Volg Yory op Facebook Twitter Pinterest YouTube LinkedIn

Missie | Team Yory | Contact | Nieuwsbrief

Nederlands NL English EN Français FR Deutsch DE Bahasa Indonesia ID

Het verhaal van Louisa de Rochemont, een schandaal?

In 2020 kreeg ik een aanvraag van een achterkleindochter van Louisa de Rochemont.

Zij vertelde per mail dat er vragen waren rondom de afkomst van haar overgrootmoeder. Het volgende stond in de mail:

Het verhaal van Louisa de Rochemont, een schandaal?
Bron: Privécollectie M. van Rooijen – Louisa de Rochemont (1870-1900)

“Zij heet Louise/Louisa de Rochemont. Ik weet dat zij tapster was in Naarden, en dat zij op 15 mei 1870 getrouwd is te Naarden met mijn overgrootvader Dirk van Rooijen, die logementhouder was. Het kan zijn dat Louisa de Rochemont geboren is in Soerabaja. Ik heb een fotootje van haar en als ik dat vergroot heeft zij misschien wel wat Indische trekken.”

Louisa kwam op de registraties in haar jeugd voor als Louisa, als volwassene afwisselend als Louisa en Louise. In dit artikel houd ik de spelling Louisa aan.

Bijzondere foto

De foto van Louisa die werd meegestuurd gaf voor mij weinig twijfel. Louisa had inderdaad een indo uiterlijk naar mijns inziens. De zwart-wit foto heb ik via MyHeritage in laten kleuren. Er verscheen een lichte teint op haar huid. De foto dateerde van omstreeks 1870–1900. Louisa kreeg een gezicht en mijn interesse in haar groeide.

Een meisje uit Nederlands-Indië

Louise de Rochemont
Louise de Rochemont (klik om te vergroten)

Mijn zoektocht naar Louisa ging van start. Ik trof haar al snel in de bevolkingsregisters aan. Hier was direct wat opvallends te zien. Haar geboortejaar en -datum kwam niet overeen op de verschillende registraties, echter, moest zij wel rondom 1838 of 1839 zijn geboren. Er stond tevens bij dat zij geboren was te Soerabaja, Nederlands-Indië. Hiermee was de eerste vraag alvast beantwoord.

Louisa is ongeveer 7 jaar oud als zij voor het allereerst voorkomt in de Nederlandse registers. Zij woonde op dat moment in bij Anna Louisa Berkelaar, die beschreven stond als “Juffrouw van gezelschap”. De term deed mij in eerste instantie denken aan een heel ander beroep dan het daadwerkelijk was.

Een juffrouw van gezelschap bleek namelijk een 19de-eeuwse benaming te zijn voor gouvernante. Een gouvernante is een inwonende dienstbode die belast is met de zorg van de kinderen, maar ook extra taken kreeg als het geven van onderwijs in andere talen, en het aanleren van etiquette. Gouvernantes kwamen enkel voor bij rijke en welgestelde families.

De gouvernante

Louisa de Rochemont, gouvernante
Bron: Wikimedia, De Gouvernante

Mijn interesse ging uit naar Anna Louisa Berkelaar. Waarom woonde kleine Louisa bij haar? Wat was hun connectie?

Na een lange tijd zoeken, werd de mogelijke connectie terug gevonden in een registratie. In de betreffende notariële registratie bleek dat Anna Louisa Berkelaar voorkwam in de nalatenschap van ene Willem Petrus Johannes Louis de Rochemont.

Anna Louisa Berkelaar had “zegels” van Dhr. De Rochemont in bezit, en was daarmee “bewaarster” van zijn nalatenschap. Na zijn overlijden in 1847 claimde zij delen van de inboedel, en 7 jaar salaris op. Dit was opvallend, gezien Louisa toen ongeveer 9 of 10 jaar oud was.

Tussen de pagina’s met al het bezit zocht ik naar meubels die konden indiceren dat er een klein meisje had gewoond, maar aan de hand van genoemde meubels zou dat al gauw een aanname worden. Het grote huis had nu eenmaal meerdere slaapkamers. En bovendien kwam Louisa niet voor in de bevolkingsregisters als inwonend bij Dhr. de Rochemont.

En er was nog iets heel vreemds gaande

In de memories van successie stond dat Dhr. de Rochemont “in armoedige omstandigheden” was overleden, en “geen roerende of onroerende goederen achterliet”. Heel dubieus, gezien op de registratie van nalatenschap er een scala aan geldbedragen, meubels en andere inboedel werd genoemd. Was Anna Louisa Berkelaar er met de complete erfenis vandoor gegaan?

