Zomers en winters waren vroeger niet echt comfortabel
De zomers en winters van vroeger en onze voorouders waren niet altijd even goede vrienden. Barre kou, zinderende hitte, donder en bliksem, hoosbuien, mist en verwoestende stormen, waardoor de laatste vaak op desastreuze rampen uitliepen.
Wegens o.a. dijkdoorbraken werden complete dorpen verlaten wegens overstromingen, om verderop weer nieuwe te bouwen. De zomers en winters van vroeger was vaak de reden voor belangrijke beslissingen, zoals verhuizing en overlijden.
Latere aangifte door sneeuw
In mijn stamboom valt het op dat de veel aangiftes van geboortes in wintermaanden, op de derde (laatste wettelijke) dag werden gedaan, uitgezonderd van weekenden.
Dit kan toeval zijn, maar als ik de weerberichten van die periode bekijk, zie ik dat Amsterdam in die dagen onder een dik pak sneeuw lag. Zou de vader de aangifte daarom hebben uitgesteld?
Hete zomers, koude winters waren levensbepalend
Ondanks dat de zomers en winters in de middeleeuwen mild waren, kwam er rond de helft van de 15e eeuw een kleine ijstijd. In deze periode, tot ca. 1860, werden de bekende schilderijen van ijstaferelen gemaakt. De korte zomers werden snel afgewisseld met lange winters met veel sneeuw.
Na deze periode werden de zomers warmer, waarbij uitdroging, verspreiding van ziektes en branden door droogtes de meeste gevaren opleverde. Bij stadsbranden vielen vaak honderden doden. Iedere grote stad heeft daar wel mee te maken gehad.
Armoede en welvaart
Veel van onze voorouders leefden in armoede, dus hebben de grillen van het weer van vroeger gevoeld. Vraag maar eens aan je (over)grootouders hoe zij het weer in hun jeugd hebben ervaren. Toen was er nog geen comfortabele CV ketel! Op oude videobeelden van vroeger is te zien hoe onze voorouders door de sneeuw heen zwoegen.
Het weer van vroeger op het platteland en in de stad
Mensen op het platteland waren afhankelijk van het weer gezien de oogsten in de herfst. Daarbij, als hier tekorten ontstonden met b.v. graan, dan had dit ook invloed op de bevolking van de stad. Met als gevolg tekorten, stijgende prijzen en hongersnood die op de loer lagen, waardoor de bevolking opstandig kon worden.
‘‘Nooit heeft een winter, hoe streng hij ook mag geweest zijn, belet dat de rozen in de zomer bloeien.’
Niet alleen de boeren, maar ook de scheepvaart had te maken met (of beter gezegd: was afhankelijk van) het weer. Het was maar de vraag of het schip veilig op zijn bestemming aankwam. Zeelui werden daarom niet zo oud; daarbij was het een onzekere factor voor zowel het schip als de handelaren.
Door het ontbreken van een toegankelijk weerbericht schatten mensen situaties vaak verkeerd in. Dekking zoeken ging op het laatste moment, met vaak fatale gevolgen.
De gevolgen van het weer
In de zomer bracht de hitte verspreiding van bacteriën, ziektes en uitputting, in de winter vroor de bevolking dood van de kou. Maar ook de lente en herfst waren vaak rampzalig. Vooral de stormvloeden en rivieroverstromingen hebben veel schades en slachtoffers op hun geweten.
Zelfs nog in recente tijd met de watersnoodramp in Zeeland in 1953, die overigens veel archieven heeft vernietigd. Wat leven we tegenwoordig toch beschermd met onze satellieten, dijken en stevige huizen.
De zomers en winters van vroeger bekijken
Waren jouw voorouders boeren of zijn zij regelmatig verhuisd? Zie je dat een geboorte op de laatste dag is aangegeven? Of pocht iemand (ik) ermee dat zij op een prachtige lentedag is geboren? Sla de weerhistorie er eens op na om het te controleren.
Bronnen voor onderzoek
Lees ook
Zomers en winters waren vroeger niet echt comfortabel
Zoek op Yory.nl