Schepenbank boeken kunnen veel onthullen over je voorouders

Al vanaf de middeleeuwen zijn documenten van de schepenbank terug te vinden in de archieven. Maar wat hielden ze eigenlijk in, en wie voerde deze taak uit?

schepenbank
Foto: Wikimedia

Meer dan een rechtbank

De schepenbanken zijn door Karel de Grote rond 800 ingevoerd. In de vroege Middeleeuwen waren schepenen in eerste instantie rechters. De schepenbank kan je dan ook zien als een uitgebreide rechtbank.

Maar gedurende de Middeleeuwen kregen zij in de regio’s van graafschappen (nu gemeentes) steeds meer politieke macht. Hun gebied werd dan ook een ‘scependom’ genoemd.

De voorzitter van de schepenbank was de schout, een soort van huidige politiechef. Een van zijn taken was het opstellen van aanklachten, vestbrieven, en toezicht houden op de uitvoering van straffen.

Taken van de schepenbank

De schepenbank had dus controlerende, juridische, rechtelijke, beherende (grond) en bestuurlijke (gemeentebeleid) taken. Daarbij hadden zij ook een financiële ondersteuning met het innen van belastingen voor de landheer.

Een rechter die veroordeelt, is alleen sterk in het vernietigen. Het werk van de echte rechter is; weder op te richten.’
– Friedrich Julius Hammer, Duits dichter en schrijver (1810-1862)


Hun taken lagen breder dan de rechters, wethouders en burgemeesters in onze tijd. Ook hadden zij een vinger in de pap bij het aantreden van onderwijzers en vroed/kraamvrouwen. Ze hadden een griffier en bode (preter of vorster) voor de ondersteunende werkzaamheden.

Rond 1810, de tijd van Napoleon, werden de schepenbanken vervangen door rechtbanken en gemeentes zoals we die nu kennen.

Kortom…

Omdat de documenten van de schepenbank die je online of in het archief kunt vinden zijn dus oud. Als je moeite hebt om de tekst te ontcijferen, kan je hulp vragen bij het Stamboomforum.

Bronnen

In deze bronnen kan je zoeken naar schepenbank boeken. Deels doorzoekbaar, anders bladerbaar.

OA – Schepenboeken OA – Schepenprotocollen Schepenbank Limburg Schepenbank Brabant Schepenen Amsterdam

Blijf logisch nadenken | MS Word of Excel? | Voorouders Nederlands-Indië | Help met ontsluiten | Mijn stamboom online
Gast auteurs gezocht!
Verjaardagen onthouden
Nijmeegse Vierdaagse
Fout gezien? Meld het!
Alles over de WIC
Personeel bij de NS
Facebook groepen
Wie heeft er geroddeld?
Tijdbalken verkennen
‘Schepenbank boeken kunnen veel onthullen over je voorouders’
Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Ontvang de nieuwsbrief

Ontvang de nieuwsbrief

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist

Interessante artikelen

Aan de slag met zoeken

yory