Acteur Daan Schuurmans gaat in een aflevering van Verborgen Verleden (2023) op zoek naar zijn voorouders en familiegeschiedenis.
Daan ontdekt het tragische verhaal van zijn grootmoeder Maria Sofia, die na een kort verblijf in een klooster jong overleed tijdens de bezetting. Aan zijn moederskant leert hij over de ontberingen in Rotterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog, en een avontuurlijke familietak die in Zuid-Afrika naar goud zocht. De zoektocht voert hem uiteindelijk naar Zwitserland, waar hij meer te weten komt over zijn voorvader Johannes Burki, een achttiende-eeuwse soldaat in het Staatse Leger.
Daan was vooral nieuwsgierig naar verschillende familieleden en verhalen die binnen zijn familie de ronde deden. Zoals over zijn grootmoeder Maria Halsema. Zij overleed tijdens de oorlog op jonge leeftijd aan een hersenvliesontsteking. Daan heeft haar nooit gekend, en zijn vader was pas 2,5 jaar oud toen zij stierf. Wat was dat ‘stille verdriet’ dat zijn vader met hem meedroeg?
Zijn betovergrootmoeder Wilhelmina Christina van Dijk
Over haar gingen verhalen dat zij een zeer ondernemende, “kranige” vrouw was die naar Afrika trok om goud te zoeken en daar op ossenwagens rondreed. Wat zijn de feiten achter deze avontuurlijke familieoverlevering?
Zijn overgrootvader Willem van der Linden
Volgens de familieverhalen werd Willem in Afrika letterlijk “achter een steen” geboren nadat zijn moeder van een ossenwagen was gesprongen. Hoe zit dit precies, en hoe is de familie daarachter gekomen?
Zelfinzicht en de familiepuzzel
Daan gaf aan dat hij hoopte dat door de zoektocht bepaalde “onverklaarbare” gevoelens of karaktereigenschappen in zichzelf op hun plek zouden vallen. Hij zocht naar puzzelstukjes die konden verklaren waar bepaalde trekken in zijn eigen persoonlijkheid vandaan kwamen. Kunnen zijn behoefte aan avontuur, spirituele zoektocht en de combinatie van lichtvoetigheid en zwaarte verklaard worden door zijn stamboom?
Daan Schuurmans is de zoon van Tom Schuurmans, een journalist die onder andere voor het programma Brandpunt werkte, en Ineke van der Linden. Zijn grootouders zijn Guus (Augustinus) Schuurmans en Maria Sofia Hendrika Halsema. Zij woonde in Amsterdam, waar Guus filiaalhouder was van een schoenenzaak en Maria als kantoorbediende in een stoffenzaak werkte voordat ze in 1936 met Guus trouwde.
Een grootmoeder in het klooster
Daans grootmoeder Maria Sofia Hendrika Halsema leidde een kort maar opmerkelijk leven. In 1933 maakte zij namelijk de radicale keuze om in Tilburg in te treden bij de Zusters van Liefde. Onder de kloosternaam Zuster Maria Andreas begon zij aan haar periode als postulant. Ondanks haar wens om haar leven aan God te wijden, bleek het kloosterleven toch niet bij haar te passen. Ze kampte met hevige heimwee en werd omschreven als een “wereldsmeisje” dat “zonder geest” was. Een half jaar later keerde zij dan ook terug naar het wereldse leven in Amsterdam, waar zij Daans opa Guus zou ontmoeten.
Daan ontdekt via een doodsbriefje in het archief, dat Maria tijdens de Tweede Wereldoorlog jong is overleden aan een hersenvliesontsteking. Vanwege de oorlog was er geen penicilline voorradig, wat haar leven had kunnen redden.
Opa overleefde de razzia in Rotterdam
Het leven van Aad (Adrianus) van der Linde, zijn grootvader van moederskant, werd zwaar getekend door de Tweede Wereldoorlog. Hij werd namelijk 10 november 1944 slachtoffer van de razzia van Rotterdam, waarbij hij samen met tienduizenden andere mannen onder dwang werd weggevoerd en op transport werd gezet naar Duitsland. Een ontroerend detail uit de familieoverlevering is zijn terugkeer in juni 1945. Aad stuurde toen een klein jongetje vooruit naar zijn vrouw Petronella Boot om met de woorden “ik kom eraan” zijn thuiskomst aan te kondigen.
Op de ossenwagen achter een steen geboren
Willem van der Linde, de overgrootvader van Daan Schuurmans, is de hoofdpersoon in een van de meest kleurrijke familie-overleveringen. Hij werd in 1891 letterlijk “achter een steen” geboren in de buurt van Pretoria, Zuid-Afrika. Zijn moeder, de kranige Wilhelmina Christina van Dijk, was hoogzwanger toen ze met een ossenwagen door de Transvaalse natuur trok. Toen de bevalling zich aandiende, sprong ze van de wagen om haar zoon Willem ter wereld te brengen.