Anna Louisa Berkelaar was in de periode dat Louisa geboren werd, tot aan 1838 de gouvernante bij het gezin van Gerrit Jan van Embden. De heer van Embden was de burgemeester van Didam. Ze was dus actief in wat hogere kringen. In 1838 vertrekt zij naar Dordrecht. Het is goed mogelijk dat zij na 1838 de gouvernante van Louisa werd.

Anna Louisa Berkelaar verdwijnt namelijk uit de Nederlandse archieven tussen 1838 en 1847, het is om die reden ook nog een denkbaar scenario dat zij naar Nederlands-Indië is afgereisd.

Willem Petrus Johannes Louis de Rochemont

Willem Petrus Johannes Louis de Rochemont, zo bleek al snel, had zelf geen kinderen. Hij was ook nooit op Nederlands-Indië geweest. Hij was pas op latere leeftijd gehuwd met de weduwe Anna Catharina Sophia Onken, die psychische problemen had. Om die reden had zij geen inspraak over de nalatenschap. Zij was opgenomen in het krankzinnigengesticht ten tijde van zijn overlijden. Als ook zij overlijdt in 1848 wordt er een oproep gedaan voor nabestaanden, die “alhier niet bekend zijn”.

Waarom zou Willem Petrus Johannes Louis de Rochemont de gouvernante van Louisa betalen? En waarom was zij “bewaarster” van zijn nalatenschap?

Ook omdat het zeker was, dat hij niet de vader van Louisa kon zijn. Er zou dan ergens in zijn familie een connectie moeten zijn. Dhr. de Rochemont kwam zelf uit een gezin van 6 kinderen, waarvan 2 broers op Nederlands-Indië verbleven in de periode dat Louisa verwekt zou moeten zijn. Over één van deze broers later meer. Als genealoog werd ik wel erg enthousiast, want Dhr. de Rochemont kwam uit een zeer welgestelde familie.

De jeugd van Louisa

We weten van Louisa dat ze is geboren op Nederlands-Indië. Hoe oud zij was toen zij naar Nederland kwam is onbekend, maar in elk geval voor haar 7de levensjaar. De familie wist ook niet of zij ooit herinneringen had gedeeld over Nederlands-Indië. De gouvernante Anna Louisa Berkelaar woonde destijds samen met Johan Bergmann in Meppel, zij waren in 1848 nog niet gehuwd als Louisa bij hen inwoont.

Als Louisa 13 jaar oud is, wordt Anna Louisa Berkelaar opgenomen in het krankzinnigengesticht te Zutphen. Voor een jong meisje zal dat best indrukwekkend zijn geweest. Zij blijft, geheel alleen, bij Johan wonen. In 1853 keert Anna Louisa Berkelaar terug uit het gesticht. Zij en Johan trouwen op 20 april 1853 en vertrekken naar Hengelo met Louisa, die dan 14 jaar oud is.

Anna Louisa Berkelaar bevalt daar van een zoon die tevens de naam Johan krijgt. Zou Louisa hem als een soort stiefbroertje beschouwd hebben? Als ergens tussen de periode 1854 – 1863 Anna Louisa Berkelaar weer is opgenomen in het krankzinnigengesticht wordt haar jonge zoontje tijdelijk ondergebracht in Ruinen te Drenthe. Louisa blijft wederom achter bij Johan Bergmann. In 1858 keert Anna Louisa Berkelaar weer terug en verhuist het gezin naar Goor. Louisa is dan 18 jaar oud.

Dienstbode

Op 10 oktober 1863 overlijd Anna Louisa Berkelaar. Louisa, dan 23 jaar oud, vertrekt direct na haar overlijden uit het huis. Vermoedelijk ging nu het geld uit de nalatenschap van Dhr. de Rochemont, als er nog wat van over was, naar Johan Bergmann. Louisa gaat aan de slag als dienstbode bij Gerhardus Cornelis Fabius, die werkzaam was geweest als sergeant, tweede luitenant en kapitein te Nederlands-Indië van 1839 tot 1852.

De heer Fabius was in de periode 1863 – 1887 burgemeester van Naarden en Muiden. Louisa verhuisd met dit gezin mee naar verschillende adressen. Ik vroeg mij af of de heer Fabius zou hebben geweten wie haar biologische vader was en haar onder zijn hoede had genomen. Of was het via de connecties van Anna Louisa Berkelaar dat ze in zulke kringen te werk kon gaan? Louisa verbleef in grote en chic ogende woningen, waar vermoedelijk ook de foto van haar is gemaakt. Tijdens haar dienst, ergens tussen 1863 en 1870 ontmoet Louisa haar toekomstige man Dirk van Rooijen.

