stad / dorp, in dit geval Amsterdam
  • Klik op Huwelijksbijlagen – helaas is de onderverdeling niet altijd even handig of duidelijk, dus soms moet je even zoeken!
  • Mijn benodigde register 2 valt onder deel 6a, en ik moet de folio met ‘v’ hebben
  • Als ik dit register 2 open, blader ik naar de tussenpagina ’26 v’
    (vóór iedere serie huwelijksbijlagen zit altijd een tussenpagina met het nummer (let op met en zonder ‘v’)
  • Gevonden!

Hou er wel rekening mee dat ieder archief zijn eigen manier van indelen heeft, doch is het register en folionummer altijd wel de basis.

Latere wijzigingen in aktes

Als er een onwettig kind werd geboren, werd op de geboorteakte alleen de achternaam van de moeder vermeld. Als de moeder daarna trouwde en haar partner wilde haar buitenechtelijke kind(eren) erkennen, dan gebeurde dit tijdens de huwelijksvoltrekking.

De naam van het kind kon dan veranderen in de naam van de stiefvader, wat op de geboorteakte werd vermeld. Ook als een persoon zelf zijn naam wilde wijzigen, werd dit op de geboorteakte vermeld.

Verloren gegane archieven met huwelijksbijlagen

Door een bombardement in de Tweede Wereldoorlog in Den Haag in 1945, zijn er van Den Haag en Leiden enkele van hun registers verloren gegaan, waaronder de huwelijksbijlagen vanaf 1843.

Ook in Noord Holland zijn er diverse archieven verloren gegaan, zie hier een compleet overzicht. En niet alleen archieven gingen verloren, ook complete dorpen zijn van de kaart verdwenen.

Huwelijksbijlagen als cadeautje

Als je interessante huwelijksbijlagen vindt, maak hier dan direct een bewijs van, zorg dat je deze goed ordent, archiveert en deelt met anderen. Het delen kan je ook doen tijdens een familiereünie waarbij je iedereen een kopie geeft van een bijzonder document.

Als je vragen hebt over bepaalde documenten, probeer dan een (groot)ouder of familielid te interviewen om antwoorden op je vragen te krijgen. Je kunt ook gebruik maken van deze vragenlijst.

Lees ook:

Volgens de weergeschiedenis zijn mijn opa en oma Lippens op een droge, maar koude januaridag getrouwd, met 5*C en windkracht 5 zal het ijzigkoud hebben aangevoeld.

Schakel hulp in als je originele oude trouwfoto’s hebt, maar niet goed weet wanneer die zijn genomen, of een oud handschrift niet goed kunt ontcijferen.

In de TV-series ‘Verborgen Verleden‘ en het Britse ‘Who Do You Think You Are‘ zoeken ze graag naar de huwelijksbijlagen, omdat die informatie de krenten in de afleveringspap kunnen zijn. 

Alsof je nooit bent weggeweest
Graaf in online begraafplaatsen
Facebook Live: vastlopen in je stamboom
Hulp bij het maken van je stamboom
Zeeuwen gezocht in Zeeland
Geheimen uit poezie albums
Handleiding overlijdensregister
Infographic maken van je stamboom
Dienstbode was geen lolletje
Vragenlijst voor het familie interview

‘Handleiding voor het vinden van huwelijksbijlagen’

OA Huwelijksarchieven Huwelijken per stad

Overlijdensregister en DTB boekenErgernissen!Genealogie woordenboek en softwareEmigraties

Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


Interessante artikelen

yory