Verborgen Verleden – Dione de Graaff

Presentatrice Dione de Graaff gaat in een aflevering van Verborgen Verleden (2023) op zoek naar haar voorouders en familiegeschiedenis.

Tijdens deze indrukwekkende reis ontmoet zij voorouders die varieerden van straatarme arbeiders in Utrechtse sloppenwijken tot invloedrijke patriotten op Terschelling en welgestelde wandtapijthandelaars in Vlaanderen. Het blijkt dat haar stamboom vol zit met opmerkelijke verhalen waarin moedige keuzes en een sterke eigenzinnigheid de rode draad vormen.

Omdat haar vader na zijn overlijden zijn as in het graf van zijn lievelingsoma Maria Elisabeth Nicola wilde laten bijzetten, riep bij Dione de wens op om meer over deze vrouw te weten te komen. Ook wil ze meer weten over haar oudvader Cornelis Nicola, die in 1825 in Utrecht werd geboren. Wat was zijn achtergrond, en is er meer te informatie te vinden over zijn gezin?

Andere voorouders die in de aflevering worden genoemd:

• Overgrootouders (3e generatie): Jan Christiaan de Graaff x Maria Elisabeth Nicola, en Johannes Zunderdorp (Terschelling) x Henrica Petronella Jacoba Kila.
• Betovergrootouders (4e generatie): Bastiaan Nicola x Johanna Derksen. en Cornelis Zunderdorp x Antje Brandenburg.
• Oudouders (5e generatie): Cornelis Nicola x Adriana Kranendonk. en Johannes Brandenburg x Maartje Molenaar.
• Oudgrootouders (6e generatie): Cornelis Nicola x Elisabeth Corveze, en Bastiaan Kranendonk x Wiebrig Brandsma. en Pieter Brandenburg x Christina Doeksen.
• Oudovergrootouders (7e generatie): Adrianus Kranendonk x Adriana Roos, en Gerbrand Schelten Brandsma x IJke Jochems Stellinga. en Johannes Brandenburg (1765-1825) x Aaltje Klaasdr Schaap (-1799).
• Oudbetovergrootouders (8e generatie): Pieter Johannes Brandenburg x Maria Domna.
• Stamouders (9e generatie): Henricus Domna (predikant) x Elisabeth van Dessel.
• Stamgrootouders (10e generatie): Tjallingius Domna (predikant) x Philippina van Coppenolle.
• Stamovergrootouders (11e generatie): Henricus Tjalling Domna (predikant) x Aukjen Gerlsma, en Lucas van Coppenolle (Oudenaarde, BE) x Margreta Purmerend.
• Stambetovergrootouders (12e generatie): Daniel van Coppenolle x Catharina van Coppenolle.
• Stamoudouders (13e generatie): Pieter van Coppenolle.
• Stamoudgrootouders (14e generatie): Martin van Coppenolle.

Lees ook

Overzicht van alle generaties van je voorouders (tot het jaar 0)

Ans Zunderdorp, de doorzetster met een missie

De grootmoeder van Dione, Ans Zunderdorp, ondernam tijdens de ijskoude hongerwinter van 1944-1945 een zware fietstocht van Den Haag naar Steenwijk (Overijssel) om aan voedsel te komen. Ondank shet zien van uitgeputte en stervende mensen onderweg, bleef zij vastberaden om het eten veilig thuis te krijgen. Haar scherpe observatievermogen en grote taalgevoel bleken later uit het gedetailleerde verslag dat zij van deze overlevingstocht schreef, waarin zij haar ervaringen nauwkeurig voor het nageslacht vastlegde.

Cornelis Nicola, de overlever

Dione’s oudvader, Cornelis Nicola, werd in 1825 geboren in de Vissensteeg, destijds de allerarmste en meest vervuilde achterbuurt van Utrecht. Als opperman in de bouw leefde hij in diepe armoede. Echter maakte hij een ingrijpende keuze om zijn stad te verlaten voor een nieuw bestaan in de Kolonie van Weldadigheid in Willemsoord. Met deze verhuizing naar het platteland probeerde hij onder strikte regels een beter leven voor zijn gezin op te bouwen en de uitzichtloze stedelijke ellende achter zich te laten.

Johannes Brandenburg, de patriotische rebel

Johannes Brandenburg, de oudovergrootvader van Dione, blijkt een sleutelfiguur op Terschelling te zijn geweest tijdens de grote politieke omwentelingen aan het eind van de 18e eeuw. Als lid van het comité revolutionair zette hij zich vol overgave in voor de patriotte idealen van vrijheid, gelijkheid en broederschap. Zijn onwrikbare houding maakte hem echter zeer impopulair bij de Oranjegezinde eilandbewoners. Hij werd met stenen bekogeld en in felle spotliederen uitgescholden voor een “godverdoemde Jacobijnse schurk”.