Huwelijk

Louisa en Dirk van Rooijen waren beiden arm. Dit werd duidelijk omdat zij een armoede verklaring moesten inleveren om te kunnen trouwen. Dirk van Rooijen was een zoon van een ongehuwde en alleenstaande vrouw, een zogeheten bastaard. Hij werkte in 1870 als schoenmaker, werd in 1877 veldwachter, en was daarna logementhouder te Naarden.

Samen krijgen zij tijdens hun huwelijk 9 kinderen, waarvan er 6 zeer jong overlijden. Wat een verdriet zal Louisa hebben gekend daardoor. Dirk overlijd in 1901. De drie nog in levende kinderen zijn dan al volwassen. Louisa is na zijn overlijden gaan werken als tapster. Vrij uitzonderlijk, een alleenstaande vrouw die als tapster werkt!

Ontbrekende gegevens

Wat het verhaal van Louisa zo mysterieus maakt, is dat er gegevens lijken te ontbreken. Haar geboorte is bijvoorbeeld nooit aangekondigd in de Nederlands-Indische Almanakken1 Tijdens haar huwelijk wordt er beschreven dat haar ouders haar onbekend zijn. En haar registratie van overlijden heb ik, vreemd genoeg, niet kunnen vinden. Ook het hele verhaal rondom de nalatenschap van de heer de Rochemont is een vreemd gebeuren.

Familie de Rochemont

Bron CBG, familie de Rochemont, Louisa
Bron: CBG Familiewapens, familie Rochemont

Ik besloot mij te verdiepen in de familie de Rochemont om de mogelijke vader te traceren, en het verhaal van Louisa duidelijker te krijgen. Hierbij kreeg ik hulp van een genealoog op het nationaal archief te Den Haag.

We hadden veel mailcontact over Louisa, en er werd ook flink wat gespeculeerd. De familie was zeer gemakkelijk te vinden. Het bleek, zoals ik eerder benoemde, een zeer welgestelde familie te betreffen waar ook boekwerken over waren geschreven.

De stamvader was baron van Rochemont en bovendien chief van de Franse koning. Uiteraard was er ook een familiewapen aanwezig. De familie had vele noemenswaardige personen in de stamboom. Vele militairen, hoogstaande mannen, maar ook geestelijken. Louisa echter, kwam nergens voor.  

De potentiële vaders

Na grondig en intensief onderzoek van mijn collega-genealoog en mijzelf, bleven er nog maar twee potentiële vaders over. Alleenstaande moeders waren uitgesloten, geen van de vrouwen binnen de genealogie kwam in aanmerking.

  • De eerste mogelijke vader was de broer van Willem Petrus Johannes Louis de Rochemont: Daniël Louis de Rochemont.
  • De tweede betrof zijn verre achterneef: Arend Hendrik de Rochemont.

Vele personen uit de genealogie de Rochemont verbleven op Nederlands-Indië en Curaçao. Het was een flink uitzoekwerk om de mogelijke vaders te vinden.

Daniël Louis de Rochemont

  • Daniël verbleef op Nederlands-Indië als een majoor / kapitein met een behoorlijke militaire loopbaan.
  • Zijn vrouw (die overigens ook Louisa heette) was zwanger van hun zesde kind in 1836/1837.
  • Als Daniël de vader is van Louisa, dan moet zij tussen december 1836 en maart 1837 verwekt zijn.
  • Daniel vertrok namelijk in april 1837 per schip naar Nederland, en is onderweg om het leven gekomen.
  • Zijn vrouw komt als weduwe aan in Nederland en kondigt in de krant zijn overlijden aan.

Louisa wist zelf ook niet hoe oud zij was, en zoals ik eerder benoemde, wisselen de datums in de bevolking registers. Op de akte van het huwelijk staat beschreven dat het haar onbekend is op welke datum zij geboren is. Het kan dus goed zijn dat ze een jaar ouder was dan werd aangenomen. Indonesische kinderen zijn nu eenmaal ook kleiner van postuur dan westerse kinderen.

Arend Hendrik de Rochemont

  • Arend Hendrik de Rochemont werd geboren in 1811 op Curaçao.
  • Hij was een verre achterneef van Willem Petrus Johannes Louis de Rochemont. Arend werd “de Rochemont Muller” genoemd.
  • Zijn moeder was een “de Rochemont” en zijn vader een “Muller”.
  • Zijn grootvader Arend Hendrik de Rochemont bezat een plantage (plantage St. Kruis) en hield meer dan 200 slaven.
  • Grootvader was betrokken bij de familie in Nederland, in 1784 is hij getuige bij de doop van de oudste broer van Willem Petrus Johannes Louis de Rochemont.
  • In hoeverre zijn nazaten ook nog contact hadden met de familie alhier is niet bekend, maar zeker niet uitgesloten.
  • Arend verbleef in periode 1837-1838 ook op Nederlands-Indië, precies in de periode dat Louisa ongeveer wordt verwekt.
  • Hij huwde in 1848 op Nederlands-Indië en overleed daar ook.

