Toelatingen tot begraven onthullen waar je Belgische voorouders liggen

Toelatingen tot begraven onthullen waar je Belgische voorouders begraven liggen

Waarschijnlijk heb je er nog nooit van gehoord: een toelating tot begraven. Deze documenten moesten door de ambtenaar van de burgerlijke stand worden opgesteld, om toestemming te geven voor het begraven van iemands stoffelijk overschot, nadat deze persoon was overleden. Aan de hand van deze toelatingen kan je overigens ook achterhalen waar iemand begraven ligt.

Ontstaansgeschiedenis

Vanaf de invoering van de burgerlijke stand in 1796 werd na het overlijden van iemand een overlijdensakte opgemaakt. In 1804 werd daar met de invoering van de Code Civil (Burgerlijk Wetboek) nog een verplichting aan toegevoegd. Op grond van artikel 77, eerste lid, kon de begrafenis van een overledene niet eerder plaatsvinden, dan nadat door de ambtenaar van de burgerlijke stand een toelating tot begraven was afgegeven.

In 1851 veranderde dit systeem gedeeltelijk. Voortaan moest na iemands overlijden niet alleen de overheid een overlijdensakte opmaken, maar moest ook een geneesheer de oorzaak van overlijden vaststellen. Deze werd op een aangifteformulier van overlijden werd genoteerd. Betrof het een niet-natuurlijke doodsoorzaak, dan moest ook nog een gerechtelijk onderzoek plaatsvinden.

Lees ook

Doodsoorzaken achterhalen in Nederland en België (19e en 20e eeuw)

Zodra de geneesheer de doodsoorzaak had vastgesteld en het aangifteformulier aan de ambtenaar van de burgerlijke stand had gezonden, of als de procureur des Konings het lichaam had vrijgegeven, indien het een niet-natuurlijke doodsoorzaak betrof, kon de ambtenaar van de burgerlijke stand een toelating tot begraven afgeven. Daarna kon de begrafenis kon plaatsvinden.

Wat vind ik in zo’n toelating en waar vind ik deze?

De informatie die je in elk geval op een toelating tot begraven vindt, bestaat uit de naam van de overledene, de datum en plaats van overlijden, de datum en plaats van de begrafenis en de datum en plaats waar(op) de toelating tot begraven is afgegeven. Afhankelijk van de (grootte van een) stad of gemeente wordt ook wel eens de specifieke begraafplaats en de locatie of het nummer van het graf aangeduid.

Deze informatie is vooral handig om de juiste begraafplaats te vinden in grotere steden met meerdere begraafplaatsen. Verder wordt ook regelmatig het tijdstip van de begrafenis vermeld. Deze informatie, samen met de locatie of het nummer van het graf, is niet altijd in een begraafakte van een parochie opgenomen.

De toelatingen tot begraven zijn te vinden in de inventarissen op het Modern Archief van een stad of gemeente. Dit is meestal onder de rubriek ‘Burgerlijke stand en bevolking’ of ‘Gezondheid(swezen)’. Deze inventarissen vind je bij de verschillende stads-, gemeente- en Rijksarchieven.

Onderzoekstips

De toelatingen tot begraven zijn lang niet in alle steden en gemeenten bewaard gebleven. Ze zijn vaak ook slechts gefragmenteerd, dus voor een zekere beperkte periode, aanwezig. Bovendien werden meerdere benamingen gebruikt voor de toelatingen tot begraven, ze zijn bijvoorbeeld ook te vinden onder de naam ‘Verloven tot begraven’. Daarnaast wisselt de informatie op een toelating tot begraven per stad en gemeente.

Zijn er van een bepaalde stad of gemeente geen toelatingen tot begraven (voor een specifieke periode) meer bewaard gebleven, dan kan je bepaalde informatie soms wél terugvinden in begraafplaatsregisters of registers van begravingen van een stad of gemeente of in een begraafakte van een parochie.

Bronnen voor onderzoek

Meer lezen of zien?

Toelatingen tot begraven onthullen waar je Belgische voorouders begraven liggen