Vroeger stond je echtscheiding gewoon in de krant
Geloof het of niet, maar vroeger werden echtscheidingen met de volledige namen gewoon in de krant gepubliceerd. Daarbij werd ook nog vaak de beroepen, hun woon- en verblijfplaats en wie het initiatief tot echtscheiding had genomen vermeld. Van privacy hadden ze nog nooit gehoord.
Echtscheiding in de 19e eeuw
In de 19e eeuw was echtscheiding in Nederland redelijk zeldzaam. Het huwelijk werd gezien als een heilige en onverbrekelijke verbintenis, sterk beïnvloed door religieuze normen.
Het Burgerlijk Wetboek van 1838 bepaalde dat echtscheiding alleen mogelijk was op basis van vier gronden:
- Overspel
- Mishandeling
- Veroordeling tot een gevangenisstraf van vier jaar of meer
- Kwaadwillige verlating
Deze gronden moesten bewezen worden in een rechtszaak, wat het proces duur en ingewikkeld maakte. Overspel was de meest gebruikte grond, en vanaf 1883 was een bekentenis van overspel voldoende om een scheiding te verkrijgen. Dit leidde vaak tot het zogenaamde “Grote Leugen Arrest”, waarbij echtparen overspel veinzen om te kunnen scheiden.
De rol van vrouwen
Vrouwen mochten formeel een scheiding aanvragen, maar in de praktijk was dit moeilijk. Ze waren vaak financieel afhankelijk van hun echtgenoot en hadden weinig juridische en maatschappelijke steun. De maatschappelijke stigma’s waren vooral voor vrouwen zwaar. Een gescheiden vrouw werd vaak gezien als een “gevallen vrouw” en had weinig mogelijkheden om opnieuw te trouwen of een zelfstandig leven op te bouwen.
Echtscheiding werd als een schande beschouwd, vooral in religieuze kringen. De katholieke kerk stond bijvoorbeeld alleen scheiding van tafel en bed toe, waarbij het huwelijk formeel intact bleef. De samenleving was sterk patriarchaal, en het huwelijk werd gezien als een hoeksteen van de samenleving. Dus gescheiden vrouwen, en zeker als er kinderen waren, werden sterk veroordeeld.
Echtscheiding in de 20e eeuw
De 20e eeuw bracht grote veranderingen in de wetgeving en de maatschappelijke houding ten opzichte van echtscheiding, vooral na de Tweede Wereldoorlog. In 1971 werd de echtscheidingswetgeving ingrijpend veranderd. De enige grond voor echtscheiding werd vanaf toen “duurzame ontwrichting van het huwelijk” of “onverenigbare karakters”. Dit betekende dat schuld of wangedrag niet meer bewezen hoefde te worden.
‘Ik ben een geweldige huishoudster. Na iedere scheiding houd ik het huis.‘
Scheiden van een partner werd niet alleen toegankelijker gemaakt, maar men begon het ook minder te stigmatiseren. Vrouwen namen sindsdien steeds vaker het initiatief tot echtscheiding: lang leve de emancipatie! Het aantal echtscheidingen nam daardoor sterk toe: van 5.672 in 1960 naar bijna 26.000 in 1980!
Door de emancipatiebeweging kregen vrouwen ook steeds meer rechten en mogelijkheden. Ze werden minder afhankelijk van hun echtgenoot door betere toegang tot onderwijs en werk. Mede door de seksuele revolutie in de jaren ’60 en ’70 kreeg de vrouw steeds meer individuele vrijheid wat ervoor zorgde dat echtscheiding steeds meer werd gezien als een persoonlijke keuze.
Echtscheiding in de krant
Maar goed, individuele vrijheid of niet, toch stond je echtscheiding vroeger gewoon in de krant. En zo blijkt maar weer: waar de liefde ooit begon met een liefdesadvertentie in de krant, eindigde het soms ook met een aankondiging van de scheiding.
Meer lezen?
- Publicatie oud civiel arrest uit 1883: Grote leugen – HogeRaad.nl
- Geschiedenis van scheiden: toen het nog lijden was – Scientias
- De geschiedenis en ontwikkeling van echtscheidingen – Wikipedia
Bronnen voor onderzoek
Lees ook
Vroeger stond je echtscheiding gewoon in de krant
Zoek op Yory.nl