Als je voorouders elders zijn overleden dan geboren
Je zult vast een voorvader of voormoeder hebben die geboren is in plaats A, en overleden is in plaats B. Als een verhuizing niet voor de hand ligt, wat kan dan de oorzaak zijn dat die persoon is overleden in een andere plaats?
Allereerst is het goed om te weten dat volgens de Nederlandse wet iemand in die plaats geregistreerd moet worden waar hij wordt geboren en overlijdt. Bij een huwelijk kies je zelf de plaats, maar bij een geboorte en overlijden is dat vaak niet zo.
Van Amsterdam naar Blaricum
Als voorbeeld neem ik mijn overgrootvader Andries Bernardus Dannenburg. Alhoewel zijn ouders uit Rotterdam kwamen, was hij en zijn gezin geboren en getogen in Amsterdam, Toen ik op zijn overlijdensakte las ‘wonende te Blaricum‘, vroeg ik me af wat daarmee zijn connectie was. Maar al snel zag ik dat de persoon die de aangifte van zijn overlijden deed de directeur van het ziekenhuis aldaar was.
Deze informatie kwam overeen met die op zijn persoonskaart: op 18 augustus 1861 verhuisde hij van het Frederiksplein in Amsterdam, naar de Rijksstraatweg 1 in Blaricum. Dit is het adres van het huidige TerGooi Medisch Centrum, daarvoor ziekenhuis Blaricum. Dat hij bij de burgerlijke stand officieel is overgeschreven naar Blaricum, geeft aan dat hij op zijn 84e jaar definitief is opgenomen in het verpleegtehuis, waar hij dus binnen 2 weken is overleden.
Amsterdam – Amersfoort en Amsterdam – Bloemendaal
Het verhaal van zijn vader, mijn betovergrootvader, ligt anders. Bernardus Jacob Dannenburg is geboren in Rotterdam, leefde in Amsterdam, maar is overleden in Amersfoort (79 jaar). Op zijn overlijdensakte – genoteerd in Amersfoort – staat ‘wonende te Amsterdam’. Bernardus heeft zich, alleen, op 6 juni 1933 gevestigd op Vinkenstraat 130 huis. Op dit adres woonden vooral alleenstaande mannen die er maar een paar maanden verbleven. Van daaruit heeft hij zich op 12 oktober 1933 uitgeschreven naar “Amersfoort”. Hij woonde dus niet meer in Amsterdam, toen hij overleed. Mogelijk heeft hij zich nooit in Amersfoort ingeschreven.
‘Er zijn veel mensen aan de politiek gestorven, doch slechts zeer weinig politici.’
Zijn vrouw, dus mijn betovergrootmoeder, Maria Christina Sigterman, is ook elders overleden dan geboren en geleefd in Amsterdam, namelijk in Bloemendaal. Nu is dit een inkoppertje, want omdat er op haar overlijdensakte staat ‘in Bloemendaal, nabij Santpoort’, en de aangifte is gedaan door 2 parkwachters, lijkt het me duidelijk dat zij was opgenomen in het (psychiatrisch) ziekenhuis nabij Santpoort en daar is overleden.
De redenen van een andere plaats
Een ander voorbeeld is mijn Ome Bep, Jacobus Bertrand Hartman (hij was de echtgenoot van een nicht van de tante van mijn moeder), is tijdens zijn vakantie op een camping bij Harderwijk onwel geworden en naar het ziekenhuis aldaar gebracht, waar hij is overleden. Om die reden (en volgens de wet) is zijn overlijden geregistreerd in Harderwijk en niet in Amstelveen, waar hij met zijn vrouw woonden.
Andersom ken ik een geval van iemand die als rasechte Amsterdammer het jammer vindt dat in zijn paspoort als officiële geboorteplaats Haarlem staat en niet Amsterdam. Omdat zijn moeder tijdens een vriendenbezoek in Haarlem ineens weeën kreeg, is zij naar het ziekenhuis aldaar gebracht waar hij is geboren. Maar daar was hij als echte Mokumer niet echt blij mee.
Een overzicht van redenen
- Eerder opgenomen in ziekenhuis of medische / psychiatrische instelling en daar overleden
- Een verkeersongeluk en ter plekke overleden (of in het nabij gelegen ziekenhuis)
- Op bezoek bij familie of vrienden in een andere plaats (plotseling overlijden)
- In de gevangenis, bij het uitzitten van de straf (niet iedere stad heeft zijn eigen gevangenis)
- Op het slagveld in oorlogstijd (vergelijk het overlijdensjaar met de periodes van de slagvelden)
- Tijdens het werk in een andere plaats (vroeger waren oude beroepen vaak erg gevaarlijk), daar een natuurlijke dood of een ongeval door het werk
- In het buitenland, door emigratie, voor werk, of tijdens een vakantie (dan recente periode)
Kortom, als je dus een andere plaats tegenkomt waar iemand is overleden dan geboren, ga dan onderzoeken wat de reden daarvan is. Je kunt daardoor interessante details te weten komen die veel over het leven van die persoon kunnen zeggen.
Lees ook
Als je voorouders elders zijn overleden dan geboren
