Vermiste personen na de Tweede Wereldoorlog terugvinden

wat was hun lot?

bron woii

Vermiste personen na de Tweede Wereldoorlog terugvinden

Na de Tweede Wereldoorlog waren nog veel Nederlanders vermist. Onbekend was of ze waren overleden of welk lot hun ten deel was gevallen. Niet alleen was dit een drama voor familieleden, zij konden in sommige opzichten ook niet verder met hun leven. Zo konden ze bijvoorbeeld niet hertrouwen, geen aanspraak maken op pensioenen of uitkeringen en bovendien geen nalatenschap van de eventueel overledene ontvangen.

Rechtsvermoeden van overlijden

Destijds maakte het Burgerlijk Wetboek uit 1838 in artikel 526 het al mogelijk om te laten verklaren dat er een zogenaamd “rechtsvermoeden van overlijden” van iemand was, in de volksmond ook wel “doodverklaard”. Dit kon pas als iemand minstens 10 jaar vermist was, wat dus een lange periode is. Om de procedure te versnellen werd in 1949 de Wet houdende voorzieningen betreffende het opmaken van akten van overlijden van vermisten, welke door een speciale commissie werd uitgevoerd.

De vermiste personen werden door deze commissie geregistreerd en bij het Informatiebureau van het Nederlandse Rode Kruis werd dan naar gegevens van de vermisten gevraagd. Op basis van de verkregen inlichtingen, zoals kampregisters, deportatielijsten en getuigenverklaringen, deed de commissie verder onderzoek naar de plaats en datum van overlijden. Van zodra de plaats en datum van overlijden werden vastgesteld, werd een aangifte van overlijden in de Staatscourant geplaatst en verstuurd naar de burgerlijke stand van de gemeente waar de vermiste het laatst woonachtig was.

‘Om het leven van één mens te redden, is het waard mijn eigen leven te riskeren.‘
– Raoul Wallenberg, Zweeds diplomaat en redder van Joden (1912–1947, vermist)

Nog niet alles is gedigitaliseerd

De Vermiste Personendossiers, met alle door deze Commissie tot het doen van aangifte van overlijden van vermisten verzamelde inlichtingen en bewijsstukken, worden bewaard bij het Nationaal Archief. Aan de hand van de reeds gedigitaliseerde eigentijdse toegang, een namenklapper, kan je nagaan of er van een bepaalde persoon een VP-dossier bestaat. De dossiers zelf zijn volledig openbaar, maar helaas nog niet gedigitaliseerd. Deze kan je in de studiezaal inzien of scans ervan aanvragen.