De kruiwagenstraf voor het stelen van een onderbroek

Vroeger waren de straffen behoorlijk zwaar voor klein vergrijpen, zoals de kruiwagenstraf voor het stelen van een onderbroek.

Veroordeeld tot de kruiwagenstraf voor een onderbroek
Bron: orengrad.ru, de kruiwagenstraf wordt toegepast

Op 5 juli 1853 verbond ene Albert de Mos (18 jaar oud, ‘s Gravenhage) zich als Marinier 3e Klasse voor 6 jaar bij het Corps Mariniers. Hiervoor ontving hij handgeld van vijfentwintig Gulden. Maar vierenhalf jaar later gaat het volledig mis.

De aanklacht

Onderbroek gestolen

Aanklacht in de zaak van Albert de Mos, Marinier in de 2e Compagnie van het Corps Mariniers. Extract uit het Register der Resolutiën van het Hoog Militaire Gerechtshof, Vrijdag den 5e Februari 1858:

Overwegende dat de beklaagde voldoende is bevestigd, dat hij gelegerd zijnde te Willemsoord aan ’t Nieuwe Diep (Den Helder), zich op de zeventiende januari van dit jaar woonachtig in het Haags Kwartier van het Corps zich op ene arglistige wijze heeft meester gemaakt van een onderbroek, behorende tot de militaire goederen van de marinier Ludwig Friedrich Kolbe; de uitrusting de Kazerne heeft uitgedragen en ten zijne behoeve heeft verkocht.

De uitspraak

Straf tot de kruiwagen

Veroordeeld tot de kruiwagenstraf voor een onderbroek

Nadat de beklaagde heeft bekend, wordt de volgende uitspraak gedaan door het Gerechtshof:

Verklaart den beklaagde schuldig aan het bestelen van een Kameraad in het Slaapkwartier van het Corps;
Verklaart den beklaagde vervallen van den militairen stand en veroordeelt hem tot de straf van de kruiwagen gedurende de tijd van drie jaren;
Veroordeelt de beklaagde uiteindelijk in de kosten en misen van Justitie, alsmede in de proceskosten van de Krijgsraad.

Aldus gevonnist door de Krijgsraad van Noord-Holland, te Haarlem, den tweeden Februari 1800 achten vijftig.

Albert wordt na de uitspraak in februari 1858 te werk gesteld in het militair detentiecentrum te Oegstgeest. Hij moet daar dan als 22-jarige de 3 jaar dwangarbeid verrichten. Hij komt echter te overlijden op 25-01-1861 te Oegstgeest (oud 25 jaar, twee weken voordat zijn straf erop zit).

Onduidelijkheden

Ad. 1) Onderbroekenlol. Het blijft onduidelijk, waarom hij een onderbroek heeft gestolen en verkocht. Mogelijk zat hij in geldnood, maar diefstal van een kameraad werd in de 19e eeuw zeer zwaar bestraft, zoals blijkt.

Ad. 2) Vervallen militaire stand. Een zware straf, mogelijk een schande in zijn familie, welke eerst tegen hem als marinier hadden opgekeken. Ook de bonus aan het eind van die 6 jaar verbintenis, vaak meer dan een jaarsalaris, zou hij niet meer ontvangen.

Ad. 3) De kruiwagenstraf. De straf met een kogel aan het been van een gevangene werd in de 19e eeuw, afhankelijk van de te verrichten werkzaamheden, vaak vervangen door “de straf met de kruiwagen”, toch ook om ontsnapping tegen te gaan.

Ad. 4) Overlijden kort voordat zijn straf van 3 jaar erop zat. Het zou speculeren zijn, zolang zijn doodsoorzaak (nog) niet bekend is. Albert was bij zijn overlijden ongehuwd.

Wordt mogelijk vervolgd.

Veroordeeld tot de kruiwagenstraf voor een onderbroek
Het vonnis van Albert de Mos die werd veroordeeld tot de kruiwagenstraf.
Archiefstukken vinden | Door het ijs gezakt | Een opmerkelijke familie | Vaak verhuizen was normaal | Genealogie Online
Deel dit artikel op

Ga naar de auteurspagina

Ontvang de nieuwsbrief

Ontvang de nieuwsbrief

Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist

Interessante artikelen

Aan de slag met zoeken

yory
Deel dit artikel op