Hoewel zijn ouders naar Zuid-Afrika waren geëmigreerd voor een “verbetering van positie”, keerde het gezin vanwege een financiële crisis in 1892 met de jonge Willem terug naar Nederland. In zijn latere leven bracht het noodlot hem opnieuw in contact met historisch geweld. Als directeur van een olieopslagbedrijf in de haven van Rotterdam zag hij zijn levenswerk tijdens de Tweede Wereldoorlog door geallieerde bombardementen in vlammen opgaan.
De Zwitserse tak
Zijn voorouders Gerardes Blo en Katharina Elizabeth Burki zijn voor Daan de fascinerende brug naar een buitenlands militair verleden. Katharina is namelijk de dochter van de Zwitserse soldaat (grenadier) Johannes Burki (Bürkij. Hij is de man die in 1771 vanuit Bern ruim 700 kilometer te voet aflegde, om in Nederland in dienst te treden bij het Zwitserse regiment van het Staatse Leger. Hij vestigde zich uiteindelijk in Nederland en trouwde in 1779 in Maastricht met Elizabeth Hausman. Deze voorvader bracht het “Zwitserse bloed” in de familie en vormt één van de meest avontuurlijke verhalen uit zijn stamboom.
Wie is zijn verst gevonden voorouder?
Tot heden is de verst gevonden voorouder van Daan Schuurmans Bendicht Burki (ca. 1761 geboren), de vader van Johannes Burky. Bendicht was afkomstig uit Münsingen en woonde in de omgeving van Bern. Hij was een eenvoudige boerenknecht die rondtrok om werk te vinden, en werkte onder andere in Broenaderen en Spitalacker. Dit was waarschijnlijk de reden voor zijn zoon Johannes om als militair zijn geluk in het buitenland te beproeven. In 1779 trouwde hij in Maastricht met Elizabeth Hausman.
Voor Daan voelt zijn reis door de stamboom als het leggen van een complexe puzzel, waarbij elk teruggevonden stukje een deel van zijn eigen karakter verklaart. Zo ziet hij in het vertrek van zijn oma uit het klooster een cruciaal kruispunt. Zonder haar moedige keuze om haar hart te volgen, had zij zijn opa Guus nooit ontmoet en had Daan simpelweg niet bestaan. Het is een gedachte die hem vervult met diepe verwondering over de breekbaarheid van het leven.
Tegelijkertijd vindt hij in de veerkracht en vrolijkheid van opa Aad, die de razzia van Rotterdam overleefde, een noodzakelijk tegenwicht voor de zwaarte aan zijn vaderskant, wat hem innerlijke rust geeft.
De ontdekking van zijn Zwitserse voorouders, zoals de “loepzuivere avonturiers” Blo en Burkie, herkent hij niet alleen als zijn drang om grenzen te verleggen en zijn eigen pad te kiezen, maar vindt hij ook een ludieke verklaring voor een persoonlijke passie: zijn grote liefde voor kaasfondue.
Door deze verhalen vallen de puzzelstukjes eindelijk op hun plek. Het biedt Daan niet alleen een dieper begrip van zijn afkomst, maar ook het besef dat hij het resultaat is van generaties mensen die de moed hadden om hun hart te volgen.
Nog onbeantwoorde vragen
De Zuid-Afrikaanse periode van Hendrik van der Linde: Hoewel de reden van vertrek en de terugkeer door een financiële crisis bekend zijn, blijft de vraag of zij in die twee jaar daadwerkelijk hebben geprobeerd goud te zoeken, zoals het familieverhaal beweert.
Verdere Zwitserse voorouders: hoewel de achternaam “Burky” (of Burgi) in de regio Bern nog steeds veel voorkomt, is verder onderzoek naar verdere voorouders van Bendicht zeker mogelijk.
En tot slot: al zijn andere voorouders! In deze aflevering zijn er slechts enkelen uitgelicht, maar Daan heeft er natuurlijk nog duizenden meer. Over hen is met gemak nog véél meer informatie te vinden.
Daan heeft nog véél meer voorouders!
In de aflevering van Verborgen Verleden worden slechts enkele voorouders uitgelicht, maar Daan heeft er natuurlijk nog véél meer! Want alleen al op de generatielijn van zijn Zwitserse voorouder Johannes Burki heeft Daan nog honderden andere voorouders. En omdat alle generaties bij elkaar optellen, zijn er vanaf ca. het jaar 1650 nog duizenden voorouders te onderzoeken.
Bekijk de stamboom van Daan Schuurmans
Om die reden heb ik de stamboom van Daan Schuurmans verder uitgezocht. Ondanks zijn Zwitserse bloed van Johannes Burki, stroomt er toch vooral Schiedams en (heel) veel Leids bloed door zijn aderen.
Bekijk zijn stamboom hier op Genealogie Online.
Bekijk zijn stamboom hier op MyHeritage.
Verborgen Verleden – de voorouders van Daan Schuurmans, acteur – Bekijk hier de aflevering
Zoek op Yory.nl