Het leven van mijn oudvader Heinrich Daniel Löther

Het leven van mijn oudvader Heinrich Daniel Löther

Barre tijden, chronologie 1750 tot 1800

Het mogen dan vandaag de dag voor vele mensen barre economische tijden zijn, dat is niet iets nieuws. Zo mogen we de periode dat mijn oudouders (de ouders van mijn betovergrootouders) Heinrich Daniel Löther (7 jan 1749, Weilburg, Duitsland – 11 apr 1807, Spankeren, Rheden) en zijn echtgenote Alberdine Reijs (7 nov 1756, Brummen – 26 dec 1825, Leuvenheim gem. Brummen), in ons land leefde toch ook wel noemen. Heinrich was dagloner, dat was niet bepaald een vetpot.

Om een goed beeld te krijgen van zijn leven en wat hij zoal heeft meegemaakt, heb ik hieronder een overzicht gemaakt van de belangrijke gebeurtenissen in zijn leven tussen 1750 en 1800.

1750

Maria Theresia van Oostenrijk laat weten dat de barrièresteden niet opnieuw hersteld zullen worden.

1751

Stadhouder Willem IV komt te overlijden. Zijn zoon Willem V (1748-1806) zal hem opvolgen zodra hij meerderjarig is. Tot die tijd zal zijn moeder Anna gouvernante zijn.

1756

• Zevenjarige oorlog: Oostenrijk, Saksen, Polen, Zweden en Rusland nemen het op tegen Pruisen en Engeland (1756-1763). De Republiek slaagt erin buiten de zevenjarige oorlog te blijven. Diplomatie maar ook zwakte lagen daaraan ten grondslag. (1756-1763).
• Ommekeer van de allianties.
• Engeland sluit zich bij Pruisen aan in de strijd tegen Frankrijk, Oostenrijk en Rusland.

1760

Frankrijk verliest Canada aan Engeland. Ook verliest het Louisiana en Indië.

1762

Catherina de Grote aan het bewind in Rusland.

1763

Vrede van Parijs.

1764

Intern heerst er binnen de Republiek een grote strijd over legeruitbreiding en herstel van de vloot.

1766

Willem V wordt meerderjarig en kan daarmee zijn functie van stadhouder gaan uitoefenen.

1772

Eerste deling van Polen. Pruisen, Oostenrijk en Rusland krijgen ieder een deel.

1775

Amerikaanse onafhankelijksheidsoorlog begint.

1776

Onafhankelijkheidsverklaring van de 13 Amerikaanse koloniën.

1780

Vierde Engelse zeeoorlog (tot 1784).

1781

• Publicatie van het pamflet ‘Aan het volk van Nederland’ door Johan Derk van der Capellen tot den Poll. Dit pamflet maakt het patriottenprogramma bekend.
• De Engelsen nemen Sint-Eustatius in.
• Slag bij de Doggersbank.
• Tijdens de Vierde Engelse zeeoorlog wordt Oostende tot vrijhaven verklaard en beleeft een grote bloei.
• Tolerantie edict van Joseph II.

1782

• De Staten-Generaal erkennen de onafhankelijkheid van Amerikanen.
• De Staatse troepen moeten op last van Jozef II van Habsburg de barrièresteden verlaten.

1783

Vrede van Versailles – Zelfstandigheid van de Verenigde Staten wordt erkend door Engeland.

1784

• Jozef II eist opening van de Schelde maar wordt afgekocht.
• Vrede van Parijs tussen Engeland en de Republiek.

1785

De Republiek sluit een defensief verbond met Frankrijk.

1786

Grote bestuurlijke hervormingen in de Oostenrijkse Nederlanden.

1787

• De Pruisische prinses Wilhelmina wordt door een patriottisch vrijkorps tegengehouden bij Goejanverwellesluis. In reactie hierop wordt een Pruisisch leger gestuurd om genoegdoening te halen.
• In oktober capituleert Amsterdam en vluchten veel patriotten naar Frankrijk.

1788

• De Republiek sluit een defensief verbond met Engeland en Pruisen. Later in het jaar sluiten Engeland en Pruisen een overeenkomst waarin zij een garantie afgeven van de staatsinstellingen van de Republiek.
• Bijeenroeping Staten-Generaal in Frankrijk (voor het eerst sinds 1614).

