Averijgrossen, een avontuurlijke bron voor onderzoek
Een interessante bron voor stamboomonderzoek zijn de averijgrossen.
Averij is schade aan een schip of lading. Een schip kan averij oplopen door een aanvaring of hevige storm. Denk aan een scheur in de romp, verfschade, verlies van de lading of als onderdelen van het schip zijn afgebroken.
Er zijn twee soorten averij:
1 – averijgrossen (averij-grosse) en
2 – averij-particulier.
Bij averijgrossen gaat het om de schade die betrekking hebben op het belang van het schip en de lading. Dit is als de schade is ontstaan in een noodsituatie waarbij de lading en bemanning nog gered kan worden. De rest viel onder averij-particulier.
De vonnissen in Amsterdam
De schade was kostbaar, dus moest deze verhaald worden. Maar het mocht niet veroorzaakt zijn door de bemanning zelf. Er moest dus sprake zijn van overmacht. Hiervoor werden vonnissen vastgelegd die werden uitgesproken door de Schepenen en later rechtbank. In deze vonnissen vind je informatie over wat er is gebeurd met/op het schip, en hoe dat is afgewikkeld. De VOC en WIC hadden hun eigen regelingen.
Omdat voor veel schepen Amsterdam het eindpunt was van hun reis, zijn de meeste averijgrossen daar geregistreerd met een scheepsverklaring. Dit betekende ook dat het schip niet meer kon reizen, wat op zich al een schadepost was. De bemanning moest ook (in de stad) onderhouden worden en ergens verblijven. En daar wordt het interessant.
Scheepsverklaringen en vonnissen
In een scheepsverklaring staat zeer interessante informatie, zoals:
- naam van het schip en schipper,
- beschrijving van de (geplande) route met alle havens,
- datum van vertrek, wanneer de schade is ontstaan,
- de omstandigheden en gebeurtenissen tijdens de reis,
- inhoud van de lading.
In het vonnis stond een opsomming en de verdeling van de schadeposten, inhoud en waarde van de lading, en de namen van de laders. Ook zal je uitgebreide reisverslagen tegenkomen die je een kijkje geven in het zware leven van zeelui.
De waarde voor je stamboom
Wat voor waarde heeft het om naar averijgrossen te zoeken voor je stamboom? Stel dat je een voorouder of familielid vindt in deze archieven, dan weet je in ieder geval:
- wat zijn beroep was,
- waar hij zich in een bepaalde periode bevond (goed om te weten bij geboortes bij een eventuele partner),
- wat hij tijdens zo’n reis had meegemaakt,
- dat hij überhaupt nog leefde (dus overleden na…).
Verder lezen
- Achtergrondinformatie over Averijgrossen, Stadsarchief Amsterdam
Lees ook
Averijgrossen, een avontuurlijke bron voor onderzoek
