Was mijn moeder familie van Johann Sebastian Bach?
Mijn moeder Leny Endeman zei vroeger vaak met trots dat ze familie was van Johann Sebastian Bach, de beroemde Duitse componist en musicus die leefde van 1685 tot 1750. Dit bleek niet zozeer uit muziekale talenten van haar familie, maar was gebaseerd op de achternaam van haar overgrootmoeder Ida Dorothea Bach (1840-1897).
Haar in Oldenzaal wonende grootvader was Johan Endeman die in 1894 trouwde met de Duitse Johanne Amalie Stülen, geboren in Neuenhaus, net over de grens ten noorden van Oldenzaal, zie haar Duitse afkomst in de afbeelding hieronder.
De relatie van mijn moeder met de achternaam Bach
Hoe die familierelatie met haar Bach voorouders precies liep was vroeger niet bekend en is pas later gevonden door genealogisch onderzoek. Moeder’s betovergrootouders Georg Daniel Bach en Sophie Friederike Dorothee Schaeffer kwamen oorspronkelijk uit Aschersleben gelegen in Saksen-Anhalt.
Zij verhuisden na de geboortes van hun dochters – na 1841 – naar Neuenhaus, waar zij zijn overleden. Georg Bach was Schleusenmeister (sluiswachter) en werd ook Bäcker en Gastwirt (bakker en herbergier) genoemd.
De reden van hun verhuizing naar het westen zal wel altijd verborgen blijven, maar het was wel een ongebruikelijke reis van ruim 400 km, die toendertijd wel lang geduurd zal hebben. Zie de kaart van Duitsland.
Van Aschersleben naar Neuenhaus
Aschersleben was vroeger een Hanze-stad vanwege de nabijgelegen oogst en handel in hop, een ingrediënt bij het brouwen van bier. Het maakte na 1815 deel uit van de Pruisische Provincie Saksen en ligt bij de samenstroming van twee riviertjes, de Eine en Wipper, die later in de Elbe stromen. Wellicht was Georg Bach hier werkzaam als sluiswachter om het transport per boot van hop van dienst te zijn.
Via FamilySearch zijn later de naam van zijn ouders opgedoken: Johann Andreas Bach en Anna Elisabeth Schülze, waarover mij verder niets bekend is. Met hen loopt dit genealogische spoor vooralsnog dood.
De familie van Johann Sebastian Bach daarentegen is uitermate goed gedocumenteerd en overal op het internet te vinden. Kennelijk heeft hijzelf al in 1635 een stamboom op papier gezet, die door zijn zoon Carl Pilipp Emanuel Bach later werd voortgezet.
Zo zien we een fraaie stamboom van de muzikale familie Bach met componisten, organisten, violisten en muzikanten (zie rechtsboven).
Stamboom met niet-muzikale Bach familieleden
Een zeer uitgebreide stamboom met ook andere niet-muzikale familieleden vermeld mannelijke Bach nakomelingen tot in de huidige tijd. Hierin staan ook voornamen zoals Sophie, Friederike, Johann en Andreas die ook te vinden zijn bij mijn moeders Bach voorouders, maar dit waren zeker wel veelvoorkomende voornamen in Duitsland (zie onder).
Er zal dus waarschijnlijk ergens wel een aanknopingspunt kunnen zijn tussen die muzikale Bach familie en mijn moeders Duitse voorouders. Het feit dat het dorp Aschersleben niet ver ligt van steden zoals Leipzig en Erfurt (waar velen uit de Bach familie woonden) maakt deze mogelijkheid wel aannemelijker.
Lees ook
Was mijn moeder familie van Johann Sebastian Bach?
Zoek op Yory.nl