Ancestris software, gratis en volledige controle over je stamboom

krachtig en open-source

Yolanda Lippens

Oprichter en eigenaar van Yory

software

Ancestris software, gratis en volledige controle over je stamboom

Artikel van Tineke Kosmis

In dit artikel wil ik meer vertellen over de genealogische software Ancestris, het programma waarmee ik mijn stamboom sinds juni 2022 maak.

Ancestris software is toch die dure software?

Nee, dat is een wijdverbreid misverstand. Veel mensen verwarren de naam Ancestris met Ancestry, maar dat is heel wat anders. Bij Ancestry moet je inderdaad betalen om gegevens van jouw stamboom online bij Ancestry te mogen neerzetten. Maar Ancestris daarentegen is gratis, en doneren is vrijwillig. Donaties worden uitsluitend gebruikt voor het onderhoud en de kosten van de Ancestris website. Ook zonder te doneren werkt Ancestris volledig en zonder beperkingen.

Wat is Ancestris dan wel?

Ancestris bestaat al sinds 1998 (voorheen als GENJ) en wordt in 170 landen gebruikt. Het programma wordt onderhouden door een groep van vrijwilligers. Zij werkten jarenlang met andere genealogie programma’s en wilden niet meer afhankelijk zijn van dure software. Daarom besloten ze zelf Ancestris te ontwikkelen.

Het programma is dus gratis, open-source software en daardoor transparant, betrouwbaard, veilig, flexibel en beter afgestemd op de behoeften van de gebruikersgemeenschap. De code is volledig openbaar en toegankelijk op hun website.

Ancestris draait uitsluitend lokaal op je eigen computer zonder verbinding met externe servers. Behalve voor het downloaden van het programma zelf, is er geen internetverbinding nodig. Jouw stamboom blijft volledig onder jouw controle, niemand anders heeft toegang. Je kunt je stamboom met anderen delen, zonder hen te dwingen dure software aan te schaffen.

Voor wie is Ancestris bedoeld?

Ancestris kan door iedereen worden gebruikt, zowel beginners als experts. Het draait op Windows, Linux en macOS. Gebruikers die van platform wisselen, kunnen dus zonder conversie of softwarewijziging blijven werken aan hun stamboom. Het uitvoerbestand is altijd in GEDCOM formaat, en kan eenvoudig worden uitgewisseld met andere genealogieprogramma’s en online diensten die een correcte GEDCOM ondersteunen.

De software is afhankelijk van Java, en werkt daarom niet op mobiele telefoons of tablets. Het aangemaakte GEDCOM bestand kan echter nog steeds op dergelijke apparaten worden gebruikt met compatibele programma’s.

Welke ondersteuning heeft Ancestris?

Er zijn diverse ondersteuningsmogelijkheden:

Uitgebreide documentatie: De handleiding bevat alles over installatie, gebruik, schermen, menu’s, publicaties, voorbeelden, en meer. Het is is beschikbaar in o.a. Nederlands, Engels en Frans.
Look and Feel: Met behulp van het zelf ontwikkelde vertaalprogramma Trancestris, en een aantal vrijwillige vertalers, is het programma in ongeveer 20 talen beschikbaar, waaronder Nederlands.
Hints: Kleine pop-up schermpjes verschijnen als je de muis boven een knop, veld of menu houdt. Ze geven direct uitleg over de betreffende knop, invulveld of functie.
Forum: Een actief forum (ook in het Nederlands) waar gebruikers en ontwikkelaars dagelijks vragen beantwoorden en problemen oplossen. Updates naar aanleiding van feedback worden vaak de volgende dag al doorgevoerd. De lijnen zijn dus erg kort.
E-mail support: Voor direct contact is er een e-mailadres beschikbaar.

Wat zijn de functies en mogelijkheden van Ancestris?

Ancestris biedt een breed scala aan functies, waaronder:

Loskoppelbare schermen

Schermen en subschermen kunnen worden losgetrokken van het hoofdscherm, en dan naast elkaar, of zelfs naar andere monitoren worden verplaatst voor een beter overzicht.

Meerdere invoermethoden

Er zijn verschillende editors beschikbaar, zodat iedereen de invoermethode kan kiezen die het beste bij hem of haar past.

Stamboomgegevens

Uiteraard gegevens invoeren, wijzigen en opslaan, controle van de juistheid (zowel volgens GEDCOM specificatie als gegevens consistentie), duplicaten en stambomen samenvoegen en afsplitsen. Media apart beheren, hernummeren, en geavanceerd zoeken. Je kan op vele manieren direct naar bepaalde gegevens en personen, ook via de aparte overzichtstabel waarin alle gegevens gerubriceerd staan. Meerdere stambomen kunnen tegelijk geopend zijn.

Uitgebreide rapportages en publicaties

Maak lijsten, grafieken en statistieken. Exporteer je stamboom als een webpagina of webboek. Er zijn diverse oplopende en aflopende overzichten, een tijdlijn, een TODO lijst, toon personen en gebeurtenissen op een kaart, printscreens en nog veel meer (zie de voorbeelden van de Ancestris rapporten in de gebruikershandleiding).

