Is het racisme als ik naar jouw voorouders vraag?

Is het racisme als ik naar jouw voorouders vraag?

Racisme is in deze tijd gelukkig een hot item, maar hoe zit dat als ik uit interesse naar jouw voorouders vraag? En klopt het woord ‘racisme’ überhaupt wel?

Klopt de term ‘racisme’ überhaupt wel?

Maar als je de moderne mens vanuit de biologie bekijkt, zijn wij allemaal nazaten van de Homo Sapiens. Wetenschappelijk gezien is er binnen die soort verder geen onderscheid in rassen. Dus eigenlijk is het woord ‘racisme’ helemaal niet terecht! Onder de bevolking kan je wel onderscheid maken in de etniciteit; een Chinees ziet er nou eenmaal anders uit dan een Italiaan, en gedraagt zich ook anders. Maar dat heeft met hun cultuur te maken.

De mens heeft zelf, gedurende zijn evolutie van jager naar dorpelingen, zijn eigen oordelen en opvattingen ontwikkeld over een groep mensen die er anders uitzagen of anders gedroegen. Vooral door de drang om het geloof te verspreiden, is het ‘superieure blanke ras’ ontstaan, wat tot op de dag van vandaag een probleem is.

‘Zeg, waar kom jij vandaan?’

Onlangs las ik een artikel dat een Britse hofdame was ontslagen omdat zij de donkere – geboren Engelse medewerker – bleef doorvragen waar zij ‘nou echt vandaan kwam’. Het Koningshuis vonden deze vraag racisme, dus moest de hofdame vertrekken.

Om je eerlijk te zeggen kreeg ik daar een dubbel gevoel bij. Natuurlijk mag het niet zo zijn dat iemand met een andere huidskleur dan zijn omgeving, continue de vraag moet krijgen waar hij of zij vandaan komt. Maar aan de andere kant kan er een oprechte interesse zijn in de herkomst, roots en voorouders. Ik weet niet of dat bij de hofdame het geval was, maar bij mij is dat wel zo.

Pure interesse

Jaren geleden heb ik samengewerkt met iemand die een Indiaas uiterlijk had, maar zijn ouders kwamen uit de Nederlandse klei. Na mijn interesse te hebben getoond hoe dat nou precies zat: want hij had een oer-Hollandse naam en sprak ook nog eens met een Gelders accent, vertelde hij dat hij als baby geadopteerd was uit Sri Lanka. Wow, dat vond ik interessant! Is dat dan slecht van mij?

Kwam die vraag uit racisme, had ik er recht op om meer te weten over zijn voorouders? Is mijn interesse ‘fout‘ omdat ik blank ben?¹

Culturele Antropologie

Creëer ik een uiterlijk onderscheid? Ja. Maar dat doe ik puur uit interesse. Want hoe je er ook uitziet, ik ben sowieso nieuwsgierig naar jouw herkomst en voorouders, ook al ben je hagelwit (misschien Brits?). En als je uiterlijk dan toevallig afwijkt van je omgeving, vind ik het helemaal interessant om te weten hoe jouw (voorouder)pad is verlopen. Ben ik dan fout als ik me daarvoor interesseer?

Vanaf kleins af aan heb ik al interesse gehad in verschillende culturen. In mijn 20-er jaren heb ik zelfs op punt gestaan om Culturele Antropologie te gaan studeren, maar de huur betalen was helaas belangrijker. Ik heb daarbij zeker niet de overtuiging dat Nederlanders alleen blank kunnen zijn, want wij zijn juist een goed voorbeeld voor een gemengde bevolking. En cabaretier Jeroen Woe (‘Even tot Hier’) is voor mij toch echt een gewone Nederlander, en zie ik hem niet als ‘gast’. Maar ook voor hem geldt dat ik dus wel geïnteresseerd ben in het pad van zijn voorouders.

In een hokje stoppen?

Mijn vraag aan iemand met andere huidskleur of cultuurachtergrond waar hij of zij vandaan komt, is dat in een hokje stoppen? Ik stel die vraag zonder enige verwachting of beoordeling/veroordeling omdat diegene er anders uit ziet dan ik.

Wat de werkelijke overtuigingen en intenties waren van de Britse hofdame weet ik niet. Maar ik hoop van harte dat we de mensen die oprechte interesse tonen in iemands (ook verre) achtergrond, zich niemand ongemakkelijk bij gaat voelen, en de vrager niet in een hokje gaan stoppen als racist. Want laten we eerlijk zijn; we behoren toch allemaal tot hetzelfde ras?

Lees ook

👉 Bekijk hier mijn online stamboom

Is het racisme als ik naar jouw voorouders vraag?

1. Ik weiger om ‘wit en zwart’ te zeggen, want niemand is dat. Daarbij staat wit voor mij juist voor ‘onschuldig, goed, lichtgevend’, en zwart voor ‘zwartgallig, zwart geld, zwart schaap, zwarte piet.’ En dit brengt alleen maar nóg meer polarisatie.[↩]