Tjallingius Domna, de predikant met kromme benen

Haar stamgrootvader Tjallingius Domna was aan het begin van de 18e eeuw werkzaam als predikant in het Friese Workum en Dronrijp. Hij stond bekend als een hartstochtelijke bibliofiel die een indrukwekkende privébibliotheek bezat die zelfs de aandacht trok van internationale reizigers. Hoewel hij in historische verslagen werd omschreven als een “onaantrekkelijke man met opvallend kromme benen”, dwong zijn passie voor boeken en schrijven groot respect af. Waarschijnlijk komt de liefde voor taal in de familie bij hem vandaan.

Daniel van Koppenolle, de vermogende koopman

Daniel van Koppenolle is Dione’s stambetovergrootvader. Hij woonde in het Vlaamse Oudenaarde, waar hij in de 17e eeuw een florerende internationale handel in kostbare wandtapijten dreef. Hij was een succesvolle ondernemer die zonder schulden een aanzienlijk fortuin opbouwde. Dit stelde hem in staat om zijn kinderen een kapitaal ter waarde van een woonhuis na te laten. Zijn zakelijke succes bood zijn nakomelingen de financiële middelen om later de overstap naar Amsterdam te maken.

Ook haar overleden vader Jan was tijdens de hele reis in haar gedachten, in het bijzonder toen zij het graf bezocht van zijn lievelingsoma Maria Elizabeth Nicola.

Wat heeft haar het meest verrast?

Wat voor haar een grote verrassing bleek, was dat haar liefde voor taal en schrijven diep geworteld bleek te zijn in haar voorgeslacht. Ze vond het daarom een bijzondere ontdekking dat haar voorvader Henricus Domna en zijn zoon Tjallingius al in de 18e eeuw bekendstonden om hun schrijven van vrome boeken.

Een andere grote verbazing was de aanwezigheid van maar liefst 11 directe voorouders in de Koloniën van Weldadigheid, wat haar een sterk gevoel van verbondenheid gaf met deze arbeidersfamilie.

Tot slot was de ontdekking van de succesvolle handel in wandtapijten door haar voorvader Daniel van Koppenolle een verrassende wending.

Hoe kijkt Dione nu naar haar familiegeschiedenis?

Vóór haar zoektocht beschouwde Dione haar familie als een heel klein en overzichtelijk gezin. Ze nam haar familiegeschiedenis altijd een beetje voor lief, en ging ervan uit dat er weinig te ontdekken viel. Na afloop van de zoektocht is haar perspectief compleet veranderd. Ze kijkt nu met een gevoel van trots en verbondenheid naar haar verleden.

Ze ervaart haar familie niet langer als klein, maar als iets heel groots, waarbij ze zich verbonden voelt met vele generaties voorouders. Het grootste verschil is de bevestiging dat haar liefde voor taal en schrijven inderdaad diep in de familie verankerd zit. Dione geeft aan dat ze plaatsen waar ze vroeger gewoon op vakantie kwam, zoals Terschelling, nu als heilige grond beschouwt.

Ze voelt nu sterke verwantschap met de eigenschappen van haar voorouders. Omdat zij geen kinderen heeft, voelde ze een sterke urgentie om deze verhalen te ontdekken en vast te leggen, zodat de geschiedenis niet met haar zou verdwijnen. Deze ontdekkingsreis heeft haar een gelukkig en voldaan gevoel gegeven.

Nog onbeantwoorde vragen

Hoewel de aflevering al enkele mysteries heeft ontrafeld, blijven er personen waar nog verder onderzoek naar gedaan kan worden:

• Haar moederskant: Via de lijn van haar moeder is nog veel te ontdekken, zoals de godsdienstonderwijzer.
• De lievelingsoma van haar vader: Waarom had haar vader zo’n sterke emotionele band met haar?
• Van Vlaanderen naar Amsterdam: Hoe vestigde de familie van Koppenolle zich daar en hoe verging het hem daar met zijn handelsnetwerk?

Dione heeft nog véél meer voorouders!

Daarbij heeft Dione natuurlijk nog véél meer voorouders! Want alleen al op de generatielijn van haar stambetovergrootvader Daniel van Coppenolle heeft zij nog 4.095 andere voorouders. En omdat alle generaties bij elkaar optellen, zijn er – alleen al vanaf het jaar 1650 – nog (tien)duizenden voorouders te onderzoeken.

Omdat er vanaf ca. 1600 best al veel archieven toegankelijk zijn, is er over deze generaties met gemak nog véél meer informatie te vinden. Dus…

Beste Dione,
Als je nog meer wilt weten over je familiegeschiedenis, dan help ik je graag verder met het ontdekken van nieuwe verhalen over je voorouders.

Verborgen Verleden – de voorouders van Dione de Graaff, presentatrice – Bekijk hier de aflevering