En verder…

Datumberekeningen – Invoer en conversie voor Juliaanse, Gregoriaanse en Frans-revolutionaire kalenderformaten.
GEDCOM-conversies – Je kunt je stamboom exporteren in de verschillende versies van het GEDCOM formaat.
Herstel optie – Onmiddellijke undo/redo-functie.
Ingebouwd kladblok – Voor notities die van toepassing zijn op je gehele stamboom of alle stambomen.
Plaatsenbeheer – via velden, een tabel en een interactieve kaart.
Nederlandse Archievenlijst – Met ca. 260 archieven, waarbij je een archief kan toevoegen via drag–drop, inclusief alle relevante gegevens van dat archief.
Markeerfunctie – Personen markeren voor speciale bewerkingen.
Calculator – om berekeningen van b.v. een leeftijd te maken.
Historie – de geschiedenis van wijzigingen inzien.
Register Records – Voer akte gegevens snel in via bestaande online lijsten.

Is Ancestris gebruiksvriendelijk?

Elke nieuwe software vraagt gewenning, maar Ancestris biedt handige hulpmiddelen om snel te leren werken met het programma. De interface is flexibel, en met de uitgebreide handleiding, hints en forums kun je eventuele obstakels makkelijk overwinnen.

Omdat een plaatje meer zegt dan tekst, hieronder een eenvoudige voorbeeldworkflow voor het aanmaken van een nieuwe stamboom:

Start Ancestris en kies “Een genealogie aanmaken” op het Welkom scherm

Ancestris software, gratis en volledige controle over je stamboom

Vul de eerste persoon in > kies OK > Geef de naam van de genealogie in en bevestig

Het hoofdscherm opent zich, met de eerste persoon al in het overzicht (let op de hint!)

Klik met de rechtermuisknop op deze persoon en kies “Vader toevoegen” (De gele hint wijst de weg)

Voeg nu vader toe > klik op “Doorgaan” > Stamboom overzicht na invoer vader

De Ancestris Editors (bewerkers)

De software heeft verschillende manieren om je stamboom te bewerken:

Stamboom overzicht: Bouw je stamboom visueel, zoals hiervoor uitgelegd.
Aries Editor: geavanceerde invoer, ideaal voor beginners.
Cygnus Editor: vereenvoudigde invoer met alle mogelijke GEDCOM-informatie.
GEDCOM Editor: directe bewerking van de GEDCOM-code, met ingebouwde foutcontrole.

Kies de editor die het fijnste aanvoelt of die je het handigste vindt.

Welke bestanden kan Ancestris exporteren en importeren?

Ancestris werkt uitsluitend met GEDCOM (5.5, 5.5.1 of 7.0.13). Er is geen eigen bestandsformaat, en daarom zijn jouw gegevens altijd compatibel met andere genealogie software. Toch heeft Ancestris ook een importfunctie, omdat veel andere programma’s geen correcte GEDCOM bestanden genereren. Bij het import/inlezen in Ancestris worden namelijk fouten opgespoord en krijg je een overzicht van de correcties.

Sommige gebruikers schrikken van de foutenrapportage als ze zo ontdekken dat hun oude vertrouwde software fouten bevat, en geven vervolgens Ancestris de schuld. Maar Ancestris zorgt er juist voor dat hun gegevens correct en toekomstbestendig worden opgeslagen.

Wat maakt Ancestris uniek?

Controle: Je behoudt volledige controle over elk afzonderlijk gegeven in je stamboom.
Volledig GEDCOM-compatibel: Geen gegevensverlies bij uitwisselen, in tegenstelling tot programma’s als Ancestry, Heredis of Legacy, die GEDCOM-dialecten gebruiken, volgt Ancestris strikt de standaard.
Gratis en open-source: Geen licentiekosten of gedwongen upgrades, volledige transparantie.
Platformonafhankelijk: Werkt op Windows, macOS en Linux.
Geavanceerde analyse en visualisaties: Visuele boomweergave, interactieve (kaart)invoer, veel analyse gereedschappen.
Aanpasbaar: Je kunt de interface en functionaliteiten naar wens aanpassen.
Geen vendor lock-in: Onafhankelijk van specifieke softwareleveranciers. Stamboom in eigen beheer.
Actieve community: Updates en ondersteuning zijn snel beschikbaar.

Mogelijke aandachtspunten

Ancestris biedt veel mogelijkheden, maar kan daardoor in het begin overweldigend zijn.
Omdat Ancestris strikt de GEDCOM-standaard volgt, kan het soms complex aanvoelen voor beginners.

Vooroordelen

Je kunt kritiek tegenkomen van mensen die beweren dat Ancestris traag is door Java, maar vaak zijn dit stambomen met wel 600.000 personen. De meeste gebruikers werken zonder problemen met veel kleinere bestanden. Bovendien testen de ontwikkelaars van Ancestris zelf met een bestand van 600.000 personen en staan ze altijd open voor optimalisatie van de prestaties. Vraag dus hulp bij het verbeteren van de prestaties voor jouw specifieke geval.

Is Ancestris klaar voor GEDCOM 7?

Ja, helemaal, Ancestris is 100% compatible met GEDCOM 7.013 (uiteraard ook voor 5.5.1 en 5.5). Ancestris is ook opgenomen in de lijst GEDCOM 7 programma’s bij GEDCOM zelf.

Conclusie

Ancestris is een krachtige tool voor zowel beginnende als ervaren genealogen. De combinatie van flexibiliteit, uitgebreide mogelijkheden en kosteloos gebruik maakt het een uitstekende keuze voor iedereen die zijn of haar stamboom wil beheren. Dankzij de visuele aanpak, Nederlandstalige handleiding en hints, is Ancestris snel te leren.