Handleiding voor het vinden van huwelijksbijlagen

Speciaal voor het vinden van huwelijksbijlagen heb ik deze handleiding geschreven.

huwelijksbijlagen
Eigen foto huwelijkscertificaat, 12-4-2012

Ik zeg altijd ‘hou je stamboomonderzoek simpel‘, maar toch zijn er dingen die je moet weten over huwelijksbijlagen bij stamboomonderzoek.

Informatie uit een huwelijksakte halen is niet zo moeilijk. Althans, niet als je de pareltjes er weet uit te halen.

Maar de huwelijksbijlagen zijn pas echt de kersjes op de bruidstaart.

Want voordat een huwelijk gesloten kan worden, moeten er vele documenten ingeleverd worden. Dat was vroeger ook zo.

Uittreksels, dispensatie, overlijdensaktes van ouders, verklaringen van ontheffing; alle informatie moest gecontroleerd worden.

Huwelijksbijlagen zijn vooral interessant bij huwelijken van begin 19e eeuw, omdat die verwijzen naar documenten van vóór het bevolkingsregister (1811).

Wat zijn huwelijksbijlagen?

Huwelijksbijlagen zijn documenten die ruim van tevoren als bewijsstukken bij de gemeente ingeleverd moeten worden om te kunnen trouwen.

Ik schreef al eerder over de ‘pareltjes in een huwelijksakte’, maar in de huwelijksbijlagen kan je zomaar grote diamanten vinden.

De beste vriend zal waarschijnlijk de beste echtgenote krijgen, omdat een goed huwelijk op een talent voor vriendschap berust.’
– Friedrich Nietzsche, Duits dichter en filosoof (1844-1900)


Huwelijksbijlagen kunnen zijn:

  • aankondiging van ondertrouw
  • overzichtspagina met basisgegevens
  • uittreksel van doop-, geboorte- of overlijdensakte, maar als dit niet mogelijk was: een ‘akte van bekendheid’ waarin getuigen verklaren het paar en ouders te kennen*
  • dispensatie / ontheffing bij huwelijk tussen neef en nicht
  • vermelding van vermiste, onvindbare ouder/voogd
  • de bruidegom moest i.v.m. de dienstplicht een militiebewijs overleggen*
  • bij minderjarigheid: officiële toestemming van een ouder of voogd
  • ‘verklaring van onvermogen’ als het echtpaar de kosten van het huwelijk niet kon betalen*
  • document kantonrechter als een ouder geen toestemming geeft (minderjarige)
  • in de documenten vermelding van geloofsovertuigingen

*tegenwoordig niet meer van toepassing.

Hoe vind je de huwelijksbijlagen?

Als je zegt: ‘maar die huwelijksbijlagen zitten helemaal niet bij de huwelijksakte’, dan heb je helemaal gelijk! Maar waar vind je dan de huwelijksbijlagen? Allereerst moet je weten in welk register en welk folionummer de huwelijksakte heeft. Hoe vind je dit?

In dit voorbeeld gebruik ik de huwelijksbijlagen van mijn opa en oma Lippens, omdat die van mijn ouders nog niet openbaar zijn i.v.m. privacywetgeving.

  • Ga naar Open Archieven ‘Uitgebreid zoeken’ en vul beide achternamen in
  • Klik op de naam van de bruidegom, zie bij Bronvermeldingen: Amsterdam, 21 januari 1920, aktenummer Reg.2 fol. 26v

Register en Folionummer

Oké, nu hebben we het register en folionummer. En dan? Bij Open Archieven staat onderaan een lijst met verwijzingen naar FamilySearch. Kies het juiste register en blader door de pagina’s om het juiste folionummer te vinden.

Hou er wel rekening mee dat ieder archief zijn eigen manier van indelen heeft, doch is het register en folionummer altijd wel de basis.

Latere wijzigingen in aktes

Als er een onwettig kind werd geboren, werd op de geboorteakte alleen de achternaam van de moeder vermeld. Als de moeder daarna trouwde en haar partner wilde haar buitenechtelijke kind(eren) erkennen, dan gebeurde dit tijdens de huwelijksvoltrekking.

De naam van het kind kon dan veranderen in de naam van de stiefvader, wat op de geboorteakte werd vermeld. Ook als een persoon zelf zijn naam wilde wijzigen, werd dit op de geboorteakte vermeld.

Verloren gegane archieven met huwelijksbijlagen

Door een bombardement in de Tweede Wereldoorlog in Den Haag in 1945, zijn er van Den Haag en Leiden enkele van hun registers verloren gegaan, waaronder de huwelijksbijlagen vanaf 1843.

Ook in Noord Holland zijn er diverse archieven verloren gegaan, zie hier een compleet overzicht. En niet alleen archieven gingen verloren, ook complete dorpen zijn van de kaart verdwenen.

Huwelijksbijlagen als cadeautje

Als je interessante huwelijksbijlagen vindt, maak hier dan direct een bewijs van, zorg dat je deze goed ordent, archiveert en deelt met anderen. Het delen kan je ook doen tijdens een familiereünie waarbij je iedereen een kopie geeft van een bijzonder document.

Als je vragen hebt over bepaalde documenten, probeer dan een (groot)ouder of familielid te interviewen om antwoorden op je vragen te krijgen. Je kunt ook gebruik maken van deze vragenlijst.

OA Huwelijksarchieven Huwelijken per stad

Help mee met ontsluiten | Fout gezien? Meld het! | Verken de tijdbalk van je voorouders | Wie heeft er geroddeld?!
MS Word gebruiken?
Facebook groepen
Vind weeskinderen
Napoleon in Holland
Verjaardagen bijhouden
Foto’s inkleuren
Voorouders in NL Indië
Wat is een nooddoop?
Nijmeegse Vierdaagse
‘Handleiding voor het vinden van huwelijksbijlagen’
Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Ontvang de nieuwsbrief

Ontvang de nieuwsbrief

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist

Interessante artikelen

Aan de slag met zoeken

yory