Een verborgen schandaal?

Louisa komt niet voor in de genealogieën van familie de Rochemont. Zij werd opgevoed door een gouvernante die daar veel geld voor heeft gekregen. Ze werd niet in de almanakken vermeld. Ook wist zij niet de namen van haar ouders te noemen of haar eigen geboortedatum. Zij is echter wel erkent door een “de Rochemont”. Dit alles doet sterk vermoeden dat de familie haar bestaan liever niet bekend maakte.

Dat van de twee potentiële vaders de één gehuwd was en de ander ongehuwd ten tijde van haar verwekking maakt dat haar verhaal naar een schandaal neigt. Na een lange zoektocht moest ik mij erbij neerleggen dat we het echte verhaal mogelijk nooit zullen achterhalen.

Het was echt jammer, we waren zo dichtbij gekomen. Helaas worden sommige dingen alsnog niet bekend na een intensief genealogisch onderzoek.

Mocht er een lezer de neiging voelen om deze zaak nogmaals te onderzoeken, hoor ik zeer graag terug of er nieuwe resultaten zijn gevonden!

Tot slot

Louisa de Rochemont had een bijzonder leven. Als jong meisje, zonder een familie terecht te komen in Nederland, zal heus niet altijd makkelijk zijn geweest! Dat haar gouvernante psychische problemen had, heeft mogelijk ook zijn sporen nagelaten. Als dienstbode werken bij rijke mensen, maar zelf geen rijkdom kennen.

Om dan vervolgens ook nog 6 jonge kinderen te moeten begraven is immens triest. Haar verhaal raakte mij en heeft mij lang bezig gehouden. Louisa is een vrouw die in haar tijd niet het respect zal hebben gekregen dat ze verdiende. In mijn ogen is zij een vrouw die respect en erkenning verdiende van een familie. Die krijgt ze gelukkig wel van haar nageslacht! Dat haar verhaal duidelijk(er) was geworden bleek gewaardeerd bij de nazaten.

Zo begreep ik dat er een thuis-patisserie is geopend die haar naam draagt. Er is tevens een koffie likeur onder de naam “Louise de Rochemont” op de markt verschenen bij Onze Wijnen te Hilversum. Zelf heb ik ook een exemplaar ontvangen, dat is nog eens een leuk aandenken voor mij als genealoog!

Onlangs kreeg ik een nieuw verzoek van een “de Rochemont” telg. Of deze door wilt gaan naar onderzoek is nog de vraag, maar ik kijk er alvast naar uit!  

Bronnen

IGV Google Books Rochemont Nationaal Archief Gooise Meren Almanak Nl Indië 1815-1942 CBG Familiewapens

Zaten jouw voorouders in het NL leger?
De verklaring van jouw achternaam
Stam jij ook af van Karel de Grote?
Extra info in een familiebijbel
Referenties
  1. De almanakken waren boekjes die jaarlijks vanuit Nederlands-Indië naar Nederland verstuurd werden met o.a. daarin de namen van alle Europese inwoners. Maar ook de geboortes, huwelijken en overlijdens van dat jaar. Almanakken zijn per USB te bestellen bij de IGV.  ↩
Ontvang de nieuwsbrief

Ontvang de nieuwsbrief


Ieder kwartaal
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Wil je ook de nieuwsbrief?


Zo gebruik je de akte checklist
rosita-olivier3.jpeg

Mijn naam is Rosita Olivier, geboren in 1989 te Nieuw-Lekkerland. ZZP’er van RoosGenealogie. Vanaf 2002 houd ik mij al bezig met stamboom onderzoek. Opgegroeid met het internet ben ik zeer ervaren met digitaal onderzoek binnen de genealogie. Naast het onderzoeken van stambomen heb ik ruim 15 jaar gewerkt binnen de zorg.
De combinatie van mijn interesses in stamboom onderzoek, psychologie, geschiedenis, pedagogiek en maatschappelijke ontwikkelingen maken dat ik vanuit andere perspectieven dan enkel ruwe data kijk naar een familie geschiedenis.

Heeft u vragen aan mij over een bepaald artikel, wensen om je eigen achternaam, stamreeks en/of stamboom te laten onderzoeken of een andere vraag, neem dan contact op via onderstaande kanalen.

Zoek je voorouders op Open Archieven

Zoek je voorouders op MyHeritage

NL_FTFCbanners_480320_01.png

Lees ook...