1789

• Het patriottenleger van statisten en vonckisten vaardigen in de Oostenrijkse Nederlanden het Manifest aan het Brabantse Volk uit. In dit manifest wordt Jozef II als vervallen verklaart en de onafhankelijkheid geproclameerd.
• Oostenrijkse troepen vallen de Oostenrijkse Nederlanden binnen en herstellen het gezag.
• Bestorming van de Bastille – De Franse Revolutie begint.
• George Washington wordt de eerste president van de Verenigde Staten.

1792

• Frankrijk verklaart Oostenrijk de oorlog. In de slag bij Jemappes worden de Oostenrijkers verslagen en de Franse troepen worden in de Oostenrijkse Nederlanden onthaald als bevrijders.
• De eerste Franse Republiek wordt uitgeroepen.
• Frankrijk raakt in oorlog met Oostenrijk en Pruisen.
• De Tuilerieën worden bestormd.

1793

• Frankrijk verklaart de oorlog aan Engeland en de Republiek. Na aanvankelijke opmars door het zuiden van de Republiek lijden de Fransen een nederlaag bij Neerwinden en moeten de Republiek en de Oostenrijkse Nederlanden verlaten.
• Annexatie van de Oostenrijkse Nederlanden bij Frankrijk.
• Lodewijk XVI en Marie-Antoinette worden in Parijs onthoofd.
• Frankrijk en Engeland raken in oorlog.
• De Jacobijnen nemen de macht van de Girondijnen over.

1794

In juni komen de Fransen legers weer in de Oostenrijkse Nederlanden. Deze legers trekken door naar de Republiek. Begin van het schrikbewind (De Terreur). Uiteindelijk wordt Robespierre terechtgesteld.

1795

• In januari bezetten de Fransen Utrecht en Willem V vlucht naar Engeland. De Oostenrijkse Nederlanden worden officieel aan Frankrijk toegevoegd.
• Met het Haags verdrag komt er een einde aan de oorlog tussen Frankrijk en de Republiek. Er wordt een defensief en een offensief verbond gesloten. De Republiek moet een schadeloosstelling betalen en Staats-Vlaanderen, Maastricht en Venlo worden ingelijfd bij Frankrijk. De Engelsen gaan in reactie hierop de koloniën bezetten.
• In Frankrijk treedt de nieuwe grondwet in werking.
• Tijd van de Directoire. De Nederlanden worden door Frankrijk veroverd. De Bataafse Republiek wordt opgericht in de Nederlanden.

1796

• De Franse wetten krijgen een geheel bindend karakter in de negen Belgische departementen.
• Napoleon Bonaparte vecht in Italië.

1797

• De Oostenrijkse keizer doet bij de vrede van Campo-Formio afstand van zijn Belgische bezittingen in ruil voor het bezit van Venetië.
• Honderden priesters en de aartsbisschop van Mechelen worden veroordeeld tot deportatie.
• Slag bij Kamperduin. De Staatse vloot lijdt tegen de Engelse vloot een vernietigende nederlaag.
• Vrede van Campo Formio.

1798

• Invoering van de wet op de conscriptie. Dit is de directe aanleiding van het uitbreken van de Boerenkrijg of Beloken Tijd. Deze kortstondige opstand wordt met harde hand neergeslagen. De nasleep van de opstand zorgt voor veel geboefte in België in het jaar erop.
• Napoleon Bonaparte reist naar Egypte en Syrië.
• Admiraal Nelson verslaat de Franse floot bij Aboekir.
• Frankrijk voert opnieuw oorlog tegen Pruisen.
• Aanname van een nieuwe grondwet van de Bataafse Republiek.

1799

• Inval van Engelse en Russische troepen in Noord-Holland. Deze landing loopt op een mislukking uit.
• Het Consulaat komt tot stand in Frankrijk. Brumaire staatsgreep – Napoleon wordt eerste consul.

Noem het allemaal maar niks. En wat zouden Heinrich en Alberdine, de (tot nu toe) verste voorouders van de Nederlandse en Amerikaanse Lether’s daar in hun plaggehutje (want meer zal het toch niet geweest zijn?) daar in Brummen nou van mee hebben gekregen?

Krantenberichten uit de 18e eeuw

Op Yory staat een grote verzameling met krantenberichten vanaf 1618. Je kunt van alle bovengenoemde gebeurtenissen de krantenknipsels bekijken in de collectie ‘Groot nieuws in Nederland’ en ‘Groot nieuws in Europa’. Als Heinrich en Alberdine konden lezen en toegang hadden tot deze kranten, dan hadden zij precies dezelfde berichten gelezen als die jij op je computer leest.

Bekijk de collectie

Het leven van voorvader Heinrich Daniel Löther