De cholera epidemie in Amsterdam in 1832, 1848 en 1866

De overlevingskansen van onze voorouders tijdens de cholera epidemie in Amsterdam, waren zorgelijk laag.

cholera amsterdam
Het verschil tussen de arme wijken en grachtengordel. Bron: Stadsarchief Amsterdam.

In 1866 werd de balans opgemaakt van de slachtoffers: De arts Isaac Teixeira de Mattos telde maar liefst 1104 sterfgevallen in ruim 4 maanden. 

In kaart brengen

Om de cholera epidemie letterlijk in kaart te brengen, werd er een plattegrond ontworpen.

Hierop zijn de (destijds) 50 wijken in Amsterdam te zien, waarbij de slachtoffers in verhouding met de inwoners, per week worden getoond.

Op de deelafbeelding is goed te zien dat de wijken in de Jordaan (links) zwaar werden getroffen.

Maar de wijken aan de dure panden in de grachtengordel vielen veel minder slachtoffers.

Meerdere epidemieën

Amsterdam was al eerder door heftige cholera epidemieën getroffen, namelijk in

  • 1832-1833, met 1400 doden (landelijk 10.000)
  • in 1848, met 3000 doden (landelijk 22.000)
  • en in 1866.

Veel angst, weinig kans

De angst zat er goed in bij de bevolking. Vooral omdat de ziekte zich zo razendsnel verspreidde, waar niemand een verklaring voor had.

Bovendien wisten ze ook niet hoe ze het moesten behandelen. Patiënten hadden een overlevingskans van niet meer dan 50 procent.

Er kwamen wel quarantaine maatregelen, maar die werden niet echt nageleefd. De werkonderbreking in de havens duurde maar kort, want men wilde hoge prijzen en werkeloosheid voorkomen.

Toch gingen mensen hun huizen ontsmetten, warme(re) kleding dragen en werd geadviseerd om drukke plekken, zoals de kermis, te vermijden.

‘De beste dokter is hij die alle ziekten doorstaan heeft.’
– Plato

Samenhang sociale klasse

Pas in 1854 werd ontdekt dat besmet drinkwater de verspreider was van cholera. Hierna kwamen er maatregelen om de riolering te verbeteren. Daarbij werd er meer schoon drinkbaar beschikbaar via de duin waterleidingen.

Door die kennis waren er in 1866 relatief minder slachtoffers in Amsterdam, maar triest genoeg nog te veel. Daarbij bleek – mede dankzij de kaart – dat het sterftepercentage in de arme wijken zoals de Jordaan, maar liefst 33 procent hoger was dan bij de bewoners van de grachtengordel.

Wil jij meer weten over de cholera in de plaats van jouw voorouders? Zoek dan in hun online archief op ‘cholera’.

Lees ook:

Verloren en gevonden voorwerpen
Hilarische spotprenten
Op zoek naar relaties en huwelijk
Personeel gezocht
Verrijk je stamboom (1/3) (2/3) (3/3)
Het dagelijks nieuws
Pinterest gebruiken is slim
Over Yolanda Lippens
Mijnheer de Redacteur!
amsterdam-cholera overlevingskansen
Bron: Stadsarchief Amsterdam

Bron: Ons Amsterdam

Documenten archiverenFamilieverhaal schrijvenOude beroepenOnwettige kinderenGratis checklist

‘De cholera epidemie in Amsterdam in de 19e eeuw’

Cholera in Amsterdam Cholera in Friesland Cholera in Brabant Cholera in Rotterdam Cholera in Zeeland
Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


Interessante artikelen

yory