Je stamboom controleren is een belangrijke plicht

Bij welke soort stamboom dan ook, je ontkomt niet aan interpretaties, aannames en daarom juist het controleren.

stamboom controleren pixabayEr zijn toen fouten gemaakt bij het opstellen van de aktes, of is het fout opgezegd, of het was juist met opzet om iets te verhullen.

Stamboomgegevens controleren (en blijven controleren) is een hele klus.

Fouten maken is menselijk. Zelfs op grafstenen kunnen fouten staan (zie foto).

Het kan misgaan bij vertalingen of overschrijvingen (met de hand gemaakt kopieën) zoals dat vaak bij tafels is gebeurd van het Bevolkingsregister.

Aannames kloppen niet

Zelfs de beste genealogen kunnen fouten maken; met de beste bedoelingen doen ze aannames die uiteindelijk niet kloppen, of koppelen een akte aan de verkeerde persoon, of doen een misinterpretatie van gegevens.

En bij genealogie is het helaas zo dat fouten vaak worden gekopieerd door anderen, dus fout op fout op fout.

Want ‘feiten‘ die door een ander worden gepubliceerd ‘zal wel waar zijn’. Ondanks als je met de beste genealogie software werkt.

‘Je kunt de wind niet controleren, maar je kunt wel stand van je zeil aanpassen.’
– Frank de Moei

Trap dus niet in deze valkuil!

Als er zoveel redenen zijn om fouten te maken in je stamboom, hoe kan je dan jouw stamboomgegevens controleren?

Een stamboom kan nooit 100% foutloos zijn

Zelfs een moeder/kind en zeker vader/kind relatie hoeft niet echt te zijn; het kan een onwettig kind zijn, of het kind was een (verzwegen) vondeling, of het kind was (verzwegen) geadopteerd. Tot op de dag van vandaag worden in al uitgewerkte stambomen fouten gevonden.

Zo kan je stamboom controleren

Volg deze stappen:

  1. Dezelfde informatie staat in meerdere bronnen

    1. Primaire bronnen, dan zit je goed. Maar zorg wel dat je daar zelf een kopie (screenshot als bewijs) van hebt. Open Archieven is een goede primaire bron.

    2. Secundaire bronnen, dan kan het een indicatie zijn, maar mag je het niet 100% aannemen. Dus als je in secundaire bronnen verschillen ziet, onderzoek dan beide. Dit kan je b.v. via Google doen.
      Een goed voorbeeld van een secundaire bron is een kwartierstaat van een familie (wat je ook kunt Googelen).

  2. Jouw zelf gevonden informatie klopt met die van anderen

    1. Als je de stamboomgegevens zelf hebt gevonden, en bij synchronisatie of een match blijkt dit hetzelfde te zijn als bij een andere onderzoeker, dan zit je goed.

    2. Als jouw correcte stamboomgegevens afwijken van die van een andere onderzoeker, zoek dan contact. Misschien zat jij toch fout, of kan je hem helpen met de juiste informatie.

  3. Bronnen van gepubliceerde stamboom controleren

    1. Enthousiaste genealogen publiceren vaak hun werk in boekvorm. Zo’n publicatie leent zich helaas ook voor fouten; wat geprint staat kan hij niet meer wijzigen. Tenzij er een bijlage is bijgevoegd. Als hij het serieus heeft aangepakt, heeft hij een lijst met bronnen toegevoegd die je kunt controleren.

    2. Als je bij het napluizen van de bronnen ziet dat alles klopt, stijgt de betrouwbaarheid van de schrijver.

  4. Zoek de bevestiging van aannames

    1. Soms ontkom je niet aan het doen van aannames. Maar de eerste stap die je dan moet nemen is controleren! Een aanname, op basis van logisch denken én kennis van de geschiedenis, kan een goede manier zijn om ‘missing links’ op te lossen en verhalen compleet te krijgen.

    2. Als je uitgaat van de aannames van anderen, zoek dan uit waarop deze gebaseerd zijn. Als je informatie niet vindt, wil niet zeggen dat het niet bestaat of onjuist is.

  5. Dubbelcheck oude handschriften

    Er worden, vaak logisch, veel fouten gemaakt tijdens de vertaling van oude handschriften. Het ontcijferen hiervan is een klus waar specifieke kennis voor nodig is. Ook hier zijn aannames uit den boze; leg het document voor aan meerdere experts. Wellicht dat er hele andere informatie in staat.

  6. Een DNA Test?

    Over DNA testen is veel te doen. Vooral de Nederlanders zijn erg terughoudend gezien o.a. privacy issues. Daarbij zijn de personen die een DNA test hebben laten doen, niet enthousiast over de toegevoegde waarde voor hun stamboom. Het komt ook voor dat mensen foute matches krijgen of matches waar ze niets mee kunnen.

  7. Gebruik deze gratis Checklist

    Overzicht hebben tijdens je stamboomonderzoek is erg belangrijk. Download daarom gratis deze akte Checklist om bij te houden welke aktes je wel en niet hebt. Dit geldt ook voor oude foto’s, die ook als bewijs kunnen dienen. Je kunt ook een stamboomrapport maken om overzicht te krijgen.

  8. Spit huwelijksaktes uit

    In huwelijksaktes kunnen mooie parels zitten, mits je goed kijkt. Heb je wel eens nagedacht over het interpreteren van je stamboom?

  9. Op voornamen

    Als iemand Louis heette, dan is dat een mooie aanleiding om te controleren of hij daadwerkelijk het zevende kind was. Idem voor standaard namen volgens de vernoemingsregels. Je kunt daarmee onwettige kinderen ontdekken (die niet de vernoemingsregels hanteerden). Was er wellicht sprake van een kraamvrouwbekentenis?

  10. Via statistieken

    Het wordt helaas niet vaak toegepast, maar via statistieken kan je ook fouten traceren.

  11. Zoek in oude telefoongidsen

    Vermeldingen in oude telefoongidsen kunnen in ieder geval bevestigen waar iemand woonde.

  12. In de bidprentjes verzamelingen

    Als je een bidprentje van iemand vindt, kan dat interessante informatie bevatten.

  13. De registers van de Ommerschans en Veenhuizen

    Als iemand in de veenkoloniën van de Ommerschans en Veenhuizen zat, kan je daar ook conclusies uit trekken.

  14. Begraafplaatsen en familieberichten

    Met informatie over begrafenissen, crematies en familieberichten kan je misschien bepaalde feiten mee hard maken.

Conclusie

Al met al is genealogie en stamboomonderzoek per definitie onzeker. Er zijn altijd kansen dat bepaalde informatie en relaties fout zijn. Daarbij is het een feit: des te ouder de informatie, des te meer kans op fouten.

Als je echt het leven van je voorouders wilt beleven, bezoek dan eens de plekken waar zij gewoond hebben.

Lees ook:

Levende foto’s, alsof je nooit bent weggeweest

Was jouw voorvader een poorter?
Dankbaar dat ik een stamboom heb
Facebook Live: Verrijk je stamboom (1/3)
Zo kan je foto’s ordenen
Kleutergebrabbel op oom- en tantedag
Overzicht van mijn kwartierstaten en verwanten
Verborgen verleden van Nederland
Dan ben je ineens geen kind meer
Verrijk je stamboom (2/3) en (3/3)

Overlijdensregister en DTB boekenErgernissen!Familie reünieWie helpt met mijn vastlopers?

Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


Interessante artikelen

yory