Onderzoek doen naar veroordeelde Belgische voorouders

Belgen voor de rechter

Met bron

belgië

Onderzoek doen naar veroordeelde Belgische voorouders — Bron:

Onderzoek doen naar door de rechtbank veroordeelde Belgische voorouders

Afbeelding: Een strafvonnis van de correctionele rechtbank te Antwerpen tegen dokker August Van Dongen wegens mishandeling en dronkenschap. Bron: Rijksarchief te Beveren, Inventaris van het archief van de rechtbank van eerste aanleg te Antwerpen. Correctionele rechtbank. Oud bestand, inventarisnummer 506.

Hoewel je het misschien niet (van je eigen familie) zou denken, komt het zeker in de negentiende eeuw regelmatig voor dat je Belgische voorouders of familieleden hebt die voor de rechter moesten verschijnen wegens een strafbaar feit. De negentiende eeuw werd namelijk gekenmerkt door bittere armoede, wat leidde tot onder meer diefstal, fraude en openbare dronkenschap.

Een stukje geschiedenis

Met de inwerkingtreding van het Wetboek van Strafvordering (Code d’Instruction Criminelle) van 1808 kreeg het Eerste Franse Keizerrijk, waarvan het huidige Belgische grondgebied deel uitmaakte, een nieuwe gerechtelijke organisatiestructuur. Deze structuur met onder meer politierechtbanken, correctionele rechtbanken en hoven van assisen is in België tot op de dag van vandaag gekend.

Het zijn sinds 1808 deze drie vonnisgerechten die in eerste aanleg, dus wanneer een strafzaak voor het eerst voor de (vonnis)rechter komt, een gerechtelijk oordeel in een strafzaak mogen uitspreken. Zo’n gerechtelijk oordeel wordt ook wel een strafvonnis genoemd, ter onderscheiding van andere vonnissen, zoals bijvoorbeeld een burgerlijk vonnis.

Strafvonnissen: wat vind ik erin en waar vind ik die?

Afhankelijk van tijd en type gerecht kunnen de vonnissen een ander uiterlijk of andere opmaak hebben. Wel is het zo dat vonnissen een gestructureerde opmaak kennen. Bovenaan het vonnis staan meer algemene gegevens zoals de naam van het gerecht en het rolnummer. Daaronder volgen de tenlastelegging en de eis van de procureur des Konings.

Verder staat in het vonnis de overweging van de rechter, dat is een weergave van de belangrijkste feiten die de rechter tot de uiteindelijke veroordeling (of ontslag van rechtsvervolging of vrijspraak) heeft gebracht. Ook vind je in het vonnis nog de wettelijke grondslagen waarop het vonnis is gefundeerd, de datum van de uitspraak en de namen van de rechters en de griffier.

De vonnissen van de politierechtbanken, correctionele rechtbanken en hoven van assisen kunnen worden teruggevonden in de gelijknamige inventarissen bij de verschillende Rijksarchieven. Let er op dat de archieven van bepaalde gerechtelijke instanties soms werden gecombineerd in één inventaris, zo zijn de archieven van de politierechtbanken ook wel eens onder de titel “Vredegerecht” terug te vinden.

Onderzoekstips

Indien je een vonnis wil opzoeken, is het gepleegde strafbare feit een belangrijk uitgangspunt. Zij die een overtreding begingen, kwamen voor de politierechtbank. Heeft de betrokken persoon een wanbedrijf gepleegd, dan kwam deze persoon voor de correctionele rechtbank. Bij de hoven van assisen moesten plegers van misdrijven voorkomen. Het is dus de moeite vooraf op te zoeken als wat voor een type strafbaar feit het gepleegde feit moet worden gekwalificeerd.

Uitlegvideo

Om je nog sneller op weg te helpen, hebben we ook een uitlegvideo over onderzoek naar de strafbare feiten van je voorouders in België in de negentiende en twintigste eeuw. De bedoeling van deze uitlegvideo is om je uit te leggen hoe je kan achterhalen of je voorouders strafbare feiten hebben gepleegd en hoe je meer kan ontdekken over de omstandigheden waaronder deze strafbare feiten zijn gepleegd.