De Verkaufsbücher, Joodse onteigeningen zoeken

De Verkaufsbücher, Joodse onteigeningen zoeken

In 1942 begint de deportatie van de eerste Joodse burgers naar de concentratie- en vernietigingskampen, sommigen lukt het om onder te duiken. Als logisch gevolg komen door hun vertrek hun huizen leeg te staan.

Financieren van werkkampen

Maar vóór de eerste deportatie, moesten alle Joodse inwoners al gedwongen hun huizen en andere eigendommen registreren bij de Niederlandische Grundstücksverwaltung (NGV), de Duitse instantie die tijdens de oorlog het Joods vastgoed beheerde, om het vervolgens systematisch te onteigenen en door te verkopen. Want met de opbrengsten daarvan konden de Nazi’s de werkkampen, waar de Joden naartoe werden gedeporteerd, financieren.

In Nederland werden zo’n 7100 woningen en bedrijfspanden van Joodse eigenaren onteigend. De administratie hiervan is bewaard gebleven, en terug te vinden in de ‘Verkaufsbücher’.

Want dankzij deze digitalisering en koppeling zijn de panden weergegeven op hedendaagse kaarten, waardoor duidelijk wordt waar de onteigende panden zich bevonden en wat hun huidige status is. Dit initiatief heeft niet alleen gezorgd voor een dieper inzicht in de historische context, maar heeft ook het bewustzijn vergroot over de wandaden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Het stelt iedereen in staat om de omvang van deze onteigeningen te bevatten en de blijvende impact van de uitbuitingen van de Joodse gemeenschappen te begrijpen.

Schaderegelingen

Een belangrijke toegevoegde waarde van het digitaliseren en koppelen met de BAG, is de mogelijkheid om schaderegelingen te berekenen. Door adressen en eigenaren van geroofde panden uit de Verkaufsbücher te koppelen aan de BAG, kunnen gemeenten een schatting maken van het bedrag dat moet worden uitgekeerd.

De gemeente Den Haag heeft recentelijk 2,6 miljoen euro gereserveerd voor compensaties aan Joodse slachtoffers die na de oorlog alsnog een rekening kregen voor hun erfpacht. Ook andere steden, zoals Rotterdam en Utrecht, zijn bezig met het ontwikkelen van een schaderegeling. Dat is goed nieuws, maar tegelijkertijd ook een schande dat dit meer dan 75 jaar heeft geduurd.

De verhalen achter de Verkaufsbücher

Logischerwijs zitten er achter de Verkaufsbücher vele tragische verhalen. In een aflevering van het TV-programma ‘Pointer’ wordt er aandacht besteed aan de verborgen verhalen van de betrokken families en de gevolgen van de onteigeningen. Deze media-aandacht draagt niet alleen bij aan het levend houden van de herinnering aan de slachtoffers, maar vormen ook een waardevolle bron voor iedereen die de geschiedenis van hun Joodse families wil onderzoeken.

Meer lezen?

• De vastgoedboeken van de Duitse bezetter, Pointer (KRO/NCRV)
• Beheersdossiers van het Nederlands Beheersinstituut
• Onze voorouders in de Tweede Wereldoorlog

Bronnen voor onderzoek

De administratie van de Verkaufsbücher kan je vinden op Open Archieven en het Nationaal Archief.