Verzetshelden uit de Tweede Wereldoorlog vinden

Ik had nooit gedacht dat ik een artikel zou schrijven over verzetshelden uit de Tweede Wereldoorlog en oorlogsarchieven.

tjalling bakker
Tjalling Bakker (1901-1944), verzetsheld, maar ook de fijnste schoolmeester

Maar onlangs ben ik op informatie gestuit wat mij diep heeft geraakt, waardoor ik de Nationale Dodenherdenking op 4 mei voortaan emotioneler zal beleven.

Want dankzij mijn stamboomonderzoek heb ik bij toeval gegevens gevonden van Tjalling Bakker.

Tjalling was tijdens de 2e Wereldoorlog de schoolmeester van mijn moeder. Ze vertelde vaak over hem; hij was lief, streng maar rechtvaardig, en vooral gedreven.

Onderwijs- en Verzetsheld

Tjalling Bakker werd in 1901 geboren in Den Helder. Hij kwam in 1926 alleen naar Amsterdam als onderwijzer, en trok in bij een weduwe waar hij 2 jaar verbleef.

Daarna verhuisde hij 6 keer in 7 jaar, maar komt uiteindelijk in 1935 te wonen op de Haarlemmerweg 529-III.

Hij was onderwijzer op de van Houweningenschool (Oldebarneveldtplein), waar mijn moeder in de klas zat.

Maar Tjalling Bakker was niet alleen schoolmeester, hij zamelde tijdens de Tweede Wereldoorlog ook geld in voor stakingslachtoffers.

Uiteindelijk kwam hij actiever in het verzet, met als ultieme doel de Duitsers zoveel mogelijk te saboteren.

Samen met

Johannes Meyer en Hendrik de Vries

  • zamelde ze geld in voor stakingslachtoffers
  • Tjalling werkte ook bij de verzetskrant ‘de Waarheid’
  • organiseerde ze een ‘plak en -kalkgroep’
  • verspreidde ze ‘opruiende geschriften’
  • vervaardigde ze brandpakjes voor (pogingen tot) brandstichting
‘Een held is iemand die zijn of haar leven aan iets groters heeft gegeven dan aan zichzelf.’
– Joseph Campbell, Amerikaans hoogleraar mythologie en schrijver (1904-1987)

Opgepakt en naar het ‘Oranje Hotel’

Op 27 oktober 1943, toen was mijn moeder 15, werd Tjalling, samen met Meyer en de Vries opgepakt. Eind november belandde hij uiteindelijk in de dodencel van het ‘Oranje Hotel’.

Een bijzonder feit is dat hij een week later, op 7 december (hij was toen 42 jaar) in de gevangenis trouwt met de 12 jaar jongere Anna Maria van Engelen.

Zij was een Brabants meisje, die op dat moment wist dat ze snel weduwe zou worden. Het stel had geen kinderen.

Trots op de sabotage

Tijdens het aanhoren van de doodvonnissen van de drie verzetshelden, hielden ze ieder een anti-Duitse redevoering, waarna de President van de Rechtbank ze onderbrak met ‘Keine politischen Reden hier!’

Daarop zei één van de mannen:

‘Het doet mij goed te weten, dat ik gedurende de gehele bezettingstijd, de Duitse Weermacht zoveel mogelijk afbreuk heb gedaan en dat ik gesaboteerd heb, zoveel ik kon. Het spijt mij dat ik hier niet mee kan doorgaan!’

Tjalling Bakker werd samen met Meyer en de Vries in de vroege ochtend van 24 april 1944 gefusilleerd op de Waalsdorpervlakte en begraven in een massagraf. 

De fijnste meester van de wereld

Mijn moeder schrijft in haar fotoalbum: ‘De fijnste meester van de wereld hebben ze vermoord op 24 april 1944’,

Ze was verdrietig dat hij was vermoord, juist omdat hij vocht tegen onrecht en onderdrukking.

tjalling bakker

Eervol herbegraven

Tjalling Bakker is inmiddels eervol herbegraven op het Ereveld in Loenen. Helaas heeft mijn moeder nooit geweten dat hij uiteindelijk daar werd begraven.

Sterker nog, volgens mij wist ze niet eens dat hij in het ‘Oranje Hotel’ heeft gezeten, noch dat hij op de Waalsdorpervlakte is gefusilleerd.

Terwijl ze daar nota bene in de jaren ’90 op een Dodenherdenkingsavond, zelf heeft rond gelopen.

tjalling bakker

Jaarlijkse bloemen op zijn graf

Na dit alles ontdekt te hebben, laat ik vanaf nu op 4 mei jaarlijks een boeket bloemen op zijn graf bezorgen.

Uit naam van mijn moeder met 2 linten: ‘Dag fijnste meester van de wereld, dank voor uw ondergronds verzet, Rie’.

Toen ik dit allemaal ontdekte, heb ik best een traantje gelaten. Zo zie je maar; de verbinding met de Tweede Wereldoorlog kan dichter bij je zijn dan je denkt.

Mam, meester Bakker wordt geëerd zoals hij heeft verdiend.

tjalling bakker ereveld loenen

Familie en de oorlog

Als je voor je stamboomonderzoek je (groot)ouders wilt interviewen, hou er dan rekening mee dat de Tweede Wereldoorlog voor veel mensen onbespreekbaar kan zijn.

Er zijn in die periode afschuwelijke dingen gebeurd waar mensen niet altijd aan willen terugdenken.

Als je meer wilt weten over de oorlog en verzetshelden, bezoek dan eens het Verzetsmuseum. Of bezoek eens met familie de plekken waar jullie voorouders de oorlog hebben doorgemaakt.

indien je documenten vindt van een familielid die gaan over een oorlog, zorg dan dat je deze digitaliseert en goed archiveert om beschadiging te voorkomen.

Zie ook publicatie op My Heritage Nederland

Lees ook:

ABC bij stamboomonderzoek
Persoonskaart bij CBG opvragen
Facebook: vastlopen in je stamboom
Actiepunten voor je stamboom
Online met de Familie Archivaris
De kranten van vroeger
Pinterest voor je stamboom
Echtscheiding in je stamboom
De stamboom van je moeder
Wat als de genealoog is overleden
De cholera in Amsterdam
Een boek van je stamboom

Zoeken naar verzetshelden

Tjalling Bakker en zijn compagnons waren niet de enige mannen die in het Verzet zaten. In onderstaande oorlogsbronnen is veel informatie te vinden over verzetshelden.

Ereveld in Loenen het Oranje Hotel Waalsdorpervlakte CBG Oorlogsbronnen Kamp Vught 1943-1945 Ga het Na, verzetsbronnen Oorlogsgravenstichting Documentatiegroep 1940-1945 Erelijst van Gevallenen 1940-1945 Gedigitaliseerde oorlogskranten Geheugen van Nederland, het Verzet Arrestatiekaarten ’40-’44 Oorlogsbronnen 180.000+ slachtoffers Volkskrant artikel herdenken Vermelding op My Heritage NL

Mijn vastlopers, wie helpt?Gouden tipsDTB boekenFamilie reünieFoto’s ordenenGenealogie software

Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


Interessante artikelen

yory